સુભાષિતરત્નકોશ · અધ્યાય 44

ચઞ્ચત્-પક્ષાભિધાત-ગ્લપિત-હુતભુજઃ પ્રૌઢ-ધામ્નશ્ ચિતાયાઃ ક્રોધ આકૃષ્ટ-મૂર્તેર્ અહમ્ અહમિકયા ચણ્ડ-ચઞ્ચુ-ગ્રહેણ
સદ્યસ્ તપ્તં શવસ્ય જ્વલદ્ ઇવ પિશિતં ભૂરિ જગ્ધ્વાર્ધ-દગ્ધં પશ્યાન્તઃ પ્લુષ્યમાણઃ પ્રવિશતિ સલિલં સત્વરં ગૃધ્ર-સઙ્ઘઃ ॥

ઉદ્બુદ્ધેભ્યઃ સુદૂરં ઘન-રજનિ-તમઃ-પૂરિતેષુ દ્રુમેષુ પ્રોદ્ગ્રીવં પશ્ય પાદ-દ્વિતય-ધૃત-ભુવઃ શ્રેણયઃ ફેરવાણામ્
ઉલ્કાલોકૈઃ સ્ફુરદ્ભિર્નિજ-વદન-ગુહોત્સર્પિભિર્ વીક્ષિતેભ્યશ્ ચ્યોતત્-સાન્દ્રં વસામ્ભઃ ક્વથિત-શવ-વપુર્-મણ્ડલેભ્યઃ પિબન્તિ ॥

ઉત્કૃત્યોત્કૃત્ય કૃત્તિં પ્રથમમ્ અથ પૃથૂચ્છોફ-ભૂયાંસો માંસાન્ય્ અઙ્ગ-સ્ફિક્-પૃષ્ઠ-પિણ્ડાદ્ય્-અવયવ-સુલભાન્ય્ અગ્ર-પૂતીનિ જગ્ધ્વા
આત્ત-સ્ર્નાય્વ્ય્વ્-અન્ત્ર-નેત્રઃ પ્રકટિત-દશનઃ પ્રેત-રઙ્ગઃ કરઙ્કાદ્ અઙ્ક-સ્થાદ્ અસ્થિ-સંસ્થ-સ્થપુટ-ગતમ્ અપિ ક્રવ્યમ્ અવ્યગ્રમ્ અત્તિ ॥

કર્ણાભ્યર્ણ-વિદીર્ણ-સૃક્-કવિ-કટ-વ્યાદાન-દીપ્તાગ્નિભિર્ દંષ્ટ્રા-કોટિ-વિસંકટૈર્ ઇત ઇતો ધાવદ્ભિર્ આકીર્ત્યતે
વિદ્યુત્-પુઞ્જ-નિકાશ-કેશ-નયન-ભ્રૂ-શ્મશ્રુ-જાલૈર્ નભો લક્ષ્યાલક્ષ્ય-વિશુષ્ક-દીર્ઘ-વપુષામ્ ઉલ્કા-મુખાનાં મુખૈઃ ॥

અન્ત્રૈઃ કલ્પિત-મઙ્ગલ-પ્રતિસરાઃ સ્ત્રી-હસ્ત-રક્તોત્પલ વ્યક્તોત્તંસ-ભૃતઃ પિનહ્ય સહસા હૃત્-પુણ્ડરીક-સ્રજઃ
એતાઃ શોણિત-પઙ્ક-કુઙ્કુમ-કુષઃ સંભૂય કાન્તૈઃ પિબન્ત્ય્ અસ્થિ-સ્નેહ-સુરાઃ કપાલ-ચષકૈઃ પ્રીતાઃ પિશાચાઙ્ગનાઃ ॥

એતત્ પૂતન-ચક્રમ્ અક્રમ-કૃત-શ્વાસાર્ધ-મુક્તૈર્ વૃકાન્ ઉત્પુષ્ણદ્ ઉત્પુષ્ણત્ પરિતો નૃ-માંસ-વિઘસૈર્ આદર્દરં ક્રન્દતઃ
ખર્જૂર-દ્રુમ-દધ્ન-જઙ્ઘમ-સિત-ત્વઙ્-નદ્ધ-વિષ્વક્તત સ્નાયુ-ગ્રન્થિ-ઘનાસ્થિ-પઞ્જર-જરત્-કઙ્કાલમ્ આલોક્યતે ॥

ગુઞ્જત્-કુઞ્જ-કુટીર-કૌશિક-ઘટા-ઘૂત્કાર-સંવલ્લિત ક્રન્દત્-ફેરવ-ચણ્ડ-હાત્કૃતિ-ભૃતિ-પ્રાગ્-ભાર-ભીમૈસ્ તટૈઃ
અન્તઃ-શીર્ણ-કરઙ્ક-કર્કર-તરત્-સંરોધિ-કૂલઙ્કષ સ્રોતો-નિર્ગમ-ઘોર-ઘર્ઘર-રવા પારે-શ્મશાનં સરિત્ ॥

