સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 7.32-3

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
તતસ્તેષુ પ્રયાતેષુ દેવદેવેષ્વસૌ મુનિઃ ॥
શતવર્ષાણિ તત્રસ્થસ્તપસે પ્રસ્થિતો દ્વિજઃ

આશ્રમાદુત્તરાત્તસ્માદ્દિવ્યાં દિશમથોત્તરામ્॥
સુભદ્રાપિ મહાભાગા તસ્ય યા પરિચારિકા

અસ્ત્રાદાનેઽસમર્થા સા ઋષિં પ્રોવાચ ભામિની ॥
નાહં નેતું સમર્થાસ્મિ શસ્ત્રાણ્યાલભ્ય પાણિના

જલેન સહ તદ્વીર્યં પીતવાન્સ ઋષિસ્તતઃ ॥
આત્મસંસ્થાનિ સર્વાણિ દિવ્યાન્યસ્ત્રાણ્યસૌ મુનિઃ ॥
કારયિત્વોત્તરામાશાં જગામ તપસાં નિધિઃ

ગંગાધરં શુક્લતનું સર્પ્પૈરાકીર્ણવિગ્રહમ્ ॥
શિવવત્સુખદં પુંસામપશ્યત્સ હિમાચલમ્

તથાશ્રમં દદર્શોચ્ચૈરશ્વત્થૈઃ પરિપાલિતમ્ ॥
ચંદ્રભાગોપકંઠસ્થં સમિત્પુષ્પકુશાન્વિતમ્

સ તસ્મિન્મુનિશાદૂલો હ્યવસન્મુનિભિઃ સહ ॥
સુભદ્રયા ચ સંયુક્તશ્ચંદ્રશ્ચંદ્રિકયા યથા

એકદા વસતસ્તસ્ય સુભદ્રા પરિચારિકા ॥
સ્નાનાર્થં યાતુમારબ્ધા ચતુર્થેઽહ્નિ રજસ્વલા

વ્રજન્ત્યા ચ તયા દૃષ્ટં કૌપીનાચ્છાદનં પુનઃ ॥
પરિત્યક્તં વિદિત્વૈવં દૈવયોગાદ્ગૃહાણ સા

પરિધાય પુનઃ સા તુ કૌપીનં રેતસાયુતમ્ ॥
એકાંતે સ્નાતુમારબ્ધા જલાભ્યાશે યથાસુખમ્

તતો દેવી યથાકામમકસ્માદ્વીક્ષતે હિ સા ॥
સ્વોદરસ્થં સમુત્પન્નં ગર્ભં ગુરુભરાલસા

શોચયિત્વાત્મનાત્માનમગર્ભાહમિહાગતા ॥
તત્કેન મન્દભાગિન્યા મમૈવં દૂષણં કૃતમ્

લજ્જાભિભૂતા સા તત્ર પ્રવિશ્યાશ્વત્થવાટિકામ્ ॥
તત્ર તં સુષુવે ગર્ભમવિજ્ઞાય કુતો હ્યયમ્

પુનરેવ હિ સા સ્નાત્વા અવિજ્ઞાયાત્મદુષ્કૃતમ્॥
શાપં દાતું સમારબ્ધા ગર્ભકર્ત્તરિ દુઃસહમ્

જ્ઞાનાદ્વા યદિ વાજ્ઞાનાદ્યેનેયં દૂષણા કૃતા ॥
સોઽદ્યૈવ પંચતાં યાતુ યદ્યહં સ્યાં પતિવ્રતા

યદ્યહં મનસા વાપિ કામયે નાપરં પતિમ્ ॥
એતેન સત્યવાક્યેન યાતુ જારઃ સ્વયં ક્ષયમ્ ॥

એવં શપ્ત્વા તુ તં દેવી હ્યજ્ઞાત્વા ગર્ભકારિણમ્ ॥
પુનર્યાતું સમારબ્ધા તદ્દધીચિનિકેતનમ્

તત્ર ચાર્કપ્રતીકાશં ગર્ભમુત્સૃજ્ય સા તદા ॥
પ્રાપ્તા તપોવનં રમ્યં યત્રાસૌ મુનિપુંગવઃ

