સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 7.35-2

॥ પ્રહ્લાદ ઉવાચ ॥ ॥
અહો ક્ષેત્રસ્ય માહાત્મ્યં સમંતાદ્દશયોજનમ્ ॥
દિવિષ્ઠા યત્ર પશ્યંતિ સર્વાનેવ ચતુર્ભુજાન્

અહો ક્ષેત્રસ્ય માહાત્મ્યં દૃષ્ટ્વા નિત્યં ચતુર્ભુજાન્ ॥
દ્વારકાવાસિનઃ સર્વાન્નમસ્યંતિ દિવૌકસઃ

અહો ક્ષેત્રસ્ય માહાત્મ્યં સર્વશાસ્ત્રેષુ વિશ્રુતમ્ ॥
અહો ક્ષેત્રસ્ય માહાત્મ્યં શૃણ્વંતુ ઋષયોઽમલાઃ

મુક્તિં નેચ્છંતિ યત્રસ્થાઃ કૃષ્ણસેવોત્સુકાઃ સદા ॥
યત્રત્યાશ્ચૈવ પાષાણા યત્ર ક્વાપિ વિમુક્તિદાઃ

અપિ કીટ પતંગાદ્યાઃ પશવોઽથ સરીસૃપાઃ ॥
વિમુક્તાઃ પાપિનઃ સર્વે દ્વારકાયાઃ પ્રસાદતઃ ॥
કિં પુનર્માનવા નિત્યં દ્વારકાયાં વસંતિ યે

યા ગતિઃ સર્વજંતૂનાં દ્વારકાપુરવાસિનામ્ ॥
સા ગતિર્દુર્લભા નૂનં મુનીનામૂર્દ્ધ્વરેતસામ્

સર્વેષુ ક્ષેત્રતીર્થેષુ વસતાં વર્ષકોટિભિઃ ॥
તત્ફલં નિમિષાદ્ધેંન દ્વારકાયાં દિનેદિને

દ્વારકાયાં સ્થિતાઃ સર્વે નરા નાર્ય્યશ્ચતુર્ભુજાઃ ॥
દ્વારકાવાસિનઃ સર્વાન્યઃ પશ્યેત્કલુષાપહાન્ ॥
સત્યંસત્યં દ્વિજશ્રેષ્ઠાઃ કૃષ્ણસ્યાતિપ્રિયો ભવેત્

દ્વારકાવાસિનો યે વૈ નિંદંતિ પુરુષાધમાઃ ॥
કૃષ્ણસ્નેહવિહીનાસ્તે પતંતિ દુઃખસાગરે

જયંતેન ભૃશં ત્રસ્તાઃ શૂલાગ્રારોપિતાશ્ચિરમ્ ॥
કર્ષિતાસ્તાડિતાસ્તે વૈ મૂર્ચ્છિતાઃ પુનરુત્થિતાઃ

ત્રાહિત્રાહિ જયંત ત્વં વદંતો હિ ભયાતુરાઃ ॥
સ્મરંતઃ પૂર્વપાપં તે જયંતેન પ્રતાડિતાઃ

॥ જયંત ઉવાચ ॥ ॥
કિં કૃતં મંદભાગ્યૈર્વો યત્પાપં ચ સુદારુણમ્ ॥
સર્વં પુણ્યફલં લબ્ધ્વા દ્વારકાવાસમુત્તમમ્

દ્વારકાવાસિનાં નિંદા મહાપાપાધિકા ધ્રુવમ્ ॥
ન નિવર્તેત તત્પાપં સા જ્ઞેયા પરમેશ્વરી

અતઃ કૃષ્ણાજ્ઞયા સર્વાન્પાપિનો દંડયામ્યહમ્ ॥
વૈષ્ણવાનાં ચ નિંદાયાઃ ફલં ભુક્ત્વા સુદારુણમ્

તતસ્તુ દ્વારકાયાં ચ પુણ્યં જન્મ ભવિષ્યતિ ॥
કૃષ્ણં પ્રતોષ્ય સંસિદ્ધિર્ભવિષ્યતિ સુદુર્લ્લભા

તસ્માત્તદ્ભુજ્યતાં પાપં જાતં વૈષ્ણવનિંદનાત્ ॥
તત્રત્યાનાં પ્રભુર્નૈવ યમ ઈષ્ટે મહેશ્વરઃ

