સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 7.32

પુલસ્ત્ય ઉવાચ ॥ ॥
મહાવિનાયકં ગચ્છેત્તતઃ પાર્થિવસત્તમ ॥
યસ્મિન્દૃષ્ટે નૃણાં સદ્યો નિર્વિઘ્નત્વં પ્રજાયતે

॥
॥ યયાતિરુવાચ ॥ ॥
કથં મહત્ત્વમગમત્પૂર્વં તત્ર વિનાયકઃ ॥
કસ્મિન્કાલે દ્વિજશ્રેષ્ઠ સર્વં વિસ્તરતો વદ

॥
પુલસ્ત્ય ઉવાચ ॥ ॥
પુરોદ્વર્ત્તનજં લેપં ગૃહીત્વા નૃપ પાર્વતી ॥
વિનોદાર્થં ચકારાથ બાલકં સુકુમારકમ્

લેપાભાવાચ્છિરોહીનં શેષાંગાવયવં નૃપ ॥
યથોક્તં નિર્મયિત્વા તં સ્કન્દં વાક્યમથાબ્રવીત્

લેપમાનય ભદ્રં તે શિરોઽર્થં સ્કન્દ સત્વરમ્ ॥
યેનાયં પુત્રકો મે સ્યાદ્ભ્રાતા તે પરદુર્જયઃ

તતો ગૌરીસમાદેશાલ્લેપાલબ્ધૌ નૃપોત્તમ ॥
મત્તં ગજવરં દૃષ્ટ્વા શિરસ્તસ્ય સમાનયત્

તસ્મિન્નિયોજયામાસ ગાત્રે લેપસમુદ્ભવે ॥
મહદ્ધીદં શિરો ભાવિ પુત્ર કસ્માત્ત્વયાઽઽહૃતમ્

બ્રુવંત્યાશ્ચાપિ પાર્વત્યા મા મેતિ ચ મુહુર્મુહુઃ ॥
ન્યસ્તે શિરસિ તદ્ગાત્રે દૈવયોગાન્નરાધિપ

વિશેષાન્નાયકત્વં ચ ગાત્રેભ્યઃ સમજાયત ॥
બાલકપ્રતિમં કાન્તં સર્વલક્ષણલક્ષિતમ્

ત્રિગંભીરં ચતુર્હસ્તં સપ્તરક્તં મહીપતે ॥
ષડુન્નતં પઞ્ચદીર્ઘં પશ્ચસૂક્ષ્મં સુસુન્દરમ્

ત્રિવિસ્તીર્ણં મહારાજ દૃષ્ટ્વા ગૌરી સુવિસ્મિતા ॥
સજીવં કારયામાસ સ્વશક્ત્યા શક્તિરૂપિણી

સ સજીવઃ કૃતો દેવ્યા સમુત્તસ્થૌ ચ તત્ક્ષણાત્ ॥
આદેશં યાચયામાસ વિનયાનતકન્ધરઃ

તં દૃષ્ટ્વા ચાદ્ભુતાકારં પ્રોક્ત્વા પુત્રં મુહુર્મુહુઃ ॥
શંભોઃ સકાશમનયત્પ્રહૃષ્ટેનાન્તરાત્મના

તતોઽબ્રવીત્સુતં દેવ મમૈવ ગાત્રલેપજમ્ ॥
દેહિ દેવ વરાનિત્થં મહત્ત્વં યેન ગચ્છતિ

॥ શ્રીભગવાનુવાચ ॥ ॥
શરીરસ્થં શિરો મુખ્યં યસ્માત્પર્વતનન્દિનિ ॥
મહત્ત્વિદં શિરઃ પ્રોક્તં ત્વયા સ્કન્દેન યોજિતમ્

વિશેષાન્નાયકત્વં ચ ગાત્રે ચાસ્ય યતઃ સ્થિતમ્॥
મહાવિનાયકો હ્યેષ તસ્માન્નામ્ના ભવિષ્યતિ

