સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 7.35

॥ પુલસ્ત્ય ઉવાચ ॥ ॥
તતો ગચ્છેન્નૃપશ્રેષ્ઠ તીર્થં પાપપ્રણાશનમ્ ॥
મામુહ્રદમિતિ ખ્યાતં તસ્મિન્પર્વતરોધસિ

તત્ર સ્નાતો નરઃ સમ્યક્છ્રદ્ધાવાન્સુસમાહિતઃ ॥
મુચ્યતે પાતકૈર્ઘોરૈઃ પૂર્વજન્મકૃતૈરપિ

તસ્ય પશ્ચિમદિગ્ભાગે લિંગમસ્તિ મહીપતે ॥
સર્વકામપ્રદં નૃણાં સ્થાપિતં મુદ્ગલેન તુ

સ્નાત્વા મામુહ્રદે પુણ્યે યસ્તલ્લિંગં ચ પશ્યતિ ॥
શુક્લપક્ષે ચતુર્દ્દશ્યાં ફાલ્ગુને માસિ માનવઃ ॥
સ પ્રાપ્નોતિ પરં શ્રેયઃ સર્વતીર્થેષુ દુર્લભમ્

યસ્તત્ર કુરુતે શ્રાદ્ધં દક્ષિણાં મૂર્તિમાશ્રિતઃ ॥
પિતરસ્તસ્ય તૃપ્યંતિ યાવદાભૂતસંપ્લવમ્

તત્ર દાનં પ્રશંસંતિ નીવારાણાં મહર્ષયઃ ॥
શાકમૂલાદિભિઃ શ્રાદ્ધં પિતૄણાં તુષ્ટિદં નૃપ

॥ યયાતિરુવાચ ॥ ॥
મામુહ્રદમિતિ વિભો કથં નામાઽભવત્પુરા ॥
મુદ્ગલસ્યાશ્રમં બ્રૂહિ મમ સર્વં વિધાનતઃ

॥
॥ પુલસ્ત્ય ઉવાચ ॥ ॥
તત્રસ્થસ્ય પુરા રાજન્મુદ્ગલસ્ય મહાત્મનઃ ॥
વિમાનં વરમાદાય દેવદૂતઃ સમાગતઃ

સોઽબ્રવીદ્દેવરાજ્ઞાહં પ્રેષિતો મુનિસત્તમ ॥
તવાર્થાયાઽઽરુહૈનં ત્વં વિમાનં ગમ્યતાં દિવિ

॥ મુદ્ગલ ઉવાચ ॥ ॥
સ્વર્ગસ્ય યે ગુણા દૂત યે ચ દોષા પ્રકીર્તિતાઃ ॥।
તાન્મે વદ કરિષ્યેઽહં શ્રુત્વા વૈ યત્ક્ષમં ભવેત્

બ્રૂહિ તાન્સકલાન્દૂત ત્વાગમિષ્યામ્યહં તતઃ

॥ દેવદૂત ઉવાચ॥ ॥
અલમેતેન દર્પેણ ક્રિયતાં શક્રજલ્પિતમ્॥
પુણ્યૈઃ સ્વકૈર્દ્વિજશ્રેષ્ઠ સમાગચ્છેરિદં તતઃ

॥ મુદ્ગલ ઉવાચ ॥ ॥
અશ્રુતૈસ્તૈર્ન ગચ્છેઽહમેતન્મે હૃદિ નિશ્ચિતમ્ ॥
કરિષ્યેઽહં તપો ભૂરિ પૂજયિષ્યે મહેશ્વરમ્

॥ દૂત ઉવાચ ॥ ॥
ન શક્તઃ સ્વર્ગુણાન્વક્તુમપિ વર્ષશતૈરપિ ॥
સંક્ષેપાત્કથયિષ્યામિ યદિ તે નિશ્ચયઃ પરઃ

નંદનાદીનિ રમ્યાણિ તત્ર દેવવનાનિ ચ ॥
અનન્યસદૃશા ભોગાઃ સદા તૃપ્તિર્દ્વિજોત્તમ

।
બુભુક્ષા નૈવ તૃષ્ણા ચ નિદ્રાલસ્યે ન ચ પ્રભો ॥
રંભાદ્યપ્સરસો મુખ્યા ગંધર્વાસ્તુંબરાદયઃ ॥
રમયંતિ નરં તત્ર ગીતૈર્નૃત્યૈરનેકશઃ