॥ શ્રીપ્રહ્લાદ ઉવાચ ॥ ॥
તસ્માદ્દ્વારવતીં ગત્વા સંસેવ્યો દેવનાયકઃ

ગોમતીતીરમાશ્રિત્ય દ્વારકાયાં પ્રયચ્છતિ ॥
યત્તુ કિંચિદ્ધનં વિપ્રાઃ શ્રૂયતાં તત્ફલોદયમ્

હેમભારસહસ્રૈસ્તુ રવિવારે રવિગ્રહે ॥
કુરુક્ષેત્રે યદાપ્નોતિ ગજાશ્વરથદાનતઃ

સહસ્રગુણિતં તસ્માત્સત્યંસત્યં મયોદિતમ્ ॥
હેમમાષાર્દ્ધમાનેન દ્વારકાદાનયોગતઃ

પત્રાણાં ચૈવ પુષ્પાણાં નૈવેદ્યસિક્થસંખ્યયા ॥
કૃષ્ણદેવસ્ય પૂજાયામનંતં ભવતિ દ્વિજાઃ

અન્નદાનં તુ યઃ કુર્ય્યાદ્દ્વારકાયાં તુ તત્ફલમ્॥
નૈવ શક્નોમ્યહં વક્તું બ્રહ્મા શેષમહેશ્વરૌ

બ્રાહ્મણઃ ક્ષત્રિયો વૈશ્યઃ શૂદ્રો વાઽપ્યથ વાંઽત્યજઃ ॥
નારી વા દ્વારકાયાં વૈ ભક્ત્યા વાસં કરોતિ વૈ

કુલકોટિં સમુદ્ધૃત્ય વિષ્ણુલોકે મહીયતે ॥
સત્યંસત્યં દ્વિજશ્રેષ્ઠા નાનૃતં મમ ભાષિતમ્

દ્વારકાવાસિનં દૃષ્ટ્વા સ્પૃષ્ટ્વા ચૈવ વિશેષતઃ ॥
મહાપાપવિનિર્મુક્તાઃ સ્વર્ગલોકે વસંતિ તે

પાંસુવો દ્વારકાયા વૈ વાયુના સમુદીરિતાઃ ॥
પાપિનાં મુક્તિદાઃ પ્રોક્તાઃ કિં પુનર્દ્વારકા ભુવિ

॥ શ્રીપ્રહ્લાદ ઉવાચ ॥
શ્રૂયતાં દ્વિજશાર્દૂલા મહામોહવિનાશનમ્॥
દ્વારકાયાશ્ચ માહાત્મ્યં ગોમતીકૃષ્ણસન્નિધૌ

કુશાવર્ત્તાત્સમારભ્ય યાવદ્વૈ સાગરાવધિ ॥
યસ્યાં તિથૌ સમાયાતિ સિંહે દેવપુરોહિતઃ

તસ્યાં હિ ગોમતીસ્નાનં દ્વિષઙ્ગોદાવરીફલમ્॥
અવગાહિતા પ્રયત્નેન સિંહાંતે ગૌતમી સકૃત્

ગોદાવર્ય્યાં ભવેત્પુણ્યં વસતો વર્ષસંખ્યયા ॥
તત્ફલં સમવાપ્નોતિ ગોમતીસેવનાદ્દ્વિજાઃ

ગોમત્યાં શ્રદ્ધયા સ્નાનં પૂર્ણે સિંહસ્થિતે ગુરૌ ॥
સહસ્રગુણિતં તત્સ્યાદ્દ્વારવત્યાં દિનેદિને

ગચ્છગચ્છ મહાભાગ દ્વારકામિતિ યો વદેત્ ॥
તસ્યાવલોકનાદેવ મુચ્યતે સર્વપાતકૈઃ

દ્વારકેતિ ચ યો બ્રૂયાદ્દ્વારકાભિમુખો નરઃ ॥
કૃપયા કૃષ્ણદેવસ્ય મુક્તિભાગી ભવેદ્ધ્રુવમ્ । ૩૩ ॥
દ્વારકાં ગોમતીં પુણ્યાં રુક્મિણીં કૃષ્ણમેવ ચ॥
સ્મરંતિ યેઽન્વહં ભક્ત્યા દ્વારકાફલભાગિનઃ