ગણાનાં ચૈવ સર્વેષામાધિપત્યં નગાત્મજે ॥
અસ્ય દત્તં મયા યસ્માદ્ભવિષ્યતિ ગણાધિપઃ

સર્વકાર્યેષુ યે મર્ત્યાઃ પૂર્વમેનં ગણાધિપમ્ ॥
સ્મરિષ્યંતિ ન વૈ તેષાં કાર્યહાનિર્ભવિષ્યતિ

તતોઽસ્ય પ્રદદૌ સ્કન્દઃ પ્રક્રીડાર્થં કુઠારકમ્ ॥
તદેવ ચાયુધં તસ્ય સુપ્રિયં હિ સદાઽભવત્

તતો ગૌરી દદૌ ભોજ્યપાત્રં મોદકપૂરિતમ્ ॥
પુત્રસ્નેહાત્સ તત્પ્રાપ્ય લાસ્યમેવં તદાઽકરોત્

તસ્ય ભક્ષ્યસ્ય ગન્ધેન નિષ્ક્રાન્તો મૂષકો બિલાત્ ॥
ભક્ષણાચ્ચામરો જાતસ્તસ્ય વાહ્યો વ્યજાયત

॥ પુલસ્ત્ય ઉવાચ ॥ ॥
મહાવિનાયકો હ્યેવં તત્ર જાતો મહી પતે ॥
તસ્મિન્દૃષ્ટે ચ યત્પુણ્યં તત્ત્વમેકમનાઃ શૃણુ

બાલ્યે વયસિ યત્પાપં વાર્દ્ધકે યૌવનેઽપિ યત્ ॥
કરોતિ માનવો રાજંસ્તસ્માત્પાપાત્પ્રમુચ્યતે

માઘમાસે સિતે પક્ષે ચતુર્થ્યાં સમુપોષિતઃ ॥
યસ્તં પશ્યતિ વાગ્ગ્મી સ સર્વજ્ઞશ્ચ પ્રજાયતે ॥
તસ્યાગ્રે સુમહત્કુણ્ડં સ્વચ્છોદકપૂરિતમ્

તત્ર સ્નાત્વા નરો ભક્ત્યા યઃ પશ્યતિ વિનાયકમ્॥
તસ્યાન્વયેઽપિ સર્વજ્ઞા જાયન્તે માનવા નૃપ

ગણાનાં ત્વેતિ મંત્રેણ કૃત્વા વૈ ત્રિઃ પ્રદક્ષિણમ્॥
યસ્તં પશ્યતિ રાજેન્દ્ર દુરિતં ન સ પશ્યતિ

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન તં પ્રપશ્યેદ્વિનાયકમ્ ॥
ય ઇચ્છેત્સકલાન્કામાનિહ લોકે પરત્ર ચ

ગૃહસ્થોઽપિ ચ યો ભક્ત્યા સ્મરેત્કાર્ય ઉપસ્થિતે ॥
અવિઘ્નં તસ્ય તત્સર્વં સંસિદ્ધિમુપગચ્છતિ

પ્રાતરુત્થાય યો મર્ત્યઃ સ્મરેદ્દેવં વિનાયકમ્ ॥
તસ્ય તદ્દિનજાતાનિ સિદ્ધિં કૃત્યાનિ યાંતિ હિ

વિવાહે કલહે યુદ્ધે પ્રસ્થાને કૃષિકર્મણિ ॥
પ્રવેશે ચ સ્મરેદ્યસ્તુ ભક્તિપૂર્વં વિનાયકમ્ ॥
તસ્ય તદ્વાંછિતં સર્વં પ્રસાદાત્તસ્ય સિદ્ધ્યતિ

મહાવિનાયકીં શાંતિં યઃ કરોતિ સમાહિતઃ ॥
ન તં પ્રેતા ગ્રહા રોગાઃ પીડયંતિ વિનાયકાઃ

॥ યયાતિરુવાચ ॥ ॥
મહાવૈનાયિકીં શાંતિં વદ મે મુનિસત્તમ ॥
કે મંત્રાઃ કિં વિધાનં ચ પરં કૌતૂહલં હિ મે