અત્રાંતરે સર્વદેવા લોકપાલા મહાબલાઃ ॥
અસ્ત્રાણાં કારણાર્થાય મુનેરાશ્રમમાગતાઃ ॥

ઉવાચ તં મુનિં શક્રો ન્યાસો યસ્તવ સુવ્રત ॥
દત્તોઽસ્માભિસ્તુ શસ્ત્રાણાં તાનિ ક્ષિપ્રં પ્રયચ્છ નઃ

ઋષિરાહ પુરા યત્ર સ્થાપિતાનિ મમાશ્રમે ॥
તત્રૈવ તાનિ તિષ્ઠંતિ ન ચાનીતાનિ વાસવ

યત્તુ તેષાં બલં વીર્યં સંગ્રામે શત્રુસૂદન ॥
તન્મયા પીતમખિલં સહ તોયેન વાસવ

એવં સ્થિતે મયાઽસ્ત્રાણિ યદિ દેયાનિ તેઽનઘ ॥
તતોસ્થીનિ પ્રયચ્છામિ તદાકારાણિ સુવ્રત

એવમુક્તઃ સહસ્રાક્ષસ્તમાહ મુનિસત્તમમ્ ॥
નાન્યેષુ તદ્બલં રૌદ્રં યત્તુ તેષુ વ્યવસ્થિતમ્

યસ્માત્તેષુ વિનિક્ષિપ્ય સહસ્રાંશં સ્વતેજસામ્ ॥
અસ્માકં દત્તવાન્રુદ્રો રક્ષાર્થં જગતાં શિવઃ

તદ્વયં તાનિ સર્વાણિ ગૃહીત્વા ચ વ્યવસ્થિતાઃ ॥
લોકસ્ય રક્ષણાર્થાય સંજ્ઞેયં તેન લોકપાઃ

અમીષામપિ શસ્ત્રાણા મુત્તમં વજ્રમિષ્યતે ॥
તદ્ધારણાદ્યતોઽસ્માકં દેવરાજત્વમિષ્યતે

વજ્રાદપ્યુત્તમં ચક્રં યત્તદ્વિષ્ણુપરિગ્રહે ॥
દૈત્યદાનવસંઘાનાં તદાયત્તો જયોઽભવત્

તસ્માત્તાનિ યથાસ્માભિઃ પ્રાપ્યતે મુનિસત્તમ ॥
તથા કુરુષ્વ સંચિન્ત્ય કાર્યં કાર્યવિદાં વર

એવમુક્તે મુનિઃ પ્રાહ તં શક્રં પુરતઃ સ્થિતમ્ ॥
તત્પ્રાપ્ત્યર્થમુપાયં તુ કથયામિ તવાપરમ્

યાન્યેતાનિ મમાસ્થીનિ યૂયં તૈસ્તાનિ સર્વશઃ ॥
નિર્માપયધ્વં શસ્ત્રાણિ તદાકારાણિ સર્વશઃ

એતાનિ તત્સમુત્થાનિ તેષામપ્યધિકં બલમ્ ॥
સાધયિષ્યતિ ભવતાં સંગ્રામે યન્મમેહિતમ્ ॥

તમુવાચ તતઃ શક્રો દધીચિં તપસોનિધિમ્ ॥
પ્રાણહારં પ્રકર્તું તે નાહં શક્તો યમિચ્છસિ

ન ચામૃતસ્ય તેઽસ્થીનિ ગ્રહીતું શક્તિરસ્તિ નઃ ॥
તસ્માત્સર્વં સમાલોચ્ય યત્કર્તવ્યં તદુચ્યતામ્

એવમુક્તો મુનિઃ પ્રાહ એતદેવ કલેવરમ્ ॥
ત્યજામિ સ્વયમેવાહં દેવ કાર્યાર્થસિદ્ધયે

અધ્રુવં સર્વદુઃખાનામાશ્રયં સુજુગુપ્સિતમ્ ॥
યદા હ્યેતત્તદા યુક્તઃ પરિત્યાગોઽસ્ય સાંપ્રતમ્

અસ્ય ત્યાગેન મે દુઃખં સંસારોત્થં ન જાયતે ॥
યસ્માજ્જન્માંતરે જાતો મૃતોપિ હિ ભવેત્પુનઃ

ભાર્યા ભગિની દુહિતા સ્વકર્મફલયોજનાત્ ॥
જાતા તેનૈવ સંસારે રતિકાર્યે જુગુપ્સિતા

યસ્માચ્ચ સ્વયમેવૈતદ્વપુસ્ત્યજતિ વૈ ધ્રુવમ્ ॥
તસ્માદસ્ય પરિત્યાગો વરઃ કાર્યોઽચિરાત્સ્વયમ્

