સ્મરદીપિકા · શ્લોક 1-20

હરકોપાનલેનૈવ ભસ્મીભૂયાકરોત્ સ્મરઃ ।
અર્દ્ધં નારીશરીરં હિ યશ્ ચ તસ્મૈ નમો ઽસ્તુ તે

સમ્યગ્ આરાધિતઃ કામઃ સુગન્ધિકુસુમાદિભિઃ ।
વિદધાતિ વરસ્ત્રીણાં માનગ્રન્થિવિમોચનમ્

સ્મરન્ નિર્જિત્ય રુદ્રેણ પશ્ચાદ્ ઉદ્દીપિતઃ સ્મરઃ ।
તેન તન્નામધેયેન નિર્મિતા સ્મરદીપિકા

અનેકકામશાસ્ત્રાણાં સારમ્ આકૃષ્ય યત્નતઃ ।
બાલવ્યુત્પત્તયે સ્ત્રીણાં ચિત્તસન્તોષણાય ચ ।
પ્રબોધાય વરસ્ત્રીણાં તુષ્ટ્યૈ રતિસુખાય ચ

ગર્ગેણાભાષિતાં સમ્યગ્ વક્ષ્યામિ સ્મરદીપિકામ્ ।
યસ્ય વિજ્ઞાનમાત્રેણ મૂર્ખો ઽપિ રતિરઙ્ગધીઃ

બાલિકા તરુણી પ્રૌઢા વૃદ્ધા ચેતિ વિશેષતઃ ।
જ્ઞાતવ્યો હ્ય્ અન્વિતઃ કામો ધ્રુવં શૃઙ્ગારમ્ ઇચ્છતા

કામશાસ્ત્રસ્ય તત્ત્વજ્ઞા જાયન્તે સુન્દરીપ્રિયાઃ ।
કામશાસ્ત્રમ્ અજાનન્તો રમન્તે પશુવત્ સ્ત્રિયમ્

નાનાનિબન્ધૈઃ સુરતોપચારૈઃ ક્રીડાસુખં જન્મફલં નરાણામ્ ।
કિં સૌરભેયીશતમધ્યવર્તી વૃષો ઽપિ સંભોગસુખં ન ભુઙ્ક્તે

સ્વનારીરક્ષણં પુંસાં પરનાર્યનુરઞ્જનમ્ ।
બન્ધભેદેઙ્ગિતજ્ઞાનમ્ એતત્ ફલમ્ ઉદાહૃતમ્

યેન સંવત્સરો દૃષ્ટઃ સકૃત્ કામઃ સુસેવિતઃ ।
તેન સર્વમ્ ઇદં દૃષ્ટં પુનર્ આવર્તિતં જગત્

પ્રથમં લક્ષણં પુંસાં સ્ત્રીણાં ચ તદનન્તરમ્ ।
ધ્વજસ્ય લક્ષણં પ્રોક્તં ભગલક્ષણસંયુતમ્

કામસ્થાનાનિ સંલક્ષ્ય પુનઃ સમ્યક્પ્રચાલનમ્ ।
પુનઃ ષોડશ બન્ધાશ્ ચ તથૈવાધોમુખાશ્ ચ ષટ્

દ્વૌ બન્ધૌ સુન્દરીણાં ચ પશ્ચાન્ મુખરતં તથા ।
બાહ્યં રતં તતઃ કુર્યાદ્ રતં દેશવિશેષજમ્

ઇઙ્ગિતસ્ય પરિજ્ઞાનં દૂત્યાશ્ ચ તદનન્તરમ્ ।
તથાષ્ટનાયિકાયાશ્ ચ મન્ત્રૌષધિસુતોદયઃ

શશો મૃગો વૃષશ્ ચૈવ ચતુર્થસ્ તુ હયસ્ તથા ।
કથયામિ ક્રમાત્ પુંસામ્ એતજ્ જાતિચતુષ્ટયમ્

મૃદુચપલસુશીલઃ કોમલાઙ્ગઃ સુવેષઃ સકલગુણનિધાનં સત્યવાદી શશો ઽસૌ

વદતિ મધુરવાણીં નૃત્યગીતાનુરક્તઃ ।
દ્વિજસુરગુરુભક્તો બન્ધુયુક્તો ધનાઢ્યઃ

સ્ત્રીજિતો ગાયનશ્ ચૈવ નારીસત્ત્વપરઃ સુખી ।
ષડઙ્ગુલો ભવેન્ મેઢ્રઃ શ્રીમાંશ્ ચ શશકો મતઃ

વદતિ મધુરવાણીં રક્તનેત્રઃ સુશીલઃ ચલમતિરતિભીરુઃ શીઘ્રગામી મૃગો ઽસૌ

ઉદરકટિકૃશઃ સ્યાદ્ દીર્ઘબિમ્બાધરૌષ્ઠો દશનવદનદીર્ઘો દીર્ઘબાહુઃ પ્રતાપી