સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 7.6-3

॥ દેવ્યુવાચ ॥ ॥
અત્યદ્ભુતં મહાદેવ માહાત્મ્યં કથિતં મમ ॥
અપૂર્વં દેવદેવેશ કદાચિન્ન શ્રુતં મયા

બ્રહ્માંડે યાનિ લિંગાનિ કીર્તિતાનિ ત્વયા મમ ॥
તેષાં પ્રભાવેનાધિક્યં સોમેશે તત્કથં વદ

કિં પ્રભાવો મહાદેવ ક્ષેત્રસ્ય ચ સુરેશ્વર ॥
તન્મે બ્રૂહિ સુરેશાન યાથાતથ્યં મમાગ્રતઃ

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ રહસ્યં પરમં તવ ॥
પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યં સોમેશસ્ય વરાનને

તીર્થાનાં પરમં તીર્થં વ્રતાનાં પરમં વ્રતમ્ ॥
જાપ્યાનાં પરમં જાપ્યં ધ્યાનાનાં ધ્યાનમુત્તમમ્

યોગાનાં પરમો યોગો રહસ્યં પરમં મહત્ ॥
તત્તેહં સંપ્રવક્ષ્યામિ શૃણુ હ્યેકમના પ્રિયે

સોમેશં પરમં સ્થાનં પંચવક્ત્રસમન્વિતમ્ ॥
એતલ્લિંગં ન મુંચામિ સત્યંસત્યં મયોદિતમ્

યચ્ચ તત્પરમં દેવિ ધ્રુવમક્ષયમવ્યયમ્ ॥
સોમેશં તદ્વિજાનીહિ મા વિકલ્પમના ભવ

નિર્ભયં નિર્મલં નિત્યં નિરપેક્ષં નિરાશ્રયમ્ ॥
નિરંજનં નિષ્પ્રપંચં નિઃસંગં નિરુપદ્રવમ્।

તલ્લિંગમિતિ જાનીહિ પ્રભાસે સંવ્યવસ્થિતમ્ ॥
અપવર્ગમવિજ્ઞેયં મનોરમ્યમનામયમ્

નિત્યં ચ કારણં દેવં મખઘ્નં સર્વતોમુખમ્ ॥
શિવં સર્વાત્મકં સૂક્ષ્મમનાદ્યં યચ્ચ દૈવતમ્

આત્મોપલબ્ધિવિજ્ઞેયં ચિત્તચિંતાવિવર્જિતમ્ ॥
ગમાગમવિનિર્મુક્તં બહિરંતશ્ચ કેવલમ્

આત્મોપલબ્ધિવિષયં સ્તુતિગોચરવર્જિતમ્ ॥
નિષ્કલં વિમલાત્માનં પ્રકટં જ્ઞાનદીપકમ્

તલ્લિંગમિતિ જાનીહિ પ્રભાસે સુરસુંદરિ ॥
નિરાવકાશરહિતં શબ્દં શબ્દાંતગોચરમ્

નિષ્કલં વિમલં દેવં દેવદેવં સુરાત્મકમ્ ॥
હેતુપ્રમાણરહિતં કલ્પનાભાવવર્જિતમ્

ચિત્તાવલોકવિષયં બહિરંતરસંસ્થિતમ્ ॥
પ્રભાસે તં વિજાનીહિ પ્રણવં લિંગરૂપિણમ્

અનિષ્પંદં મહાત્માનં નિરાનંદાવલોકનમ્ ॥
લોકાવલોકમાર્ગસ્થં વિશુદ્ધજ્ઞાનકેવલમ્

વિદ્યાવિશેષમાર્ગસ્થમનેકાકારસંજ્ઞિતમ્ ॥
સ્વભાવભાવનાગ્રાહ્યં ભાવાતીતમલક્ષણમ્

વાક્પ્રપંચાદિરહિતં નિષ્પ્રપઞ્ચાત્મકં શિવમ્॥
જ્ઞાનજ્ઞેયાવલોકસ્થં હેત્વાભાસવિવર્જિતમ્

અનાહતં શબ્દગતં શબ્દાદિગણસંભવમ્ ॥
એવં સોમેશ્વરં વિદ્ધિ પ્રભાસે લિંગરૂપિણમ્

શબ્દબ્રહ્મગતં શાન્તં સ શબ્દાંતગમાસ્પદમ્ ॥
સર્વાતિરિક્ત વિષયં સર્વધ્યાનપદે સ્થિતમ્

અનાદિમચ્યુતં દિવ્યં પ્રમાણાતીત ગોચરમ્ ॥
અધશ્ચોર્ધ્વં ગતં નિત્યં જીવાખ્યં દેહસંસ્થિતમ્

