સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 7.256

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
તતો ગચ્છેન્મહાદેવિ નંદાદિત્યં સમાહિતઃ ॥
નંદેન સ્થાપિતં પૂર્વં તત્રૈવામિતબુદ્ધિના

નંદો રાજા પુરા હ્યાસીત્સર્વલોકસુખપ્રદઃ ॥
ન દુર્ભિક્ષં ન ચ વ્યાધિ નાકાલે મરણં નૃણામ્

તસ્મિઞ્છાસતિ ધર્મજ્ઞે ન ચાવૃષ્ટિકૃતં ભયમ્ ॥
કસ્યચિત્ત્વથ કાલસ્ય પૂર્વકર્માનુસારતઃ

કુષ્ઠેન મહતા વ્યાપ્તો વૈરાગ્યપરમં ગતઃ॥
તેન રોગાભિભૂતેન દેવદેવો દિવાકરઃ॥
પ્રતિષ્ઠિતો નદીતીરે સ ચ રોગાદ્વિમોચિતઃ

॥ દેવ્યુવાચ ॥ ॥
કિમસૌ રોગવાન્રાજા સાર્વભૌમો મહીપતિઃ ॥
તસ્ય ધર્મરતસ્યાપિ કસ્માદ્રોગ સમુદ્ભવઃ

॥ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
એષ ધર્મસદાચારો નંદો રાજા પ્રતાપવાન્ ॥
વ્યચરત્સર્વલોકાન્સ વિમાનવરમાસ્થિતઃ

વિમાનં તસ્ય તુષ્ટેન દત્તં વૈ વિષ્ણુના સ્વયમ્ ॥
કામગં વરવર્ણેન બર્હિણેન વિનાદિતમ્

સ કદાચિન્નૃપશ્રેષ્ઠો વિચરંસ્તત્ર સંસ્થિતઃ ॥
ગતવાન્માનસં દિવ્યં સરો દેવગણાન્વિતમ્

તત્રાપશ્યદ્બૃહત્પદ્મં સરોમધ્યગતં સિતમ્ ॥
તત્ર ચાંગુષ્ઠમાત્રં તુ સ્થિતં પુરુષસત્તમમ્

રક્તવાસોભિરાચ્છન્નં દ્વિભુજં તિગ્મતેજસમ્ ॥
તં દૃષ્ટ્વા સારથિં પ્રાહ પદ્મમેતત્સમાહર

ઇદં તુ શિરસા બિભ્રત્સર્વલોકસ્ય સન્નિધૌ ॥
શ્લાઘનીયો ભવિષ્યામિ તસ્માદાહર મા ચિરમ્

એવમુક્તસ્તતસ્તેન સારથિઃ પ્રવિવેશ હ ॥
ગ્રહીતુમુપચક્રામ તત્પદ્મં વરવર્ણિનિ॥
સ્પૃષ્ટમાત્રે તદા પદ્મે હુંકારઃ સમપદ્યત

રાજા ચ તત્ક્ષણાત્તેન શબ્દેન સમજાયત ॥
કુષ્ઠી વિગતવર્ણશ્ચ બલવીર્યવિવર્જિતઃ

તથાગતમથાત્માનં દૃષ્ટ્વા સ પુરુષર્ષભઃ ॥
તસ્થૌ તત્રૈવ શોકાર્તઃ કિમેતદિતિ ચિંતયન્

તસ્ય ચિંતયતો ધીમાનાજગામ મહાતપાઃ ॥
વસિષ્ઠો બ્રહ્મપુત્રસ્તુ સ તં પપ્રચ્છ પાર્થિવઃ

એષ મે ભગવઞ્જાતો દેહસ્યાસ્ય વિપર્યયઃ ॥
કુષ્ઠરોગાભિભૂતાત્મા નાહં જીવિતુમુત્સહે

ઉપાયં બ્રૂહિ મે બ્રહ્મન્વ્યાધિતસ્ય ચિકિત્સિતમ્ ॥
ઉતાહો વ્રતમન્યદ્વા દાનં યજ્ઞમથાપિ વા

॥ વસિષ્ઠ ઉવાચ ॥ ॥
એતદ્બ્રહ્મોદ્ભવં નામ પદ્મં ત્રૈલોક્યવિશ્રુતમ્ ॥
દૃષ્ટમાત્રેણ ચાનેન દૃષ્ટાઃ સ્યુઃ સર્વ દેવતાઃ

એતદ્ધિ દૃશ્યતે ધન્યૈઃ પદ્મં કૈઃ ક્વાપિ પાર્થિવ ॥
એતસ્મિન્દૃષ્ટમાત્રે તુ યો જલં વિશતે નરઃ

સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ પદં નિર્વાણ માપ્નુયાત્ ॥
એષ દૃષ્ટ્વા તુ તે સૂતો હર્તું તોયે પ્રવિષ્ટવાન્

