સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 7.34-3

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
સરસ્વતી વરં પ્રાપ્ય વરિષ્ઠં વડવાનલાત્ ॥
પુનસ્તં સાગરે ક્ષેપ્તુમુદ્યતા સા મનસ્વિની

દેવાદેશાત્પ્રભાસસ્ય પુરતઃ સંસ્થિતા તદા ॥
સમુદ્રમાહૂય તદા વાડવાર્પણકાંક્ષિણી

ત્વમાદિઃ સર્વદેવાનાં ત્વં પ્રાણઃ પ્રાણિનાં સદા ॥
દેવાદેશાદ્ગૃહાણ ત્વમાગત્યાર્ણવ વાડવમ્

એવં સંચિંતિતો દેવ્યા યદાસાવંભસાંપતિઃ ॥
તથા જલાત્સમુત્તીર્ય સમાયાતો મહાદ્યુતિઃ

તં દૃષ્ટ્વા વિસ્મિતા દેવી દિવ્યં વિષ્ણુમિવાપરમ્ ॥
શ્યામં કમલપત્રાક્ષં સાગરં સુમનોરમમ્

વિચિત્રમાલ્યાભરણં ચિત્રવસ્ત્રાનુલેપનમ્॥
આપગાભિઃ સરૂપાભિઃ સ્ત્રીરૂપાભિઃ સમાવૃતમ્

એવંવિધં સમાલોક્ય સા દેવી બ્રહ્મણઃ સુતા ॥
સરસ્વતી જલનિધિમુવાચેદં શુચિસ્મિતા

ત્વમગ્રજઃ સર્વભવોદ્ભવાનાં ત્વં જીવિતં જન્મવતાં નરાણામ્ ॥
તસ્માત્સુરાણાં કુરુ કાર્યમિષ્ટં વહ્નિં ગૃહાણ ત્વમિહોપનીતમ્

અત્રાંતરે સોઽપિ વિમૃશ્ય સર્વં કાર્યં સ્વબુદ્ધ્યા કિમિહોપપન્નમ્ ॥
કૃત્વાઽનલસ્ય ગ્રહણં મયેદં કાર્યં સુરાણાં વિહિતં ભવેચ્ચ

એવં ચિંતયતસ્તસ્ય ગ્રહણં રુચિતં તતઃ ॥
વાડવાગ્નેઃ સમુદ્રસ્ય સુરપીડાકૃતે યદા

તદા તેન પુરઃસ્થેન દેવી સાભિહિતા ભૃશમ્ ॥
વાડવં સંપ્રયચ્છૈનં સુરશત્રું સરસ્વતિ

તતસ્તયા પ્રણમ્યાશુ પિતામહપુરઃસરાન્ ॥
ચારણાંશ્ચારુચિત્રાંગ્યા સરસ્વત્યા દિવિ સ્થિતાન્

પુનશ્ચ કરસંસ્થોઽસૌ વાડવોઽભિહિતસ્તયા ॥
ત્વમપો ભક્ષયસ્વેતિ સુરૈરુક્ત ઇમા ઇતિ

એવમુક્ત્વા સમુદ્રસ્ય તદા દેવ્યા સમર્પ્પિતઃ ॥
વાડવોઽગ્નિઃ સરસ્વત્યા સુરાદેશાન્મહાબલઃ

તં સમર્પ્ય તતસ્તસ્મિ ન્નદી ભૂત્વા સરસ્વતી ॥
પ્રવિષ્ટા સાગરં દેવી નારદેશ્વરમાર્ગતઃ

દૈત્યસૂદનસાંનિધ્યે દત્ત્વાર્ઘ્યં લવણાંભસિ ॥
અર્ઘ્યેશ્વરં પ્રતિષ્ઠાપ્ય દૈત્યસૂદન પશ્ચિમે

તતોઽબ્ધિં સંપ્રવિષ્ટા સા પંચસ્રોતા મહાનદી ॥
સ્વરૂપેણૈવ સા પુણ્યા પુનઃ પુણ્યતમાઽભવત્

પ્રભાસક્ષેત્રસંપર્કાત્સમુદ્રસ્ય ચ સંગમાત્ ॥
સાગરોઽપિ સમાસાદ્ય સરસ્વત્યાસ્તુ વાડવમ્ ॥
નિર્ધનો વૈ ધનં પ્રાપ્યાચિન્તયત્ક્વ ક્ષિપામ્યહમ્

