સુભાષિતાવલિ · શ્લોક 0021-0040

નમઃ સ્વતન્ત્રચિચ્છક્તિમુદ્રિતસ્વવિભૂતયે ।
અવ્યક્તવ્યક્તરૂપાય કસ્મૈચિન્મન્ત્રમૂર્તયે ॥

આસન્નાય સુદૂરાય ગુપ્તાય પ્રકટાત્મને ।
સુલભાયાતિદુર્ગાય નમશ્ચિત્રાય શંભવે ॥

ચરાચરજગત્સ્ફારસ્ફુરત્તામાત્રધર્મિણે ।
દુર્વિજ્ઞેયરહસ્યાય યુક્તૈરપ્યાત્મને નમઃ ॥

વિષ્ણુર્વા ત્રિપુરાન્તકો ભવતુ વા બ્રહ્મા સુરેન્દ્રોથવા
ભાનુર્વા શશલક્ષણોથ ભગવાન્બુદ્ધોથ સિદ્ધોથવા ।
રાગદ્વેષવિષાર્તિમોહરહિતઃ સત્ત્વાનુકમ્પોદ્યતો
યઃ સર્વૈઃ સહ સંસ્કૃતો ગુણગુણૈસ્તસ્મૈ નમઃ સર્વદા ॥

શ્લોકોયં સ્વામિદત્તસ્ય તત્સ્મૃત્યૈ કાવ્યલક્ષિતઃ ।
યોકરોત્કવિનામાઙ્કં ચક્રપાણિયયાભિધમ્ ॥

ભવબીજાઙ્કુરજલદા રાગાદ્યાઃ ક્ષયમુપાગતા યસ્ય ।
બ્રહ્મા વા વિષ્ણુર્વા હરો જિનો વા નમસ્તસ્મૈ ॥

કસ્તૂરીતિલકં લલાટફલકે વક્ષઃસ્થલે કૌસ્તુભં
નાસાગ્રે નવમૌક્તિકં કરતલે વેણું કરે કઙ્કણમ્ ।
સર્વાઙ્ગે હરિચન્દનં સુવિમલં કણ્ઠે ચ મુક્તાવલીં
બિભ્રત્સ્ત્રીપરિવેષ્ટિતો વિજયતે ગોપાલચૂડામણિઃ ॥

અવિરતામ્બુજસંગતિસંગલદ્બહલકેસરસંવલિતેવ વઃ ।
લલિતવસ્તુવિધાનસુખોલ્લસત્તનુરુહા તનુરાત્મભુવોવતાત્ ॥

લક્ષ્મીકપોલસંક્રાન્તકાન્તપત્ત્રલતોજ્જ્વલાઃ ।
દોર્દ્રુમાઃ પાન્તુ વઃ શૌરેર્ઘનચ્છાયા મહાફલાઃ ॥

પાતુ વો મેદિનીદોલા બલેન્દુદ્યુતિતસ્કરી ।
દંષ્ટ્રા મહાવરાહસ્ય પાતલગૃહદીપકા ॥

મદમયમદમયદુરગં યમુનામવતીર્ય વીર્યશાલી યઃ ।
મમ રતિમમરતિરસ્કૃતિશમનપુરઃ સ ક્રિયાત્કૃષ્ણઃ ॥

સ પાતુ વો યસ્ય હતાવશેષાસ્
તત્તુલ્યવર્ણાઞ્જનરઞ્જિતેષુ ।
વાલણ્યયુક્તેષ્વપિ વિત્રસન્તિ
દૈત્યાઃ સ્વકાન્તાનયનોત્પલેષુ ॥

ચણ્ડચાણૂરદોર્દણ્ડમણ્ડલીખણ્ડમણ્ડિતમ્ ।
અવ્યાદ્વો બાલવેષસ્ય વિષ્ણોર્ગોપતનોર્વપુઃ ॥

ગોવર્ધનોદ્ધરણહૃષ્ટસમસ્તગોપ-
નાનાસ્તુતિશ્રવણલજ્જિતમાનસસ્ય ।
સ્મૃત્વા વરાહવપુરિન્દુકલાપ્રકાશ-
દંષ્ટ્રોદ્ધૃતક્ષિતિ હરેરવતુ સ્મિતં વઃ ॥

મન્થક્ષ્માધરઘૂર્ણિતાર્ણવપયઃ પૂરાન્તરાલોલ્લસલ્-
લક્ષ્મીકન્દલકોમલાઙ્ગદલનપ્રાદુર્ભવત્સંભ્રમાઃ ।
હર્ષોત્કણ્ટકિતત્વચો મધુરિપોર્દેવાસુરાકર્ષણ-
વ્યાપારોપરમાય પાન્તુ જગતીમાબદ્ધવીપ્સા ગિરઃ ॥

પૃષ્ઠભ્રામ્યદમન્દમન્દરગિરિગ્રાવાગ્રકણ્ડૂયનાન્-
નિદ્રાલોઃ કમઠાકૃતેર્ભગવતઃ શ્વાસાનિલાઃ પાન્તુ વઃ ।
યત્સંસ્કારકલાનુવર્તનવશાદ્વેલાનિભેનામ્ભસો
યાતાયાતમતન્દ્રિતં જલનિધેર્નાદ્યાપિ વિશ્રામ્યતિ ॥

કિંચિત્કુઞ્ચિતલોચનસ્ય પિબતઃ પર્યાપ્તમેકં સ્તેનં
સદ્યઃપ્રસ્રુતદુઘવિન્દુમપરં હસ્તેન સંમાર્જતઃ ।
માત્રૈકાઙ્ગુલિલાલિતસ્ય ચિબુકે સ્મેરાનનસ્યાનના-
ચ્છૌરેઃ ક્ષીરકણાવલીવ પતિતા દન્તદ્યુતિઃ પાતુ વઃ ॥

કાલિન્દીપુલિનોદરેષુ મુસલી યાવદ્ગતઃ ક્રીડિતું
તાવત્કર્બુરિકાપયઃ પિબ હરે વર્ધિષ્યતે તે શિખા ।
ઇત્થં બાલતયા પ્રતારણપરાઃ શ્રુત્વા યશોદાગિરઃ
પાયાદ્વઃ સ્વશિખાં સ્પૃશન્પ્રમુદિતઃ ક્ષીરેર્ધપીતે હરિઃ ॥

આનન્દેન યશોદયા સમદનં ગોપાઙ્ગનાભિશ્ચિરં
સાશઙ્કં બલવિદ્વિષા સકુસુમં સિદ્ધૈઃ પૃથિવ્યાકુલમ્ ।
સેર્ષ્યં ગોપકુમારકૈઃ સકરુણં પૌરૈઃ સુરૈઃ સસ્મિતં
યો દૃષ્ટઃ સ પુનાતુ વો મધુરિપુઃ પ્રોત્ક્ષિપ્રગોવર્ધનઃ ॥

કૃષ્ણેનામ્બ ગતેન રન્તુમધુના મૃદ્ભક્ષિતા સ્વેચ્છયા
સત્યં કૃષ્ણ ક એવમાહ મુસલી મિથ્યામ્બ પશ્યાનનમ્ ।
વ્યાદેહીતિ વિકાસિતેથ વદને માતા સમસ્તં જગદ્-
દૃષ્ટ્વા યસ્ય જગામ વિસ્મયવશં પાયાત્સ વઃ કેશવઃ ॥