સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 7.87

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
એવં કૃત્વા નરો યાત્રાં સમ્યક્છ્રદ્ધાસમન્વિતઃ ॥
તતો ગચ્છેન્મહાદેવિ રુદ્રાનેકાદશ ક્રમાત્

પ્રભાસક્ષેત્રમધ્યસ્થાન્મહાપાતકનાશનાન્ ॥
યદેકાદશધા પાપમર્જિતં મનુજૈઃ પૃથક્

તદેકાદશરુદ્રાણાં પૂજનાત્ક્ષયમેષ્યતિ ॥
સંક્રાંતાવયને વાપિ ચંદ્રસૂર્યગ્રહેઽથવા

અન્યાસુ પુણ્યતિથિષુ સમ્યગ્ભાવેન ભાવિતઃ ॥
પૂજયેદાનુપૂર્વ્યેણ રુદ્રૈકાદશકં ક્રમાત્

તેષાં નામાનિ વક્ષ્યામિ યાન્યતીતાનિ મે પુરા ॥
આદ્યે કૃતયુગે તાનિ શૃણુ દેવિ યથાર્થતઃ

અજૈકપાદહિર્બુધ્ન્યો વિરૂપાક્ષોઽથ રૈવતઃ ॥
હરશ્ચ બહુરૂપશ્ચ ત્ર્યંબકશ્ચ સુરેશ્વરઃ ॥
વૃષાકપિશ્ચ શંભુશ્ચ કપર્દી ચાપરાજિતઃ

આદૌ કૃતયુગે દેવિ ત્રેતાયાં દ્વાપરેઽપિ ચ ॥
કલૌ યુગે તુ સંપ્રાપ્તે જાતં નામાંતરં પુનઃ

એકાદશધા રુદ્રાણાં તાનિ તે વચ્મિ સાંપ્રતમ્॥
ભૂતેશો નીલરુદ્રશ્ચ કપાલી વૃષવાહનઃ

ત્ર્યંબકો ઘોરનામા ચ મહાકાલોઽથ ભૈરવઃ ॥
મૃત્યુંજયોઽથ કામેશો યોગેશ ઇતિ કીર્તિતઃ ॥
એકાદશૈતે રુદ્રાસ્તે કથિતાઃ ક્રમશઃ પ્રિયે ॥ ૯ ]।
અનાદિનિધના દેવિ ભેદભિન્નાસ્તુ તે પૃથક્ ॥
એકાદશસ્વરૂપેણ પૃથઙ્નામપ્રભેદતઃ

॥ દેવ્યુવાચ ॥ ॥
ભગવન્વિસ્તરાદ્બ્રૂહિ લિંગૈકાદશકક્રમમ્ ॥
સ્થાનસીમાપ્રભેદેન માહાત્મ્યોત્પત્તિકારણૈઃ

કથં પૂજ્યાનિ તાનીશ કે મંત્રાઃ કો વિધિઃ સ્મૃતઃ ॥
કસ્મિન્પર્વણિ કાલે વા સર્વં વિસ્તરતો વદ

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ રહસ્યં પાપનાશનમ્ ॥
સોમનાથાદિતઃ કૃત્વા સિદ્ધિનાથાદિકારણમ્

યચ્છ્રુત્વા મુચ્યતે જંતુઃ પાતકૈઃ પૂર્વસંચિતૈઃ ॥
યે ચૈકાદશ રુદ્રા વૈ તવ પ્રોક્તા મયા પ્રિયે

દશ તે વાયવઃ પ્રોક્તા આત્મા ચૈકાદશઃ સ્મૃતઃ ॥
તેષાં નામાનિ વક્ષ્યામિ વાયૂનાં શૃણુ મે ક્રમાત્

પ્રાણોઽપાનઃ સમાનશ્ચ હ્યુદાનો વ્યાન એવ ચ ॥
નાગશ્ચ કૂર્મઃ કૃકલો દેવદત્તો ધનંજયઃ

આત્મા ચેતિ ક્રમાજ્જ્ઞેયા રુદ્રાધિપતયઃ ક્રમાત્ ॥
તેષાં યાત્રાં ક્રમાદ્વક્ષ્યે સર્વપ્રાણિહિતાય વૈ

રુદ્રાણામાદિદેવોઽસૌ પૂર્વં સોમેશ્વરઃ પ્રિયે ॥
ભૂતેશ્વરેતિ નામ્ના વૈ પૂજયેત્તં વિધાનતઃ

રાજોપચારયોગેન શ્રદ્ધાપૂતેન ચેતસા ॥
પંચામૃતેન સંસ્નાપ્ય સદ્યોજાતેન પૂજયેત્

પુષ્પૈર્મનોહરૈર્ભક્ત્યા ધ્યાત્વા દેવં સદાશિવમ્ ॥
ત્રિભિઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય સાષ્ટાંગં પ્રણિપત્ય ચ

રુદ્રૈકાદશયાત્રાર્થી નિર્વિઘ્નાર્થં વ્રજેત્તતઃ ॥
ભૂતેશ્વરેતિ યન્નામ પ્રોક્તં તત્તે બ્રવીમ્યહમ્

મહદાદિ વિશેષાંતં ભૂતજાલં યદીરિતમ્ ॥
પંચવિંશતિ સંખ્યાકં તેષામીશો યતઃ સ્મૃતઃ

તેન ભૂતેશ્વરેત્યુક્તં નામ તસ્ય પુરા કિલ ॥
પંચવિંશતિતત્ત્વાનિ જ્ઞાત્વા મુક્તિમવાપ્નુયાત્

ભૂતેશરુદ્રં સંપૂજ્ય ગચ્છેદ્વૈ મુક્તિમવ્યયામ્ ॥
ઇતિ સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તમાદિ રુદ્રસ્ય કીર્તનમ્॥
કીર્તનીયં દ્વિજાતીનાં કીર્તિતં પુણ્યવર્દ્ધનમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસ ખણ્ડે પ્રથમે પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્ય એકાદશરુદ્રમાહાત્મ્યે ભૂતેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ સપ્તાશીતિતમોઽધ્યાયઃ