સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 7.38-2

॥શ્રીપ્રહ્લાદ ઉવાચ ॥ ॥
દ્વારકાયાશ્ચ માહાત્મ્યં શૃણુ પૌત્ર મયોદિતમ્ ॥
શૃણ્વતો ગદતશ્ચાપિ મુક્તિઃ કૃષ્ણાદ્ભવેદ્ધ્રુવમ્

પુત્રેણ લોકાઞ્જયતિ પૌત્રેણાનન્ત્યમશ્નુતે ॥
અથ પુત્રસ્ય પૌત્રેણ નાકમેવાધિરોહતિ

યસ્ય પુત્રઃ શુચિર્દક્ષઃ પૂર્વે વયસિ ધાર્મિકઃ ॥
વિષ્ણુભક્તિં ચ કુરુતે તં પુત્રં કવયો વિદુઃ

હેમશૃંગં રૌપ્યખુરં સવત્સં કાંસ્યદોહનમ્॥
સવસ્ત્રં કપિલાનાં તુ સહસ્રં ચ દિનેદિને

દત્ત્વા યત્ફલમાપ્નોતિ બ્રાહ્મણે વેદપારગે ॥
તત્ફલં સ્નાનમાત્રેણ ગોમત્યાં મધુભિદ્દિને

યસ્ત્વેકં ભોજયેદ્વિપ્રં દ્વારકાયાં ચ સંસ્થિતમ્ ॥
સુભિક્ષે ભો દ્વિજશ્રેષ્ઠાઃ ફલં લક્ષગુણં ભવેત્

ફલં લક્ષગુણં પ્રોક્તં દુર્ભિક્ષે કૃષ્ણસન્નિધૌ॥
એવં ધર્માનુસારેણ દયાદ્ભિક્ષાં તુ ભિક્ષુકે

અપિ નઃ સ કુલે કશ્ચિદ્ભવિષ્યતિ નરોત્તમઃ ॥
યો યતીનો કલૌ પ્રાપ્તે પિતૄનુદ્દિશ્ય દાસ્યતિ

દ્વારકાયાં વિશે ષેણ સત્કૃત્ય કૃષ્ણસન્નિધૌ ॥
અન્નદાનં યતીનાં તુ કૌપીનાચ્છાદનાનિ ચ

નાત્મનઃ ક્રતુભિઃ સ્વિષ્ટૈર્નાસ્તિ તીર્થૈઃ પ્રયોજનમ્॥
યત્ર વા તત્ર વા કાર્ય્યં યતીનાં પ્રીણનં સદા

શ્વપચાદયોઽપિ તે ધન્યા યે ગતા દ્વારકાં પુરીમ્ ॥
પ્રાપ્ય ભાગવતાન્યે વૈ પિતૄનુદ્દિશ્ય પુત્રકાઃ ॥

ભક્ત્યા સંપૂજયિષ્યંતિ વસ્ત્રૈર્દાનૈશ્ચ ભૂરિભિઃ

ગયાપિંડેન નાસ્માકં તૃપ્તિર્ભવતિ તાદૃશી ॥
યાદૃશી વિષ્ણુભક્તાનાં સત્કારેણોપ જાયતે

વૈશાખે યે કરિષ્યંતિ દ્વાદશીં કૃષ્ણસન્નિધૌ ॥
કૃષ્ણં સંપૂજયન્તશ્ચ રાત્રૌ કુર્વંતિ જાગરમ્

માહાત્મ્યં પઠનીયં તુ દ્વારકાસંભવં શુભમ્ ॥
કૃષ્ણસ્ય બાલચરિતં બાલકૃષ્ણાદિદર્શનમ્

ક્રીડનં ગોકુલસ્યૈવ ક્રીડા ગોપીજનસ્ય ચ ॥
કૃષ્ણાવતારકર્માણિ શ્રોતવ્યાનિ પુનઃપુનઃ

રુક્મશૃંગીં રૌપ્યખુરીં મુક્તાલાંગૂલભૂષિતામ્॥
સવત્સાં બ્રાહ્મણે દત્ત્વા હોમાર્થં ચાહિતાગ્નયે

નિમિષસ્પર્શનાંશેન ફલં કૃષ્ણસ્ય જાગરે ॥
યત્કિંચિત્કુરુતે પાપં કોટિજન્મસુ માનવઃ ॥
કૃષ્ણસ્ય જાગરે રાત્રૌ દહતે નાત્ર સંશયઃ

પઠેદ્ભાગવતં રાત્રૌ પુરાણં દયિતં હરેઃ ॥
યાવત્સૂર્ય્યકૃતાઽઽલોકો યાવચ્ચન્દ્રકૃતા નિશા

યાવત્સસાગરા પૃથ્વી યાવચ્ચ કુલપર્વતાઃ ॥
તાવત્કાલં વસેત્સ્વર્ગે નાન્યથા મમ ભાષિતમ્

આસ્ફોટયંતિ પિતરઃ પ્રહર્ષંતિ પિતામહાઃ ॥
એવં તં સ્વસુતં દૃષ્ટ્વા શૃણ્વાનં કૃષ્ણસંભવમ્

દ્વારકાયાશ્ચ માહાત્મ્યં યત્ર નો જાગરે પઠેત્ ॥
તન્મ્લેચ્છસદૃશં સ્થાનમપવિત્રં પરિત્યજેત્