।
એવં પુરંદરસ્યાગ્રે સંકીર્ત્ય સ મહામુનિઃ ॥
દધીચિઃ પ્રાણસંહારં કૃતવાન્સત્વરં તદા

ગતાસું તં વિદિત્વૈવં વિબુધાસ્તત્કલેવરમ્॥ માં
સશોણિતનિર્મુક્તં કથં કાર્યં વ્યચિંતયન્

તતસ્તદસ્થિશુદ્ધ્યર્થમુવાચેદં સુરેશ્વરઃ ॥
ગૌરીણાં કર્કશા જિહ્વા તા એતદુત્ખિદંત્વિતિ

તતસ્તૈર્વિબુધૈર્નંદા યદા લોકેષુ સંસ્થિતા॥
ધ્યાતા તદોપયાતા સા સખીભિઃ પરિવારિતા

નંદા સુભદ્રા સુરભિઃ સુશીલા સુમનાસ્તથા॥
ઇતિ ગોમાતરઃ પંચ ગોલોકાચ્ચ સમાગતાઃ

ઊચુસ્તાન્વિબુધાન્સર્વાનસ્માભિર્યત્પ્રયોજનમ્॥
કર્ત્તવ્યં તત્કરિષ્યામઃ કથ્યતાં સુવિચારિતમ્

દેવા ઊચુઃ॥
યદેતદૃષિણા ત્યક્તં સ્વયમેવ કલેવરમ્॥
એતન્માંસાદિનિર્મુક્તં ક્રિયતામસ્થિપંજરમ્

તત્કૃત્વા ગર્હિતં કર્મ દેવાદેશાત્સુદારુણમ્ ॥
પુનઃ પિતામહં દ્રષ્ટું ગતાસ્તાઃ સુરસત્તમાઃ

તતસ્તુ દારુણં કર્મ યચ્ચ તાભિરનુષ્ઠિતમ્ ॥
પિતામહસ્ય તત્સર્વં સમાચખ્યુર્યથાતથમ્

તચ્છ્રુત્વા વિબુધાન્સર્વાન્સમાહૂય પિતામહઃ ॥
સર્વગાત્રેષ્વસ્પૃશત સુરભીઃ શુદ્ધિકામ્યયા

તાસ્તુ તૈર્વિબુધૈઃ સ્પૃષ્ટાઃ સુપૂતાઃ સમવસ્થિતાઃ ॥
મુખમેકં પરં તાસાં ન સ્પૃષ્ટમશુચિ સ્મૃતમ્

અપવિત્રં ભવેત્તાસાં મુખમેકં જુગુપ્સિતમ્ ॥
શેષં શરીરં સર્વાસાં વિશિષ્ટં તુ સુરૈઃ કૃતમ્

સરસ્વત્યા તુ તાઃ પ્રોક્તા ભવંત્યો બ્રહ્મઘાતિકાઃ ॥
અન્યથા કારણાત્કસ્માન્ન સ્પૃષ્ટમમરૈર્મુખમ્

તતસ્તાભિસ્તુ સા પ્રોક્તા દેવી તત્ર સરસ્વતી ॥
નૈતત્તે વચનં યુક્તં વક્તુમેવંવિધં મુખમ્

અસ્માકમેવ હૃદયમનેન વચસા ત્વયા ॥
નિર્દગ્ધં યેન તસ્માત્ત્વમચિરાદ્દાહમાપ્સ્યસિ

શાપં દત્ત્વા તતસ્તસ્યાઃ સરસ્વત્યાસ્તુ તાસ્તદા ॥
ગોલોકં ગતવત્યસ્તુ સુરભ્યઃ સુરપૂજિતાઃ

આહૂય વિશ્વકર્માણં તક્ષાણં સુરસત્તમાઃ ॥
અસ્માકં કુરુ શસ્ત્રાણિ તમાહુર્યુદ્ધકારણાત્

