સુભાષિતાવલિ · શ્લોક 0101-0120

માતસ્તર્ણકરક્ષણાય યમુનાકચ્છં ન ગચ્છામ્યહં
કસ્માદ્વત્સ પિનષ્ટિ પીવરકુચદ્વન્દ્વેન ગોપીજનઃ ।
ભ્રૂભઙ્ગૈર્વિનિવારિતોપિ બહુશો જલ્પન્યશોદાગ્રતો
ગોપીભિઃ કરપદ્મમુદ્રિતમુખઃ પાયાત્સ વઃ કેશવઃ ॥

સંધ્યાં યત્પ્રણિપત્ય લોકપુરતો બદ્ધાઞ્જલિર્યાચસે
ધત્સે યચ્ચ નદીં વિલજ્જ શિરસા તન્નામ સોઢં મયા ।
શ્રીર્યાતામૃતમન્થને યદિ હરિં કસ્માદ્વિષં ભક્ષિતં
મા સ્ત્રીલંપટ માં સ્પૃશેતિ ગદિતો ગૌર્યા હરઃ પાતુ વઃ ॥

કસ્ત્વં શૂલી મૃગય ભિષજં નીલકણ્ઠઃ પ્રિયેહં
કેકામેકાં વદ પશુપતિર્નૈવ દૃશ્યે વિષાણે ।
મુગ્ધે સ્થાણુઃ સ ચરતિ કથં જીવિતેશઃ શિવાયા
ગચ્છાટવ્યામિતિ હતવચાઃ પાતુ વશ્ચન્દ્રચૂડઃ ॥

કોયં દ્વારિ હરિઃ પ્રયાહ્યુપવનઃ શાખામૃગસ્યાત્ર કિં
કૃષ્ણોહં દયિતે બિભેમિ સુતરાં કૃષ્ણાદહં વાનરાત્ ।
મુગ્ધેહં મધુસૂદનઃ પિબ લતાં તામેવ તન્મીવલે
ઇત્થં નિર્વચનીકૃતો દયિતયા હ્રીતો હરિઃ પાતુ વઃ ॥

નિર્લજ્જ હરે કિમિદં પ્રમદાનુગતઃ સદા પરિભ્રમસિ ।
મુગ્ધે ત્વત્સંપર્કાત્પ્રમદો ભવતીતિ કિં ચિત્રમ્ ॥

શઠ વર્ણયામિ ભવતો નારીણામુપરિભૂયસી પ્રીતિઃ ।
પ્રલપસિ કિમસંબદ્ધં કસ્યારિષુ વિદ્યતે પ્રેમ ॥

વ્યામોહયસિ કિમેવં રામાસક્તિં બ્રવીમિ ભવદીયામ્ ।
જ્યેષ્ઠે ભ્રાતરિ રામે ન ક્રિયતાં કથમિવાસક્તિઃ ॥

કિં મામેવં ભ્રમયસિ શોચામિ વ્યસનમેવ ભવદીયમ્ ।
નિષ્કારણકુપિતાયાં ત્વયિ કથય કિમલ્પકં વ્યસનમ્ ॥

વક્રવચનૈરમીભિર્ગોપવધૂમિતિ નરુત્તરીકૃત્ય ।
મણ્ડલિતગુરુપયોધરમુપગૂઢં પાતુ વઃ શૌરેઃ ॥

અયિ સંપ્રસીદ પાર્વતિ શિવોપિ તવ પાદયોર્નિપતિતોહમ્ ।
શિવ ઇતિ કથં હિ જલ્પસિ સરુધિરગજચર્મસંવીતઃ ॥

શિવ ઇતિ યદિ તવ ગદિતે દ્વિગુણો રોષો ભવામ્યહં સ્થાણુઃ ।
સ્થાનુરસિ સત્યમેતચ્ચેતસિ ભવતો ન કિંચિદપિ ॥

ત્યજ રુષમવેહિ માનિનિ મામીશ્વરમર્ચિતઃ ત્રિભુવનસ્ય ।
ત્ર્યમ્બક યદીશ્વરસ્ત્વં નગ્નઃ કિં ધૂલિધૂસરિતઃ ॥

સંપ્રતિ કિમત્ર વક્ષ્યસિ પશુપતિરેષોસ્મિ પાણ્ડુરકપોલે ।
પશુપતિરેવ ન ગણયસિ યુક્તાયુક્તાનિ યસ્માત્ત્વમ્ ॥

મુગ્ધે ભ્રમસિ કિમેવં સત્યમિમં માં ભવં વિજાનીહિ ।
સત્યં ભવોસિ શઠ હે યેનાતિવિચિત્રરૂપોસિ ॥

પણ્ડિતબાદસ્તવ યદિ લોકેહં ત્ર્યમ્બકો વિદિત એષઃ ।
અમ્બા હ્યેકાપિ ન તે પ્રજલ્પસિ ત્વં કુતસ્તિસ્રઃ ॥

વાદો મહાનિહૈવ હિ તથા વિજાનીહ્યનઙ્ગદહનં મામ્ ।
દગ્ધમિદમઙ્ગમઙ્ગં ત્વયા મમૈવેદૃશૈશ્ચરિતૈઃ ॥

સંધ્યાપ્રણામદોષાદ્યોનુનયતિ તં વિજિત્ય પાર્વત્યા ।
આલિઙ્ગિતશ્ચ સરભસમુરસા વૈ હરતુ દુરિતં વઃ ॥

ભવ નિઃસ્નેહસ્ત્વં મે ન ભવામ્યેવં યથા ત્વયા ગદિતમ્ ।
નિઃસ્નેહતાભિલાષસ્તવ દેવિ કુતઃ સમુત્પન્નઃ ॥

કુસૃતિભિરલમેતાભિઃ કિમર્થમુપરિસ્થિતા નદીયં તે ।
કા નરકપાલમાલા મમોપરિસ્થા ગૃહાણૈતાઃ ॥

જનમનુરાગિણમેવં સંતાપયસિ વ્યલીકકરણેન ।
તવ નરકપાલપઙ્ક્તિભિરવશ્યમેવોપરિ સ્થેયમ્ ॥