હૃદાદિદ્વાદશાંતસ્થં પ્રાણાપાનોદયાસ્તગમ્ ॥
અગ્રાહ્યમિન્દ્રિયાત્માનં નિષ્કલંકાત્મકં વિભુમ્

સ્વરાદિવ્યંજનાતીતં વર્ણાદિપરિવર્જિતમ્ ॥
વાચામવાચ્યવિષયમહંકારાર્દ્ધરૂપિણમ્

અપ્રતર્ક્યમનુચ્ચાર્યં કલનાકાલવર્જિતમ્ ॥
નિઃશબ્દં નિશ્ચલં સૌમ્યં દેહાતીતં પરાત્પરમ્

ભૂતાવગ્રહરહિતં ભાવાભાવવિવર્જિતમ્ ॥
અવિજ્ઞેયં પરં સૂક્ષ્મં પઞ્ચપઞ્ચાદિસંભવમ્

અપ્રમેયમનંતાખ્યમક્ષયં કામરૂપિણમ્ ॥
પ્રભવં સર્વભૂતાનાં બીજાંકુરસમુદ્ભવમ્

વ્યાપકં સર્વકામાખ્યમક્ષરં પરમં મહત્ ॥
સ્થૂલસૂક્ષ્મવિભાગસ્થં વ્યક્તાવ્યક્તં સનાતનમ્

કલ્પકલ્પાન્તરહિતમનાદિનિધનં મહત્ ॥
મહાભૂતં મહાકાયં શિવં નિર્વાણભૈરવમ્

એવં સદાશિવં વિદ્ધિ પ્રભાસે લિંગરૂપિણમ્ ॥
યોગક્રિયા વિનિર્મુક્તં મૃત્યુંજયમનાદિમત્

સર્વોપસર્ગરહિતં સર્વતોવ્યાપકં શિવમ્ ॥
અવ્યક્તં પરતો નિત્યં કેવલં દ્વૈતવર્જિતમ્

અનન્યતેજસાક્રાંતં પ્રભાસક્ષેત્રવાસિનમ્॥
ભૂરિસ્વયંપ્રભપ્રખ્યં સર્વતેજોઽધિકં હરમ્

શરણ્યંદેવમીશાનમોંકારં શિવરૂપિણમ્॥
દેવદેવં મહાદેવં પંચવક્ત્રં વૃષધ્વજમ્

નિર્મલં માનસાતીતં ભાવગ્રાહ્યમનૂપમમ્॥
સદા શાંતં વિરૂપાક્ષં શૂલહસ્તં જટાધરમ્

હૃત્પદ્મકોશમધ્યસ્થં શૂન્યરૂપં નિરઞ્જનમ્ ॥
એવં સદાશિવં વિદ્ધિ પ્રભાસે લિઙ્ગરૂપિણમ્

યોઽસૌ પરાત્પરો દેવો હંસાખ્યઃ પરિકીર્તિતઃ ॥
નાદાખ્યઃ સુવ્રતે દેવિ સોઽસ્મિન્સ્થાને સ્થિતઃ સ્વયમ્

એતદાદિસ્વરૂપં ચ મયા યોગબલેન તુ ॥
વિજ્ઞાતં દેવિ ગદિતં દિવ્યમાત્માનમાત્મના

ઋગ્વેદસ્થસ્તુ પૂર્વાહ્ણે મધ્યાહ્ને યજુષિ સ્થિતઃ ॥
અપરાહ્ણે તુ સામસ્થો હ્યથર્વસ્થો નિશાગમે

વેદાહમેતં પુરુષં મહાંતમાદિત્યવર્ણં તમસઃ પરસ્તાત્ ॥
તમેવ વિદિત્વા ન ભવેત્તુ મૃત્યુર્નાન્યઃ પંથા વિદ્યતે વૈ જનાનામ્

ઇતીરિતસ્તે તુ મહાપ્રભાવઃ સોમેશલિંગસ્ય કૃતૈકદેશઃ ॥
વૃતં ન ચાબ્દૈર્બહુભિઃ સહસ્રૈર્વક્તું ચ કેનાપિ મુખૈર્ન શક્યમ્

।
બ્રાહ્મણઃ ક્ષત્રિયો વૈશ્યઃ શૂદ્રોઽપીદં પઠેદ્યદિ ॥
નિર્મુક્તઃ સર્વપાપેભ્યઃ સર્વાન્કામાનવાપ્નુયાત્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે પ્રથમે પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યે શ્રીસોમેશ્વરમહિમવર્ણનં નામ ષષ્ઠોઽધ્યાયઃ