એતદ્વચનમાકર્ણ્ય તાનિ પૂતૈર્નવૈર્દૃઢૈઃ ॥।
અસ્ત્રાણિ કારયામાસ દર્ધોચેરસ્થિસંચયૈઃ

પ્રમાણાકારયુક્તાનિ દેવાનાં તાનિ સંયુગે ॥
અજેયાનિ યથા ચાસંસ્તથા ચાસૌ વિનિર્મમે ॥।

વજ્રમિંદ્રસ્ય શક્તિં ચ વહ્નેર્દંડં યમસ્ય ચ ॥
ખડ્ગં તુ નિઋતેઃ પાશં સમ્યક્ચક્રે પ્રચેતસઃ

વાયોર્ધ્વજં કુબેરસ્ય ગદાં ગુર્વીં ચ નિર્મમે ॥
વિશ્વકર્મા તથા શૂલમીશાનસ્ય ચ નિર્મમે

ગૃહીત્વૈતાનિ વૈ દેવાઃ શસ્ત્રાણ્યસ્ત્રબલં તદા ॥
વિજેતું ચ તતો દૈત્યાન્દાનવાંશ્ચ ગતાસ્તદા ॥ ॥। ૬૧ ॥
અત્રાંતરે સુભદ્રાપિ દધીચેરૌર્ધ્વદૈહિકમ્ ॥
કૃત્વા તૈર્મુનિભિઃ સાર્ધમન્વેષ્ટું સા ગતા સુતમ્

અશ્વત્થવાટિકાયાં ચ તમપશ્ય ન્મનોરમમ્ ॥
દૃષ્ટ્વા રોદિતિ જીવંતં મુક્ત્વા બાષ્પમથાચિરમ્

અંબેત્યાભાષ્ય તેનોક્તા મા રોદીસ્ત્વં યશસ્વિનિ ॥
સર્વં પુરાકૃતસ્યૈતત્ફલં તવ મમાપિ હિ

યદ્યથા યત્ર યેનેહ કર્મ જન્માંતરાર્જિતમ્ ॥
તદવશ્યં હિ ભોક્તવ્યં ત્યજ શોકમતોઽખિલમ્

મત્પરિત્યાગલજ્જા ચ ન તે કાર્યેહ સુન્દરિ ॥
ફલં પુરાકૃતસ્યૈતદ્ભોક્તવ્યં તન્મયાપિ હિ

માતર્મમોપરિ કુરુ પુત્રસ્નેહં યશસ્વિનિ ॥
બાલસ્ય હિ પરિત્યાગા ન્માતા દોષેણ લિપ્યતે

બાલેનાભિહિતા સા તુ ધ્યાત્વા દેવં જનાર્દ્દનમ્ ॥
કૃતાંજલિરુવાચેદં કથ્યતાં મે સુનિશ્ચિતમ્

ન વિજાનામ્યહં તથ્યં કસ્યાયં વીર્યસંભવઃ ॥
તસ્માત્કથય દેવેશ મમ તે નિશ્ચિતં વચઃ

આહોક્તે માતરં કૃષ્ણઃ સુભદ્રાં વૈ જનાર્દ્દનઃ ॥
દધીચેસ્તનયશ્ચાયં ભર્તુસ્તે ક્ષેત્રસંભવઃ

તસ્યોત્પત્તિં વિદિત્વૈવં સુભદ્રા હૃષ્ટમાનસા ॥
બાલમંકે સમારોપ્ય અરોદીદાર્તયા ગિરા

આહ બાલક ઉત્પન્નઃ શોકસ્ય વદ કારણમ્॥
અથોક્તઃ સ્તન્યરહિતં કથં તે જીવિતં ધૃતમ્

યસ્માચ્ચતુર્વિધા સૃષ્ટિર્જીવાનાં બ્રહ્મણા કૃતા ॥
જરાયુજાંડજોદ્ભિજ્જ સ્વેદજાશ્ચ તથા સ્મૃતાઃ

નરસ્ત્રીનપુંસકાખ્યાશ્ચ જાતિભેદા જરાયુજાઃ ॥
ચતુષ્પદાશ્ચ પશવો ગ્રામ્યાશ્ચારણ્યજાસ્તથા

અણ્ડજાઃ પક્ષિણઃ સર્વે મીનાઃ કૂર્મસરીસૃપાઃ ॥
સ્વેદજા મત્કુણા યૂકા દંશાશ્ચ મશકાસ્તથા