એવં ચ વસતે તત્ર જનઃ સ્વર્ગે તપોધન ॥
યાવત્પુણ્યક્ષયસ્તાવત્પશ્ચાત્પાતમવાપ્નુયાત્

એક એવ મુને દોષઃ સ્વર્લોકે પ્રતિભાતિ મે ॥
સ એવ પતનાખ્યસ્તુ સ્વર્ગિણાં ચ ભયાવહઃ

ન પુણ્યં લભતે તત્ર કર્તું વિપ્ર કથંચન ॥
કર્મભૂમિરિયં બ્રહ્મન્ભોગભૂમિસ્તુ સા સ્મૃતા

યદત્ર ક્રિયતે કર્મ શુભં તત્રોપ ભુજ્યતે ॥
તથા દૃષ્ટ્વા વિમાનસ્થાન્ભૂરિધર્માદિસંયુતાન્

બહુતેજોન્વિતાન્સ્વર્ગે હ્યલ્પપુણ્યો દ્વિજોત્તમ ॥
પશ્ચાત્તાપજદુઃખેન સ્વર્ગસ્થો દુઃખિતઃ સદા

ન મયા સુકૃતં ભૂરિ કૃતં મર્ત્ત્યે કથંચન

તથા ચ પતમાનાંશ્ચ દૃષ્ટ્વા ચાન્યાન્સહસ્રશઃ ॥
આત્મનશ્ચ મહદ્દુઃખં જાયતે ચ તદદ્ભુતમ્

એતત્તે સર્વમાખ્યાતં ગુણદોષસમુદ્ભવમ્ ॥
સ્વર્ગસંચેષ્ટિતં બ્રહ્મન્કુરુષ્વ યદભીપ્સિતમ્

॥ મુદ્ગલ ઉવાચ ॥ ॥
પતનસ્ય ભયં યત્ર પુણ્યહાનિર્ન વર્દ્ધનમ્॥
તેન સ્વર્ગેણ મે દૂત નૈવ કાર્યં કથંચન

વાચ્યસ્ત્વયા મમાદેશાદ્દેવરાજઃ સ્ફુટં વચઃ॥
ક્ષમ્યતામપરાધો મે ન સ્વર્ગાય સ્પૃહા મમ

તત્કર્માઽહં કરિષ્યામિ યેન નો પતનાદ્ભયમ્।.
સાધયિષ્યામિ તાઁલ્લોકાન્યે સદા પાતવર્જિતાઃ

॥
॥ પુલસ્ત્ય ઉવાચ ॥ ॥
એવમુક્ત્વા નૃપશ્રેષ્ઠ મુદ્ગલઃ સ્વર્ગનિઃસ્પૃહઃ ॥
સ્થિતસ્તત્રૈવ નિરતઃ શિવધ્યાનપરાયણઃ

શ્રુત્વા દૂતોઽપિ શક્રસ્ય તસ્ય વાક્યં સવિસ્તરમ્॥
કથયામાસ શક્રસ્ય તં ભૂયઃ સોઽભ્યભાષત

દેવદૂતાપ્રમાણં ચ વિમાનં હિ ત્વયા કૃતમ્ ॥
ન કૃતં કેન ચિત્પૂર્વં ન કરિષ્યતિ કશ્ચન

તસ્માત્તત્ર દ્રુતં ગત્વા બલાદાનય તં મુનિમ્ ॥
આનયસ્વાન્યથા શાપં તવ દાસ્યામ્યસંશયમ્ ॥ ૩૧ । ॥
॥ પુલસ્ત્ય ઉવાચ ॥ ॥
શક્રસ્ય વચનં શ્રુત્વા દેવદૂતે ભયાન્વિતઃ ॥
પ્રસ્થિતઃ સત્વરં તત્ર મુદ્ગલો યત્ર તિષ્ઠતિ

મુદ્ગલોઽપિ વિમાનસ્થં પુનર્દૃષ્ટ્વા સમાગતમ્ ॥
મામુહ્રદે પ્રવિશ્યાથ વારયામાસ તં તદા

સ તસ્ય વચનેનૈવ સ્તંભિતો લિખિતો યથા ॥
ચલિતું નૈવ શક્નોતિ પ્રભાવાત્તસ્ય સન્મુનેઃ

ચિરકાલગતં જ્ઞાત્વા દૂતં તુ ત્રિદશાધિપઃ ॥
સ્વયં તત્રાયયૌ કોપાદારુહ્યૈરાવણં ગજમ્

।
અથ દૃષ્ટ્વા તદા દૂતં સ્તંભિતં મુદ્ગલેન તુ ॥
વધાર્થં તૂદ્યતસ્તસ્ય સ વજ્રં ભ્રામયંસ્તદા