॥ પુલસ્ત્ય ઉવાચ ॥ ॥
શુક્લપક્ષે શુભે વારે નક્ષત્રે દોષવર્જિતે ॥
શ્રેષ્ઠચંદ્રબલે શાંતિં ગણેશસ્ય સમાચરેત્

પૂર્વોત્તરે સમે દેશે કૃત્વા વેદિં ચ મંડપમ્ ॥
મધ્યે ચાષ્ટદલં પદ્મં ગૃહ્યસૂત્રં પ્રયોજયેત્

ઇન્દ્રાદિલોકપાલાંશ્ચ દિક્ષુ સર્વાસુ ભૂપતે ॥
ગણેશપૂર્વિકાશ્ચાપિ માતરશ્ચ વિશેષતઃ

ગંધપુષ્પોપહારૈશ્ચ યથોક્તૈર્બલિવિસ્તરૈઃ ॥
શ્વેતવસ્ત્રયુગચ્છન્નં કલશં જલપૂરિતમ્

તસ્યૈવ પૂર્વદિગ્ભાગે સહિરણ્યં ફલાન્વિતમ્

ગણાનાં ત્વેતિ મંત્રેણ સહસ્રં ચાષ્ટસંયુતમ્ ॥
જપેત્તત્ર તથા ચારૂન્પંચાંગાન્નૃપસત્તમ

વિનાયકં સમુદ્દિશ્ય પુરઃ કુણ્ડે કરાત્મકે ॥
ચતુરસ્રે યોનિયુતે મેખલાભિર્વિભૂષિતે

મધુદૂર્વાક્ષતૈહોમૈર્ગ્રહહોમાદનંતરમ્ ॥
ગણાનાં ત્વેતિ મંત્રેણ દશસાહસ્રિકસ્તથા

કાર્યો વૈ પાર્થિવશ્રેષ્ઠ કાર્યશ્ચોદઙ્મુખૈર્દ્વિજૈઃ ॥
ચતુર્ભિશ્ચતુરૈ રાજન્પીતવસ્ત્રાનુલેપનૈઃ

પીતાંબરધરૈશ્ચૈવ ધૃતહેમાંગુલીયકૈઃ ॥
તતો હોમાવસાને તુ યજમાનં નૃપોત્તમ

મૃગચર્મોપરિસ્થં ચ મંત્રૈરેભિર્વિધાનતઃ ॥
સ્નાપયેત્પ્રાઙ્મુખં શાંતં શુક્લવસ્ત્રાવગુંઠિતમ્

ઇમં મે ગંગે યમુને પંચનદ્યઃ સુપુષ્કરે ॥
શ્રીસૂક્તસહિતં વિષ્ણોઃ પાવમાનં વૃષાકપિમ્

સમ્યગુચ્ચાર્ય વિઘ્નાનાં તતો નાશં પ્રપદ્યતે ॥
ગ્રહાઃ સૌમ્યત્વમાયાંતિ ભૂતા નશ્યંતિ તત્ક્ષણાત્

આધયો વ્યાધયો રૌદ્રા દુષ્ટરોગા જ્વરાદયઃ ॥
પ્રણશ્યંતિ દ્રુતં સર્વે તથોત્પાતાઃ સુદારુણાઃ

એતત્તે સર્વમાખ્યાતં યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ॥
વિનાયકસ્ય માહાત્મ્યં મહત્ત્વં શાંતિકં તથા

યશ્ચ કીર્ત્તયતે સમ્યક્ચતુર્થ્યાં સુસમાહિતઃ ॥
શૃણોતિ વા નૃપશ્રેષ્ઠ તસ્યાઽવિઘ્નં સદા ભવેત્

યંયં કામમભિધ્યાયન્યજેચ્ચેદં સમાહિતઃ ॥
તત્તદાપ્નોતિ નૂનં ચ ગણનાથપ્રસાદતઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે તૃતીયેઽર્બુદખણ્ડે વિનાયકમાહાત્મ્યવર્ણનં નામ દ્વાત્રિંશોઽધ્યાયઃ