ઉદ્ભિજ્જાઃ સ્થાવરાઃ પ્રોક્તાસ્તૃણગુલ્મલતા દયઃ ॥
અન્યેઽપ્યેવં યથાયોગમંતર્ભૂતાઃ સહસ્રશઃ

અણ્ડજાઃ પક્ષપાતેન જીવંતિ શિશવો ભુવિ ॥
ઊષ્મણા સ્વેદજાઃ સર્વે ઉદ્ભિજ્જાઃ સલિલેન હિ

સમુદાયેન ભૂતાનાં પઞ્ચાનામુદ્ભિજં ભુવિ ॥
જરાયુજાશ્ચ સ્તન્યેન વિના જીવિતુમક્ષમાઃ

વિના તેન કથં પુત્ર ત્વયા પ્રાણા વિધારિતાઃ ॥
તાં તથા જનનીં પ્રાહ સ ચ બાષ્પાવિલેક્ષણામ્

અશ્વત્થફલનિર્યાસપાનાત્પ્રાણા મયા ધૃતાઃ ॥
ગૌણં તદા તયા તસ્ય પિપ્પલાદેતિ કલ્પિતમ્

નામ તેન જગત્યસ્મિન્નિત્યં ખ્યાતં મહાત્મનઃ ॥
તત્રસ્થૈર્મુનિભિસ્તસ્ય કૃતાઃ સર્વૈર્યથાક્રમમ્

સંસ્કારાઃ પિપ્પલાદસ્ય વેદોક્તા વેદ પારગૈઃ॥
ષડંગોપાંગસંયુક્તા વેદાસ્તેન સમુદ્ધૃતાઃ ॥
તદાશ્રમનિવાસિભ્યો મુનિભ્યશ્ચ સુપુષ્કલાઃ

પુનસ્તત્ર સ્થિતશ્ચાસૌ દૃષ્ટ્વા મુનિકુમારકાન્॥
સ્વપિત્રંકગતાન્પ્રાહ જનનીં તાં શુચિસ્મિતામ્

પિતા મે કુત્ર ભદ્રં તે સુભદ્રે કથય સ્ફુટમ્ ॥
તદેકાંતસ્થિતો યેન બાલક્રીડાં કરોમ્યહમ્ ॥

એવં સા જનની તેન યદા પૃષ્ટા તપસ્વિની ॥
તદા રોદિતુમારબ્ધા નોત્તરં કિઞ્ચિદબ્રવીત્

રુદન્તીં તાં સમાલોક્ય કુદ્ધોઽસૌ મુનિદારકઃ ॥
કિમસૌ કુત્સિતઃ કશ્ચિદ્યેન નાખ્યાસિ તં મમ

ઇત્યુક્તે સુતમાહૈવં વિબુધૈસ્તે પિતા હતઃ ॥
કોપં ત્યજસ્વ ભદ્રં તે દધીચિઃ કથિતો મયા

કોપવહ્નિપ્રદીપ્તાત્મા પ્રાહ તાં જનનીં પુનઃ ॥
કિમપકૃતં સુરાણાં મત્પિત્રા કથયસ્વ તત્

॥ સુભદ્રોવાચ ॥ ॥
શસ્ત્રાણાં કારણાન્મૂઢૈર્હતોઽસૌ મુનિપુંગવઃ ॥
પ્રયચ્છન્નપિ ચાન્યાનિ તદાકારાણિ સુવ્રત

શ્રુત્વૈતદ્વચનં સોઽપિ મુનિરુગ્રતપાસ્તદા ॥
પિતા મે યો હતો દેવૈસ્તેષાં કૃત્યાં મહાબલામ્

ઉત્થાપ્ય પાતયિષ્યામિ મૂર્દ્ધ્નિ પ્રાણાપહારિકામ્ ॥
પિતામહમહં મુક્ત્વા નૈવ હન્યો ભવેદ્યદિ

અન્યાન્પ્રમથયિષ્યામિ કૃત્યાશસ્ત્રેણ સંગતાન્ ॥
શરણં યદિ યાસ્યંતિ ગીર્વાણા મદ્ભયાતુરાઃ ॥
તથાપિ પાતયિષ્યામિ તેનૈવ સહ સંગતાન્

મત્વૈવં તમૃષિં કુદ્ધં સર્વે તે સુરસત્તમાઃ ॥
બ્રહ્માણં શરણં પ્રાપ્તા ભયેન મહતાઽર્દ્દિતાઃ