તવ વાક્યેન રાજેંદ્ર મૃતોઽસૌ રોગવાન્ભવેત્ ॥
બ્રહ્મપુત્રોઽપ્યહં તેન પશ્યામિ પરમેશ્વરમ્

અહન્યહનિ ચાગચ્છંસ્ત્વં પુનર્દૃષ્ટવાનસિ ॥
વાંછંતિ દેવતા નિત્યમમું હૃદિ મનોરથમ્

માનસે બ્રહ્મપદ્મં તુ દૃષ્ટ્વા સ્નાત્વા કદા વયમ્ ॥
પ્રાપ્સ્યામઃ પરમં બ્રહ્મ યદ્ગત્વા ન પુનર્ભવેત્

ઇદં ચ કારણં ભૂયો દ્વિતીયં શૃણુ પાર્થિવ ॥
કુષ્ઠસ્ય યત્ત્વયા પ્રાપ્તં હર્તુકામેન પંકજમ્ ॥

પ્રદ્યોતનસ્તુ ગર્ભેઽસ્મિન્સ્વયમેવ વ્યવસ્થિતઃ ॥
તવૈષા બુદ્ધિરભવદ્દૃષ્ટ્વેદં વરપંકજમ્

ધારયામિ શિરસ્યેનં લોકમધ્યે વિભૂષણમ્ ॥
ઇદં ચિન્તયતઃ પાપમેવં દેવેન દર્શિતમ્

તતઃ સર્વપ્રયત્નેન તમારાધય ભાસ્કરમ્ ॥
પ્રસાદાદ્દેવદેવસ્ય મોક્ષ્યસે નાત્ર સંશયઃ

પ્રભાસં ગચ્છ રાજેંદ્ર તીર્થં ત્રૈલોક્યવિશ્રુતમ્ ॥
તત્ર સિદ્ધિર્ભવેચ્છીઘ્રમાર્ત્તાનાં પ્રાણિનાં ભુવિ

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા વસિષ્ઠસ્ય મહાત્મનઃ ॥
પ્રભાસં ક્ષેત્રમાસાદ્ય માહેશ્વર્યાસ્તટે શુભે

નંદાદિત્યં પ્રતિષ્ઠાપ્ય ગંધધૂપાનુલેપનૈઃ ॥
પૂજયામાસ તં દેવિ પુષ્પૈરુચ્ચાવચૈસ્તથા

તસ્ય તુષ્ટો દિવાનાથો વરદોઽહમથાબ્રવીત્

॥ નન્દ ઉવાચ ॥ ॥
કુષ્ઠેન મહતા વ્યાપ્તં પશ્ય માં સુરસત્તમ ॥
યથાઽયં નાશમાયાતિ તથા કુરુ દિવાકર

સાન્નિધ્યં કુરુ દેવેશ સ્થાનેઽસ્મિન્નિત્યદા વિભો

॥ સૂર્ય ઉવાચ ॥ ॥
નીરોગસ્ત્વં મહારાજ સદ્ય એવ ભવિષ્યસિ ॥
અત્ર યે માં સમાગત્ય દ્રક્ષ્યંતિ ચ નરા ભુવિ

સપ્તમ્યાં સૂર્યવારેણ યાસ્યંતિ પરમાં ગતિમ્॥
અત્ર મે સૂર્યવારેણ સાંનિધ્યં સપ્તમીદિને ॥
ભવિષ્યતિ ન સંદેહો ગમિષ્યે ત્વં સુખી ભવ

એવમુક્ત્વા સહસ્રાંશુસ્તત્રૈવાંતરધીયત

નીરોગત્વમવા પ્યાસૌ કૃત્વા રાજ્યમનુત્તમમ્ ॥
જગામ પરમં સ્થાનં યત્ર દેવો દિવાકરઃ ॥
તસ્મિંસ્તીર્થે નરઃ સ્નાત્વા કૃત્વા શ્રાદ્ધં પ્રયત્નતઃ

નંદાદિત્યં પુનર્દૃષ્ટ્વા ન પુનર્મર્ત્ત્યતાં વ્રજેત॥
પ્રદદ્યાત્કપિલાં તત્ર બ્રાહ્મણે વેદપારગે

અહોરાત્રોષિતો ભૂત્વા ઘૃતધેનુમથાપિ વા ॥
ન તસ્ય ગુણિતું શક્યા સંખ્યા પુણ્યસ્ય કેનચિત્

ઇત્યેવં દેવદેવસ્ય માહાત્મ્યં દીપ્તદીધિતેઃ ॥
કથિતં તવ સુશ્રોણિ સર્વપાપપ્રણાશનમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે પ્રથમે પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યે નન્દાદિત્યમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ષટ્પઞ્ચાશદુત્તરદ્વિશતતમો ઽધ્યાયઃ