સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 7.31-2

॥ પ્રહ્લાદ ઉવાચ॥। ॥
દિવ્યસ્વપ્રભયા ધ્વાંતં ભૂતાનાં નાશયન્સદા ॥
જનયન્પરમાનંદં ભક્તાનાં ચ ભયાપહઃ

પતાકાભિર્ધ્વજસ્થાભિર્દ્વારકાજયવર્દ્ધનઃ ॥
દિવ્યપુણ્યપ્રકાશેન રાજતે ગિરિરાડિવ

દૃષ્ટ્વાઽઽલયં તદા વિષ્ણોસ્તદાયુધવિભૂષિતમ્॥
વિહાય પાદુકે ચ્છત્રં દણ્ડવત્પતિતા ભુવિ

ભૂમિસંલુઠનં તેષાં તીર્થાનામદ્ભુતં મહત્ ॥
અભવદ્વિપ્ર શાર્દૂલાઃ ક્ષેત્રાદીનાં ચ સર્વશઃ

વારાણસી કુરુક્ષેત્રં પ્રયાગો જાહ્નવી તથા ॥
યમુના નર્મદા પુણ્યા પુણ્યા પ્રાચી સરસ્વતી

ગોદાવરી મહાપુણ્યા ગયા તિસ્રસ્તુ મંગલાઃ ॥
શાલિગ્રામં મહાક્ષેત્રં પુણ્યા ચક્રનદી શુભા

પયોષ્ણી તપતી કૃષ્ણા કાવેર્ય્યાદ્યાઃ સુપુણ્યદાઃ ॥
પુષ્કરાદીનિ તીર્થાનિ સાગરાઃ પર્વતોત્તમાઃ

અયોધ્યા મથુરા માયા અવંત્યાદ્યાશ્ચ મુક્તિદાઃ ॥
શ્રીરંગાખ્યમનંતં ચ પ્રભાસં ચ વિશેષતઃ

પુરુષોત્તમં મહાક્ષેત્રમરણ્યાન્યાદયઃ શુભાઃ ॥
ત્રૈલોક્યે વર્ત્તમાનાનિ સર્વતીર્થાનિ સર્વશઃ

દૃષ્ટ્વા કૃષ્ણાલયં પુણ્યં મુહુર્મુહુઃ પ્રહર્ષિતાઃ ॥
જય શબ્દૈર્નમઃશબ્દૈર્ગર્જંતો હરિનામભિઃ

આનંદાશ્રૂણિ મુંચંતઃ પ્રેમ્ણા ગદ્ગદયા ગિરા ॥
સ્તુવંતિ મુનયઃ સર્વે તીર્થાદીનિ ચ સર્વશઃ

અથ સંસ્તુવતાં તેષામન્યોન્યં મુદિતાત્મનામ્ ॥
વીક્ષ્ય વક્ત્રાણિ સર્વેષાં મહર્ષિર્નારદોઽબ્રવીત્

॥ શ્રીનારદ ઉવાચ ॥ ॥
રાશયઃ પુણ્ય પુંજાનાં કૃતા યુષ્માભિરુત્તમાઃ ॥
તજ્જન્મના સહસ્રૈસ્તુ યદ્દૃષ્ટં કૃષ્ણમંદિરમ્

દર્શનં કૃષ્ણદેવસ્ય દ્વારકાગમને મતિઃ ॥
દૃઢભક્તિર્મહાવિષ્ણોર્નાલ્પસ્ય તપસઃ ફલમ્

ધન્યા વૈ પૂર્વજાસ્તેષાં વંશજાઃ કૃષ્ણદર્શનં ॥
સોત્સવા દ્વારકાં યાંતિ પશ્યંતિ ચ હરિપ્રિયામ્

ધન્યેયં ગૌતમી ગંગા ગૌતમોઽયં મહાતપાઃ ॥
યત્પ્રસાદેન સર્વેષાં કલ્યાણં સમુપસ્થિતમ્

યજ્ઞાધ્યયનદાનાનાં તપોવ્રતસમાધિનામ્॥
સંપ્રાપ્તફલમસ્માભિર્યુષ્માભિઃ સર્વતીર્થકાઃ

યૂયં સર્વાણિ તીર્થાનિ ક્ષેત્રાણિ ચૈવ કૃત્સ્નશઃ ॥
કૃષ્ણાજ્ઞયા સર્વકાલં તિષ્ઠધ્વં સર્વદૈવતૈઃ ॥

વસંતિ યેઽત્ર તે ધન્યા એકાહમપિ પાવનાઃ ॥
પશ્યંતુ સુમહાભાગા ગોદાવર્ય્યત્ર જાહ્નવી

ઇયં ચ શોભતે પુણ્યા દ્વારકા કૃષ્ણ વલ્લભા ॥
પ્રપશ્યંતુ મહાભાગાસ્તથા વારાણસીં શુભામ્

ક્ષેત્રાણિ કુરુમુખ્યાનિ પશ્યંતુ દ્વારકાં પ્રભોઃ ॥
તાદૃશી મથુરા કાશી માયાઽધ્યોધ્યા ચ રાજતે

અવન્તી ન ચ કાંચી ચ ક્ષેત્રં ચ પુરુષોત્તમમ્ ॥
સૂર્યોપરાગકાલેઽપિ કુરુક્ષેત્રં ન રાજતે

ઈદૃશં ન ગયાતીર્થં યાદૃગેતત્પ્રકાશતે

ગ્રહનક્ષત્રતારાણાં યથા સૂર્ય્યો વિરાજતે ॥
સક્ષેત્રતીર્થરાજાનાં દ્વારકાર્કો વિરાજતે