તાંસ્તસ્ય શરણં પ્રાપ્તાઞ્જ્ઞાત્વા દેવઃ કૃપાન્વિતઃ ॥।
તત્રૈવ ગત્વા ત્વરિતં પ્રાહ દેવાઞ્જનાર્દ્દનઃ

ભવતાં રક્ષણોપાયશ્ચિંતિતોઽત્ર મયાઽધુના ॥
તેન તાં મોહયિષ્યામિ કૃત્યાં હંતુમુપસ્થિતામ્

।
અત્રાંતરે પિપ્પલાદઃ પિતુર્વૈરમનુસ્મરન્ ॥
હંતું સુરાન્વ્યવસિતઃ પ્રવિવેશ હિમાચલમ્

શ્રુત્વા તદપ્રિયં વાક્યં માતુર્વક્ત્રાદ્વિનિર્ગતમ્ ॥
પિપ્પલાદઃ પુનર્યાતસ્તસ્માત્સ્થાનાદ્ધિમાચલમ્

સ્વર્ગસોપાનવત્પુંસાં સ્થલીભૂતમિવાંબરમ્ ॥
શેષસ્યાભોગસંકાશં પ્રાપ્તોઽસૌ તુહિનાચલમ્

પ્રતિજ્ઞાં કુરુતે યત્ર સ્થિતઃ સ્થાણુરિવાચલઃ ॥
હંતારો યે મમ પિતુસ્તાન્હનિષ્યામિ ચારણાત્

કૃત્યાશસ્ત્રેણ સકલાનમરત્વેન ગર્વિતાન્ ॥
તસ્મિન્સ્થિતઃ પ્રકુપિતઃ શિવાયતનસંસદિ

અત્રસ્થઃ સાધયિષ્યામિ તાં કૃત્યાં ચિંતયન્હૃદિ ॥
કૃત્યાં વા સાધયિષ્યામિ યાસ્યે વા યમસાદનમ્

નિર્દ્વન્દ્વો નિર્ભયો ભૂત્વા નિરાહારો હ્યહર્નિશમ્ ॥
સવ્યેન પાણિના સવ્યં નિર્મથ્યોરુમહં પુનઃ

તસ્માદુત્પાદયિષ્યામિ મહાકૃત્યામિતિ સ્થિતઃ ॥
સંવત્સરે તસ્ય ગતે ઊરુગાત્રાદ્વિનિઃસૃતા

વડવા ગુરુભારાર્ત્તા વાડવેનાન્વિતા તદા ॥
ઊરો ર્નિર્ગત્ય સા તસ્માત્સુષુવે સુમહાબલમ્

વડવા સ્વોદરાદ્ગર્ભં જ્વાલામાલાસમાકુલમ્ ॥
વિમુચ્ય તમૃષેસ્તસ્ય પુરો ગર્ભં સમુજ્જવલમ્

પુનર્ગતા ક્વાપિ તદા ન જ્ઞાતા મુનિના હિ સા ॥
વડવાનલો નરસ્તસ્યાઃ સ ગર્ભો નિઃસૃતસ્તદા

કલ્પાંત ઇવ ભૂતાનાં કાલાગ્નિરિવ વર્ચસા ॥
વિદ્યુત્પુઞ્જપ્રતીકાશં તં દૃષ્ટ્વા પુરતઃ સ્થિતમ્

સ ચાપિ વિસ્મિતોઽત્યંતં કિમેતદિતિ ચિંતયન્ ॥
તતસ્તેન પુરઃસ્થેન વાડવેન ચ વહ્નિના ॥

ઋષિઃ પ્રોક્તઃ પિપ્પલાદઃ સાધિતોઽહં ત્વયા બલાત્ ॥
ઇદાનીં તે મયા કાર્યં કર્ત્તવ્યં યત્સમાહિતમ્

કરિષ્યામીહ તત્સર્વમ સાધ્યમપિ સાધ્યતામ્ ॥
સ્વોરું નિર્મથ્ય જનિતો યેન સંવત્સરાદહમ્ ॥
તાતોરુણા વિહીનોઽપિ કરિષ્યે ત્વત્સમીહિતમ્

તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્ય મુનિઃ કોપસમન્વિતઃ ॥
પ્રોવાચ વિબુધાન્સર્વાન્મદ્દત્તાન્ભક્ષય સ્વયમ્