અત્રાસ્થઃ પિશિતં શવસ્ય કઠિનૈર્ ઉત્કૃત્ય કૃત્સ્નં નખૈર્ નગ્ન-સ્નાયુ-કરાલ-ઘોર-કુહરૈર્ મસ્તિષ્ક-દિગ્ધાઙ્ગુલિઃ
સંદશ્યૌષ્ઠ-પિટેન ભુગ્ન-વદનઃ પ્રેતશ્ ચિતાગ્નિ-દ્રુતં સૂત્કારૈર્ નલકાસ્થિ-કોટર-ગતં મજ્જાનમ્ આકર્ષતિ ॥

ચઞ્ચચ્-ચઞ્ચૂદ્વૃતાર્ધ-ચ્યુત-પિશિત-લવ-ગ્રાસ-સંવૃદ્ધ-ગર્ધૈર્ ગૃધ્રૈર્ આરબ્ધ-પક્ષ-દ્વિતય-વિધુતિભિર્ બદ્ધ-સાન્દ્રાન્ધકારે
વક્ત્રોદ્વાન્તાઃ પતન્ત્યશ્ છિમિતિ-શિખિ-શિખા-શ્રેણયો ઽસ્મિન્ શિવાનાં અસ્ર-સ્રોતસ્ય્ અજસ્ર-સ્રુત-બહલ-વસા વાસ-વિસ્રે સ્વનન્તિ ॥

વિદૂરાદ્ અભ્યસ્તૈર્ વિયતિ બહુશો મણ્ડલ-શતૈઃ ઉદઞ્ચત્-પુચ્છાગ્ર-સ્તિમિત-વિતતૈઃ પક્ષતિ-પુટૈઃ
પતન્ત્ય્ એતે ગૃધ્રાઃ શવ-પિશિત-લોલાનન-ગુહા ગલલ્-લાલા-ક્લેદ-સ્નપિત-નિજ-ચઞ્ચૂ-ભય-પુટાઃ ॥

પિબત્ય્ એકો ઽન્યસ્માદ્ ઘન-રુધિરમ્ આછિદ્ય ચષકં લલજ્-જિહ્વો વક્ત્રાદ્ ગલિતમ્ અપરો લેઢુ પિબતઃ
તતઃ સ્ત્યાનાઃ કશ્ચિદ્ ભુવિ નિપતિતાઃ શોણિત-કણાઃ ક્ષણાદ્ ઉચ્ચ-ગ્રીવો રસયતિ લસદ્-દિર્ઘ-રસનઃ ॥

ચિતાગ્નેર્ આકૃષ્ટં નલક-શિખર-પ્રોતમ્ અસકૃત્દ્ સ્ફુરદ્ભિર્ નિર્વાપ્ય પ્રબલ-પવનૈઃ સ્ફૂત્કૃત-શતૈઃ
શિરો નારં પ્રેતઃ કવલયતિ તૃષ્ણા-વશ-વલત્ કરાલાસ્યઃ પ્લુષ્યદ્-વદન-કુહરસ્ તૂદ્ગિરતિ ચ ॥

અન્યાદાનાકુલાન્તઃ-કરણ-વશ-વિપદ્-બાધિત-પ્રેત-રઙ્કં ગ્રાસ-ભ્રશ્યત્-કરાલ-શ્લથ-પિશિત-શવાગ્ર-ગ્રહે મુક્તનાદમ્
સર્વૈઃ ક્રામદ્ભિર્ ઉલ્કાનન-કવલ-રસ-વ્યાત્ત-વક્ત્ર-પ્રભાભિર્ વ્યક્તૈસ્ તૈઃ સંવલદ્ભિઃ ક્ષણમ્ અપરમ્ ઇવ વ્યોમ્નિ વૃત્તં શ્મશાનમ્ ॥

નેત્રાકુઞ્ચન-સારણ-ક્રમ-કૃત-પ્રવ્યક્ત-નક્તન્દિનો દિક્-ચક્રાન્ત-વિસર્પિ-સલ્લરિસટા-ભારાવરુદ્ધામ્બરઃ
હસ્ત-ન્યસ્ત-કપાલ-કન્દર-દરી-મુક્તાભ્ર-ધારાઃ પિબન્ન્ ઉન્મુક્ત-ધ્વનિ-ભિન્ન-કર્ણ-કુહરઃ ક્રવ્યાદ્ અયં નૃત્યતિ ॥