॥ પ્રહ્લાદ ઉવાચ ॥ ॥
નિશમ્ય નારદેનોક્તં પ્રહૃષ્ટાશ્ચ તથા દ્વિજાઃ ॥
ક્ષેત્રાણિ સર્વતીર્થાનિ પુરસ્કૃત્ય ચ ગૌતમમ્

વિહાય ગૌતમીં તત્ર પ્રયયુર્હ્યગ્રતોગ્રતઃ ॥
પ્રહૃષ્ટા ગૌતમી તત્ર પ્રણમ્ય ત્વરિતા યયૌ

ગીતવાદ્યૈશ્ચ નૃત્યૈશ્ચ પતાકાભિઃ સમંતતઃ ॥
પ્રયયુઃ સ્તોત્રપાઠૈશ્ચ સર્વે તે દ્વારકાશ્રયે

સ તીર્થાન્યગ્રતઃ કૃત્વા મધ્યે કૃત્વા તુ શોભનમ્ ॥
પ્રયાગં તીર્થરાજં ચ પ્રહૃષ્ટં ક્ષેત્રદર્શનાત્

તતઃ પશ્ચાત્સરિત્સ્નાનં ચકાર ઋષિસત્તમઃ ॥
જાહ્નવી ગૌતમી રેવા યમુનાપ્રાક્સરસ્વતી

સરયૂર્ગંડકી તાપી પયોષ્ણી યમુના તથા ॥
કૃષ્ણા ભીમરથી ગંગા કાવેરી ચાઘનાશિની ॥

મંદાકિની મહાપુણ્યા પુણ્યા ભોગવતી નદી ॥
વ્રજંતિ યુગપત્સર્વાઃ પશ્યંત્યો દ્વારકાં પુરીમ્

તતસ્તે સાગરાઃ સપ્ત સ્વૈઃસ્વૈસ્તીર્થૈઃ સમન્વિતાઃ ॥
તતઃ પશ્ચાદરણ્યાન્યાશ્રમૈઃ પુણ્યૈયુતાનિ ચ

તતસ્તુ પર્વતા રમ્યા મેર્વાદ્યાસ્તુ સુશોભનાઃ ॥
નૃત્યંતો ગાયમાનાશ્ચ સ્તવાદ્યૈસ્તુ મહર્ષિભિઃ

તતશ્ચ ઋષયો દેવાઃ સમંતાદ્ધૃષ્ટમાનસાઃ ॥
ગાયંતો નૃત્યમાનાશ્ચ ગર્જંતો હરિનામભિઃ

વાદિત્રનિનદૈરુચ્ચૈર્જયશબ્દૈઃ પ્રહર્ષિતાઃ ॥
પ્રાપ્તાસ્તે ગોમતીતીરં સર્વયજ્ઞસમન્વિતાઃ ॥
વવંદિરે મહાપુણ્યાઃ સર્વે તે હૃષ્ટમાનસાઃ

॥ શ્રીનારદ ઉવાચ ॥ ॥
હે ભાગીરથિ હે રેવે યમુને શૃણુ ગૌતમિ ॥
શ્રેષ્ઠા શ્રીગોમતીદેવી વિખ્યાતા ભુવનત્રયે

યસ્યાઃ સકૃજ્જલસ્નાનં સ્પર્દ્ધતે બ્રહ્મવિદ્યયા ॥
તેન વૈ ગોમતી સેયં સર્વતીર્થોત્તમોત્તમા ॥
બ્રહ્મજ્ઞાનેન મુચ્યંતે પ્રયાગમરણેન વા ॥
સ્નાનમાત્રેણ ગોમત્યાં મુચ્યતે પૂર્વજૈઃ સહ

॥ પ્રહ્લાદ ઉવાચ ॥ ॥
નિશમ્ય તાનિ તીર્થાનિ માહાત્મ્યં મહદદ્ભુતમ્ ॥
ગોમત્યાઃ શ્રદ્ધયા સ્નાત્વા ઉત્સવૈરગ્રતો યયુઃ

તતઃ ક્ષેત્રાણિ તીર્થાનિ સરિતઃ સાગરાદયઃ ॥
દદૃશુર્દ્વારકાં રમ્યામાગતા દ્વારમણ્ડપે

સ્થિતાં સિંહાસને દિવ્યે મણિકાંચનભૂષિતે ॥
સુન્દરાં શુક્લ વર્ણાં ચ રુદ્રાદિત્યસમપ્રભામ્

દિવ્યવસ્ત્રાં સુગંધાઢ્યાં રત્નાભરણભૂષિતામ્ ॥
કિરીટકુણ્ડલૈર્દિવ્યૈઃ શોભિતાં કંકણાદિભિઃ

વરદાભયહસ્તાં ચ શંખચક્રગદાયુધામ્॥
શ્વેતાતપત્રશોભાઢ્યાં ચામરવ્યજનાદિભિઃ

સંસ્તવૈઃ સ્તૂયમાનાં ચ ગીતવાદ્યાદિહર્ષિતામ્ ॥
મહાસિંહાસનસ્થાં તુ દૃષ્ટ્વા દ્વારવતીં પુરીમ્॥
પ્રણેમુર્યુગપત્સર્વે સર્વાણિ ચ સુભક્તિતઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખંડે ચતુર્થે દ્વારકામાહાત્મ્યે મૂર્તિમતીદ્વારવતીદર્શનવર્ણનંનામૈકત્રિંશત્તમોઽધ્યાયઃ