પિતુર્વધાત્ક્રોધકૃતાવધાનં મત્વા સુરા રૌદ્રમતીવ ઘોરમ્ ॥
સમેત્ય સર્વે પુરુષં પુરાણં સમાશ્રિતાસ્તે સહસા સભાર્યાઃ

સ તાન્સમાશ્વાસ્ય સુરાન્વરિષ્ઠં કોપાનલં તત્ર યયૌ પ્રહૃષ્ટઃ ॥
દૃષ્ટ્વા ચ તં વૈ રવિપુંજકાશમુવાચ વિષ્ણુર્વચનં વરિષ્ઠમ્

અહં સુરેશાન તવૈવ પાર્શ્વં વિસર્જિતો જાતભયૈશ્ચ દેવૈઃ ॥
મત્તઃ શૃણુ ત્વં વચનં હિ પથ્યં યચ્ચારણાનાં ભવતોઽપિ પથ્યમ્

જ્ઞાતં બલં તે વિબુધૈરચિંત્યં વિનાશનં ચાત્મવતાં હ્યવશ્યમ્ ॥
એવં સ્થિતે કુરુ વાક્યં સુરાણામેકૈકમદ્ધિ પ્રતિવાસરં ત્વમ્

મુખ્યાનાં કોટયસ્ત્રિંશત્સુરાણાં બલશાલિનામ્ ॥
કથં તુ ભક્ષણં તેષાં યુગપત્ત્વં કરિષ્યસિ

તસ્માદેકૈકશસ્તેષાં કર્ત્તવ્યં ભક્ષણં ત્વયા ॥
નૈકેન ભવતા શક્યા વિધાતું ભક્ષણક્રિયા

તથા ચ પાંડુરોગિત્વં હુતભુક્પ્રાપ્તવાન્પુરા ॥
અતિભક્ષણં ન યુક્તં તસ્માત્કુરુ મતિં મમ

તથા ચ યુગપત્તેષુ ભક્ષિતેષુ પુનસ્ત્વયા ॥
પ્રત્યહં ભક્ષણોપાયશ્ચિંતિતવ્યો બુભુક્ષયા

સફલૈવ પ્રતિજ્ઞા તે નાનૃતં મુનિભાષિતમ્ ॥
એવં કૃતેઽપિ તે સર્વં ભવિષ્યતિ સમીહિતમ્

॥
તત્કરિષ્યાયહં સર્વમાહૈવં સ જનાર્દનઃ ॥
એકૈકશઃ સ વિબુધાન્ભક્ષયિષ્યતિ વાડવઃ

તતઃ સુરાઃ સુરેશાનં તં વિષ્ણુમમિતૌજસમ્ ॥
પ્રણમ્યાહુર્યથાયુક્તં શોભનં ભવતા કૃતમ્

ભૂયોઽદ્ય પુનરેવાસ્ય દોષસ્યોપશમક્રિયામ્ ॥
કર્તું ત્વમેવ શક્તોઽસિ નાન્યસ્ત્રાતા દિવૌક સામ્

તતઃ પીતાંબરધરઃ શંખચક્રગદાધરઃ ॥
યુષ્મદ્ભયં હરિષ્યામિ તત્સુરાનાહ માધવઃ

શ્રુત્વૈતદ્વિબુધાઃ સર્વે હર્ષેણોત્ફુલ્લ લોચનાઃ

તતસ્તાન્વિબુધાન્દૃષ્ટ્વા પ્રોવાચ સ તુ વાડવઃ ॥
કિમિદાનીં મયા કાર્યં ભવતાં કથ્યતાં હિ તત્

અત્રાન્તરે વિશ્વતનુર્મહૌજા વિમોહયંસ્તં જ્વલનં સ્વબુદ્ધ્યા ॥
પ્રોવાચ પૂર્વં વિહિતા યદાપસ્તા ભક્ષયસ્વેતિ મહાનુભાવઃ

એતદ્વ્યવસિતં વિષ્ણોર્યઃ શૃણોતિ સમાહિતઃ ॥
સોઽતિચારભયાન્મુક્તો જ્ઞાનં મુક્તિમવાપ્નુયાત્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે પ્રથમે પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યે વડવાનલવંચનવૃત્તાન્તવર્ણનંનામ દ્વાત્રિંશોઽધ્યાયઃ