શાલિગ્રામશિલા નૈવ યત્ર ભાગવતા ન હિ ॥
ત્યજેત્તીર્થં મહાપુણ્યં પુણ્યમાયતનં ત્યજેત્

ત્યજેદ્ગુહ્યં તથાઽરણ્યં યત્ર ન દ્વાદશીવ્રતમ્

સુદેશોઽપિ ભવેન્નિંદ્યો યત્ર નો વૈષ્ણવા વ્રતમ્॥
કુદેશોઽપિ ભવેત્પુણ્યો યત્ર ભાગવતાઃ કલૌ

સંકીર્ણયોનયઃ પૂતા યે ભક્તા મધુસૂદને ॥
મ્લેચ્છતુલ્યાઃ કુલીનાસ્તે યે ન ભક્તા જનાર્દને

રથારૂઢં પ્રકુર્વંતિ યે કૃષ્ણં મધુમાધવે ॥
મુક્તિં પ્રયાંતિ તે સર્વે કુલકોટિસમન્વિતાઃ

દેવકીનન્દનસ્યાર્થે રથં કારાપયન્તિ યે ॥
કલ્પાંતં વિષ્ણુલોકે તે વસન્તિ પિતૃભિઃ સહ

દ્વારકાયાસ્તુ માહાત્મ્યં શ્રાવયેદ્યઃ કલૌ નૃણામ્॥
ભાવમુત્પાદયેદ્યો વૈ લભેત્ક્રતુશતંફલમ્

યો નાર્ચયતિ પાપિષ્ઠો દેવમન્યત્ર ગચ્છતિ ॥
કોટિજન્માર્જિતં પુણ્યં હરતે રુક્મિણીપતિઃ

શંખોદ્ધારસમુદ્ભૂતાં નિત્યં દેહે બિભર્ત્તિ હિ ॥
મૃત્તિકાં દૈત્યરાજેન્દ્ર શૃણુ વક્ષ્યામિ યત્ફલમ્

યો દદાતિ યતીનાં ચ વૈષ્ણવાનાં પ્રયચ્છતિ ॥
સ્વર્ણભારશતં પુણ્ડ્રં નિત્યં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ

ગૃહે યસ્ય સદા તિષ્ઠેચ્છંખોદ્ધારસ્ય મૃત્તિકા ॥
નિત્ય ક્રિયાકૃતંપુણ્યં લભેત્કોટિગુણં બલે

યસ્ય પુણ્ડ્રં લલાટે તુ ગોપીચંદનસંજ્ઞકમ્ ॥
ન જહાતિ ગૃહં તસ્ય લક્ષ્મીઃ કૃષ્ણપ્રિયા દ્વિજાઃ

ન ગ્રહો બાધતે તસ્ય નોરગો ન ચ રાક્ષસઃ ॥
પિશાચા ન ચ કૂષ્માંડા ન ચ પ્રેતા ન જંભકાઃ

નાગ્નિચૌરભયં તસ્ય દરીણાં ચૈવ બન્ધનમ્ ॥
વિદ્યુદુલ્કાભયં ચૈવ ન ચોત્પાતસમુદ્ભવમ્

નારિષ્ટં નાપશકુનં દુર્નિમિત્તાદિકં ચ યત્ ॥
સત્કૃતે વિષ્ણુભક્તે ચ શાલિગ્રામશિલાર્ચને

પીતે પાદોદકે વિપ્રા નૈવેદ્યસ્યાપિ ભક્ષણે ॥
તુલસીસન્નિધૌ વિષ્ણોર્વિલયાવસરે કૃતે

પુરા દેવેન કથિતં શૃણુ પાત્રં વદામ્યહમ્ ॥
પ્રિયા ભાગવતા યેષાં તેષાં દાસોઽસ્મ્યહં સદા

વિહાય મથુરાં કાશીમવન્તીં સર્વપાપહામ્ ॥
માયાં કાંચીમયોધ્યાં ચ સંપ્રાપ્તે ચ કલૌ યુગે ॥

વસામ્યહં દ્વારકાયાં સર્વસેનાસમાવૃતઃ ॥
તીર્થવ્રતૈર્યજ્ઞદાનૈ રુદ્રાદ્યૈર્મુનિચારણૈઃ

શ્રદ્ધાત્યાગેન ભક્ત્યા વા યસ્તોષયિતુમિચ્છતિ ॥
ગત્વા દ્વારવતીં રમ્યાં દ્રષ્ટવ્યોઽહં કલૌ યુગે

ત્રૈલોક્યે યાનિ તીર્થાનિ મયા શુદ્ધાનિ ભૂરિશઃ ॥।
વિન્યસ્તાનિ ચ ગોમત્યાં ચક્રતીર્થેઽતિપાવને

દિનેનૈકેન ગોમત્યાં ચક્રતીર્થે કલૌ યુગે ॥
ત્રૈલોક્યસંભવૈસ્તીર્થૈઃ સ્નાતો ભવતિ માનવઃ

કોટિપાપવિનિર્મુક્તો મત્સમં વસતે નરઃ ॥
મમ લોકે ન સંદેહઃ કુલકોટિસમન્વિતઃ

નાપરાધકૃતૈઃ પાપૈર્લિપ્તઃ સ્યાદુ ત્કટૈઃ કૃતૈઃ ॥
શતજન્માયુતાનીહ લક્ષ્મીર્ન ચ્યવતે ગૃહાત્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે ચતુર્થે દ્વારકામાહાત્મ્યે ગોમતીતીરગત દ્વારકાચક્રતીર્થયોર્જાગરાદિમાહાત્મ્યવર્ણનં-નામાષ્ટાત્રિંશત્તમોઽધ્યાયઃ