સહસ્રયોજનસ્થાનાં યેષાં સ્યાદિતિ માનસમ્॥
દ્વારવત્યાં ગમિષ્યામો દ્રક્ષ્યામો દ્વારકેશ્વરમ્

સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યંતે ધન્યાસ્તે લોકપાવનાઃ ॥
કિં વાચ્યં દ્વારકાયાત્રાં યે પ્રકુર્વંતિ માનવાઃ ॥
કિં પુનર્દ્વારકાનાથં કૃષ્ણં પશ્યંતિ યે નરાઃ

મિત્રધ્રુગ્બ્રહ્મહા ગોઘ્નઃ પરદારાપહારકઃ ॥
માતૃહા પિતૃહા ચૈવ બ્રહ્મસ્વાપહરસ્તથા

એતે ચાન્યે ચ પાપિષ્ઠા મહાપાપયુતાશ્ચ યે ॥
સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યંતે કૃષ્ણદેવસ્ય દર્શનાત્

કિં વેદૈઃ શ્રદ્ધયા હીનૈર્વ્યાખ્યાનૈરપિ કૃત્સ્નશઃ ॥
હેમભારસહસ્રૈઃ કિં કુરુક્ષેત્રે રવિગ્રહે

ગજાશ્વરથદાનૈઃ કિં કિં મંદિરપ્રતિષ્ઠયા ॥
તેષાં પૂજાદિના સમ્યગિષ્ટા પૂર્તાદિભિશ્ચ કિમ્

રાજસૂયાશ્વમેધાદ્યૈઃ સર્વયજ્ઞૈશ્ચ કિં ભવેત્ ॥
સેવનૈઃ ક્ષેત્રતીર્થાનાં તપોભિર્વિવિધૈસ્તુ કિમ્

કિં મોક્ષસાધનૈઃ ક્લેશૈર્ધ્યાનયોગસમાધિભિઃ ॥
દ્વારકેશ્વરકૃષ્ણસ્ય દર્શનં યસ્ય જાયતે

માહાત્મ્યં દ્વારકાયાસ્તુ અથવા યઃ શૃણોતિ ચ ॥
વિશેષેણ તુ વૈશાખ્યાં જયંત્યાશ્ચૈવ જાગરે

માઘ્યાં ચ ફાલ્ગુને ચૈત્રે જ્યેષ્ઠે ચૈવ વિશેષતઃ॥
અદ્યાપિ દ્વારકા પુણ્યા કલાવપિ વિશેષતઃ

યસ્યાં સત્રં પ્રપાં કૃત્વા પ્રાસાદં મંચમેવ ચ॥
યતીનાં શરણં કૃત્વા તીરે મંડપમેવ ચ

વાપીકૂપતડાગાનાં જીર્ણોદ્ધારમથાપિ વા॥
મૂર્તિં વિષ્ણોઃ પ્રતિષ્ઠાપ્ય દત્ત્વા વા ભોગસાધનમ્

શ્રૂયતાં તત્ફલં વિપ્રાઃ સર્વોત્કૃષ્ટં વદામ્યહમ્ ॥
સંપ્રાપ્ય વાંછિતાન્કામાન્કૃષ્ણાનુગ્રહભાજનમ્

તેજોમયેષુ લોકેષુ ભુક્ત્વા ભોગાનનુક્રમાત્ ॥
પ્રાપ્નોતિ વિષ્ણુલોકં વૈ નરો દેવનમસ્કૃતમ્

સ્થાપયેદ્દ્વારકાયાં વૈ મૂર્તિં દારુશિલામયીમ્॥
ત્રૈલોક્યં સ્થાપિતં તેન વિષ્ણોઃ સાયુજ્યતામિયાત્

પ્રરોહો નાસ્તિ પાપસ્ય પુણ્યસ્ય વૃદ્ધિરુત્તમા ॥
દ્વારકાયાં કથં જાતં વૈલક્ષણ્યમિદં પ્રભો ॥
ક્ષેત્રેભ્યઃ સર્વતીર્થેભ્ય આશ્ચર્ય્યં કથયંતિ તે

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે ચતુર્થે દ્વારકામાહાત્મ્યે દ્વારકાનામમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ પઞ્ચવિંશોઽધ્યાયઃ