સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 7.99

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
તતો ગચ્છેન્મહાદેવિ યત્ર ચક્રધરઃ સ્થિતઃ ॥
દંડપાણિશ્ચ દેવેશિ યત્રૈકસ્થાનસંસ્થિતઃ

ચંદ્રેશાત્પૂર્વદિગ્ભાગે । સોમેશાદુત્તરેસ્થિતઃ) ॥
ધનુષાં પંચસંસ્થાને ગંધર્વેશાત્સમીપતઃ

ઉમાયા નૈરૃતે ભાગે બ્રહ્મદેવર્ષિસંસ્થિતઃ ॥
તસ્યોત્પત્તિં પ્રવક્ષ્યામિ સર્વપાતકનાશિનીમ્

પૌંડ્રકો વાસુદેવસ્તુ વારાણસ્યાં પુરાઽભવત્॥
તેન શ્રુતં પુરાણં તુ પઠ્યમાનં દ્વિજાતિભિઃ

કલ્પાદૌ દ્વાપરાંતે તુ ક્ષત્રિયાણાં નિવેશને ॥
અવતારં મહાબાહુવાસુદેવઃ કરિષ્યતિ

સ તુ મૂઢમતિર્મેને અહં વિષ્ણુરિતિ પ્રિયે ॥
ચિહ્નાનિ ધારયામાસ ચક્રાદીનિ વરાનને

સ દૂતં પ્રેષયામાસ દ્વારકાયાં મહોદરમ્ ॥
સ ગત્વા પ્રાહ વિષ્ણું વૈ ચક્રાદીનિ પરિત્યજ

ઇત્યાહ પૌંડ્રકો રાજા નચેદ્વધમવા પ્સ્યસિ ॥
તતશ્ચ ભગવાન્વિષ્ણુઃ પ્રાહાસ્ય રુચિરં વચઃ

વાચ્યઃ સ પૌંડ્રકો રાજા ત્વયા હંત વચો મમ ॥
ગૃહીતચક્ર એવાહં કાશીમાગમ્ય તે પુરીમ્

સંત્યક્ષ્યામિ તતશ્ચક્રં ગદાં ચેમામસંશયમ્ ॥
તદ્ગ્રાહ્યં ભવતા ચક્રમન્યદ્વા યત્તવેપ્સિતમ્

ઇત્યુક્તેઽથ ગતે દૂતે સંસ્મૃત્યાઽભ્યા ગતં હરિઃ ॥
ગરુત્મન્તં સમારુહ્ય ત્વરિતસ્તત્પુરં યયૌ

મિત્રસ્નેહાત્તતસ્તસ્ય કાશિરાજઃ સહાનુગઃ ॥
સર્વસૈન્યપરીવારસ્તતઃ પૌંડ્રમુપાયયૌ

તતો બલેન મહતા કાશિરાજબલેન ચ ॥
પૌંડ્રકો વાસુદેવોઽસૌ કેશવાભિમુખો યયૌ

તં દદર્શ હરિર્દૂરાદ્દુર્વારે સ્યંદને સ્થિતમ્ ॥
ચક્રહસ્તં ગદાશાર્ઙ્ગસંયુતં ગરુડધ્વજમ્

તં દૃષ્ટ્વા ભાવગંભીરં જહાસ ગરુડધ્વજઃ ॥
ઉવાચ પૌંડ્રકં મૂઢમાત્મચિહ્નોપલક્ષિતમ્

પૌંડ્રકોક્તં ત્વયા યત્તુ દૂતવક્ત્રેણ માં પ્રતિ ॥
સમુત્સૃજેતિ ચિહ્નાનિ તચ્ચ સર્વં ત્યજામ્યહમ્

ચક્રમેતત્સમુત્સૃષ્ટં ગદેયં ચ વિસ ર્જિતા ॥
ગરુત્માનેષ તે ગત્વા સમારોહતુ વૈ ધ્વજમ્

ઇત્યુચ્ચાર્ય વિમુક્તેન ચક્રેણાસૌ નિપાતિતઃ ॥
રથશ્ચ ગદયા ભગ્નો ગજાશ્ચા શ્વાશ્ચ ચૂર્ણિતાઃ

તતો હાહાકૃતે લોકે કાશિનાથો મહાબલી ॥
યુયુધે વાસુદેવેન મિત્રદુઃખેન દુઃખિતઃ

તતઃ શાર્ઙ્ગવિનિર્મુક્તૈશ્છિત્ત્વા તસ્ય શરૈઃ શિરઃ ॥
કાશીપુર્યાં સ ચિક્ષેપ કુર્વઁલ્લોકસ્ય વિસ્મયમ્

હત્વા તુ પૌંડ્રકં શૌરિઃ કાશિરાજં ચ સાનુ ગમ્ ॥
પુનર્દ્વારવતીં પ્રાપ્તો મૃગયાયા ગતો યથા

તતઃ કાશિપતેઃ પુત્રઃ પિતુર્દુઃખેન દુઃખિતઃ ॥
શંકરં તોષયામાસ સ ચ તસ્મૈ વરં દદૌ

સ વવ્રે ભગવન્કૃત્યા પિતુર્હંતુર્વધાય મે ॥
સમુત્તિષ્ઠતુ કૃષ્ણસ્ય ત્વત્પ્રસાદાત્સુરેશ્વર