સ તેનૈવ કરસ્થેન દીપ્ય માનેન સાગરઃ ॥
વહ્નિના શિખરસ્થેન ભાતિ મેરુરિવાપરઃ

તં તથાવિધમાલોક્ય તત્ર યે જલચારિણઃ ॥
યાદોગણાસ્તે મુમુચુર્દાહભીતા મહાસ્વનમ્

તં શ્રુત્વા ભૈરવં શબ્દમાયાતો દૈત્યસૂદનઃ ॥
આહ યાદોગણાન્સર્વાન્મા ભૈષ્ટ સુમહાબલાઃ

યસ્માદનેન પ્રથમા આપો ભક્ષ્યા ન તત્રગાઃ ॥
પ્રાણિનસ્તન્ન ભેતવ્યં ભવદ્ભિસ્તુ મમાજ્ઞયા

એવમુક્તસ્તુ કૃષ્ણેન તૂષ્ણીંભૂતા જલેચરાઃ

તૂષ્ણીંભૂતેષુ સર્વેષુ જલજેષુ જલેશ્વરમ્ ॥
પ્રાહાચ્યુતઃ પ્રક્ષિપ ત્વમપાં મધ્યે તુ વાડવમ્

અગાધેમ્ભસિ તેનાસૌ નિક્ષિપ્તો વાડવોઽનલઃ ॥
વરુણેન પિબન્નાસ્તે તજ્જલં સુમહાબલઃ

તસ્યોચ્છ્વાસાનિલોદ્ધૂતં તત્તોયં સાગરાદ્બહિઃ ॥
નિર્મર્યાદેવ યુવતિરિતશ્ચેતશ્ચધાવતિ

અથ કાલે ગતે દેવિ શુષ્યત્યંબુ શનૈઃશનૈઃ ॥
વિદિત્વા ક્ષીયમાણાસ્તા અપો જલનિધિસ્તતઃ

આહૈવં પુંડરીકાક્ષમપઃ કુરુ ત્વમક્ષયાઃ ॥
અન્યથા સર્વનાશેન જલાનાં મામિહાગ્રતઃ ॥
ભક્ષયિષ્યત્યસૌ વહ્નિર્વાડવો હિ જનાર્દ્દન

એતચ્છ્રુત્વા વચસ્તસ્ય સમુદ્રસ્ય તુ ભીષણમ્ ॥
કૃતં તદક્ષયં તોયમા ત્મનો ભયનાશનમ્

જ્ઞાત્વા સુરાઃ સર્વમિદં વિચેષ્ટિતં કૃત્યાનલસ્યાસ્ય નિબંધનં તથા ॥
પ્રલોભનં તોયપુરઃસરા દ્વિષઃ પુપૂજિરે કેશવમત્ર ચારિણમ્

એવં સરસ્વતી પ્રાપ્તા પ્રભાસં ક્ષેત્રમુત્તમમ્ ॥
બ્રહ્મલોકાન્મહાદેવિ સર્વપાપપ્રણાશિની

સોમેશાદ્દક્ષિણાગ્નેયે સાગરસ્ય સમી પતઃ ॥
સંસ્થિતા તુ મહાદેવી વડવાનલધારિણી

સ્નાત્વાઽગ્નિતીર્થે પૂર્વં તાં પૂજયેદ્વિધિના નરઃ ॥
દંપત્યોર્ભોજનં તત્ર પરિધાનં સકઞ્ચુ કમ્

દત્ત્વા તતો મહાદેવં પૂજયેચ્ચ કપર્દ્દિનમ્ ॥
ઇતિ વૃત્તં પુરા દેવિ ચાક્ષુષસ્યાંતરેઽભવત્

દધીચ્યન્વયજાતસ્ય વાડવસ્ય મહા ત્મનઃ ॥
અસ્મિન્પુનર્મહાદેવિ પ્રાપ્તે વૈવસ્વતેંઽતરે ॥
ઔર્વસ્તુ ભાર્ગવે વંશે સમુત્પન્નો મહાદ્વિજઃ

સંક્ષિપ્તોઽસૌ સરસ્વત્યા દેવમાત્રા મહાપ્રભઃ॥
તાવત્સ્થાસ્યત્યપાં ગર્ભે યાવન્મન્વતરાવધિઃ

ઇતિ તે કથિતં દેવિ સરસ્વત્યાઃ સમુદ્ભવમ્ ॥
શ્રુતં પાપહરં નૃણાં કીર્ત્તિદં પુણ્યવર્દ્ધનમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે પ્રથમે પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યે સરસ્વત્યવતારમહિમવર્ણનંનામ ચતુસ્ત્રિંશોઽધ્યાયઃ