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ ઉત્પાતાસ્તત્ર દારુણાઃ ॥
અપસવ્યં મૃગાશ્ચક્રુઃ પશવઃ પક્ષિણશ્ચ યે ॥
તાન્દૃષ્ટ્વા ચિન્તયામાસ મુદ્ગલો વિસ્મયાન્વિતઃ

અથ દૃષ્ટ્વાંબરગતં વજ્રોદ્યતકરં હરિમ્ ॥
સ્તંભયામાસ તં સદ્યો દૃષ્ટિપાતેન મુદ્ગલઃ

તત્ર શક્રઃ સ્તુતિં ચક્રે ભગ્નોત્સાહો નૃપોત્તમ ॥
મુઞ્ચ માં બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ યાસ્યામિ ત્રિદશાલયમ્

સ્વર્ગે વા યદિ વા મર્ત્ત્યે તિષ્ઠ ત્વં સ્વેચ્છયા દ્વિજ ॥
મયા કૃતઃ સમુદ્યોગો હિતાર્થં તે મુને હ્યયમ્

વરં વરય ભદ્રં તે નિત્યં યો મનસિ સ્થિતઃ ॥
તં તે સર્વં પ્રદાસ્યામિ યદ્યપિ સ્યાત્સુદુર્લભમ્

॥ મુદ્ગલ ઉવાચ ॥ ॥
એષ એવ વરઃ શ્લાઘ્યો યત્ત્વં દૃષ્ટઃ સુરેશ્વર ॥
દર્શનં તે સહસ્રાક્ષ સ્વપ્નેષ્વપિ સુદુર્લભમ્

અવશ્યં યદિ મે દેયો વરો વૃત્રનિષૂદન ॥
ત્વત્પ્રસાદેન મે મોક્ષો જાયતાં શીઘ્રમેવ હિ

મા મુ હ્રદં સમાગત્ય દૂતઃ પ્રોક્તો મયા યતઃ ॥
તતો મામુહ્રદમિતિ ખ્યાતિં યાતુ ધરાતલે

તીર્થમેતત્સહસ્રાક્ષ સર્વ પાપપ્રણાશનમ્ ॥
અત્ર સ્નાત્વા દિવં યાંતુ ત્વત્પ્રસાદાત્સુરેશ્વર

પિણ્ડદાનાત્પરાં પ્રીતિં લભંતાં પિતરોઽત્ર હિ

॥ ઇન્દ્ર ઉવાચ ॥ ॥
મામુહ્રદમિતિ ખ્યાતં તીર્થમેતદ્ભવિષ્યતિ ॥
વરિષ્ઠં નાત્ર સન્દેહો મત્પ્રસાદાદ્વિજોત્તમ

અત્ર યે ફાલ્ગુને માસિ પૌર્ણમાસ્યાં સમાહિતાઃ ॥
કરિષ્યંતિ પુનઃ સ્નાનં તે યાસ્યંતિ પરાં ગતિમ્

પિણ્ડદાનાદ્ગયાતુલ્યં લપ્સ્યંતે ફલમુત્તમમ્ ॥
પુણ્યદાનફલં ચાત્ર સંખ્યાહીનં દ્વિજોત્તમ

॥ પુલસ્ત્ય ઉવાચ ॥ ॥
એવમુક્ત્વા યયૌ સ્વર્ગં દૂતમાદાય વજ્રભૃત્ ॥
મુદ્ગલોઽપિ પરં બ્રહ્મ ચિંતયન્હ્યનિશં તતઃ

શુક્લધ્યાનપરો ભૂત્વા મોક્ષં પ્રાપ્તસ્તતોઽક્ષયમ્

અત્ર ગાથા પુરા ગીતા નારદેન મહાત્મના ॥
બહુવિપ્રસમવાયે પર્વતેસ્મિન્મહીપતે

મામુ હ્રદે નરઃ સ્નાત્વા દૃષ્ટ્વા તં મુદ્ગલેશ્વરમ્ ॥
ઇહ ભુક્ત્વાઽખિલાન્કામાનન્તે મુક્તિમવાપ્સ્યતિ ॥
એતસ્માત્કારણાદ્રાજન્મામુહ્રદમિતિ સ્મૃતમ્

તત્તીર્થં સર્વતીર્થાનાં પ્રવરં લોકવિશ્રુતમ્ ॥
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન સ્નાનં તત્ર સમાચરેત્

મોક્ષકામો વિશેષેણ ય ઇચ્છેત્પરમં પદમ્ ॥
ચણ્ડિકાશ્રમમાસાદ્ય કિં પુનઃ પરિતપ્યતે

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે પ્રથમેઽર્બુદખણ્ડે મામુહ્રદોત્પત્તિવર્ણનંનામ પઞ્ચત્રિંશોઽધ્યાયઃ