એવં ભવિષ્યતીત્યુક્તે દક્ષિણાગ્નેસ્તુ મધ્યતઃ ॥
મહાકૃત્યા સમુત્તસ્થૌ પ્રસ્થિતા દ્વારકાં પ્રતિ

જ્વાલામાલાકરાલાં તાં યાદવા ભયવિહ્વલાઃ ॥
દૃષ્ટ્વા જનાર્દ્દનં સર્વે શરણાર્થમુપાગતાઃ

તતઃ સુદર્શનં તસ્યા મુમોચ ગરુડધ્વજઃ ॥
વધાય સા તતો ભગ્ના ચક્રતેજોઽભિપીડિતા

કૃત્યામનુજગામાશુ વિષ્ણોશ્ચક્રં સુદર્શનમ્ ॥
કૃત્યા વારાણસીં પ્રાપ્તા તસ્યાશ્ચક્રં તુ પૃષ્ઠતઃ

તતઃ સા ભયસંત્રસ્તા શંકરં શરણં ગતા ॥
સોમનાથં જગન્નાથં નાન્યઃ શક્તો હિ રક્ષિતુમ્

તતશ્ચક્રં વરૈર્બાણૈસ્તાડયામાસ શંકરઃ ॥
તચ્ચ દ્વારવતીં પ્રાપ્તં શિવસાયકમિશ્રિતમ્

તદ્દૃષ્ટ્વા શિવનામાંકૈસ્તાડિતં ભગવાન્હરિઃ ॥
ચક્રં શરૈસ્તતઃ કુદ્ધો ગૃહીત્વા ચ કરેણ તત્ ॥
જગામ તત્ર યત્રાસ્તે સોમેશઃ કાલભૈરવઃ ॥ 7.1.99.૩૦
સ ગત્વા રોષ તામ્રાક્ષશ્ચક્રોદ્યતકરઃ સ્થિતઃ ॥
કૃત્યાં હંતું મતિં ચક્રે કાલભૈરવનિર્મિતામ્

દૃષ્ટો દેવૈસ્તતઃ સર્વૈદંડપાણિગણેન ચ ॥
દેવાનાં પ્રેક્ષતાં તત્ર દણ્ડપાણિર્મહાગણઃ ॥
ચક્રોદ્યતકરં દૃષ્ટ્વા વિષ્ણું પ્રાહાબ્જલોચનમ્

॥ દંડપાણિરુવાચ ॥ ॥
મા ક્રોધં કુરુ દેવેશ કૃત્યાં પ્રતિ જગત્પ્રભો

અમોઘં યુધિ તે ચક્રં કૃત્યા ચાપિ ચ શાંકરી ॥
એવં ચક્ર વિનિર્મુક્તે ભવેત્કોધો હરે યદિ ॥
ભવિષ્યતિ મહદ્દુઃખં લોકાનાં સંક્ષયો હિ વા

ન મોક્તવ્યમતશ્ચક્ર શૃણુ ભૂયો વચશ્ચ નઃ ॥
અત્ર સ્થાને નિયુક્તોઽહં શંકરેણ પુરા હરે

પાપિનાં રક્ષણાર્થં વૈ વિઘ્નાર્થં દુષ્ટચેતસામ્॥
તસ્માત્ત્વં મમ સાંનિધ્યે તિષ્ઠ ચક્રધરો હરે

અત્ર ચક્રધરં દેવં પૂજયિષ્યંતિ માનવાઃ ॥
ધૂપમાલ્યોપહારૈશ્ચ નૈવેદ્યૈર્વિવિ ધૈરપિ

॥ વિષ્ણુરુવાચ ॥ ॥
એષ એવ નિવૃત્તોહં તવ વાક્યાંકુશેન વૈ ॥
અત્ર ચક્રોદ્યતકરઃ સ્થાસ્યે તવ સમીપતઃ

એવં હિ સ્થિતોદેવસ્તત્ર ચક્રધરઃ પ્રિયે ॥
દંડપાણિશ્ચ ભગવાન્મમ રૂપી ગણેશ્વરઃ

યસ્તૌ પૂજયતે ભક્ત્યા દંડપાણિહરી ક્રમાત્ ॥
સ પાપ કંચુકૈર્મુક્તો ગચ્છેચ્છિવપુરં નરઃ

માઘે માસિ ચતુર્દ્દશ્યાં કૃષ્ણાષ્ટમ્યાં વિશેષતઃ ॥
ગંધધૂપોપહારૈર્યઃ પૂજયેદ્દણ્ડનાયકમ્ ॥
તસ્ય ક્ષેત્રે નિવસતો ન વિઘ્નં જાયતે ક્વચિત્

એકાદશ્યાં જિતાહારો યોઽર્ચયેચ્ચક્રપાણિનમ્ ॥
સ મુક્તઃ પાતકૈઃ સર્વૈર્યાતિ વિષ્ણોઃ સલોકતામ્

ઇતિ સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તં માહાત્મ્યં ચક્રપાણિનઃ ॥
દણ્ડપાણિગણસ્યાપિ શ્રુતં પાપૌઘનાશનમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિ સાહસ્ર્યાં સહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે પ્રથમે પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યે મધ્યયાત્રાયાં દણ્ડપાણિચક્રધરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામેકોનશતતમોઽધ્યાયઃ