સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 7.204

॥ દેવ્યુવાચ ॥ ॥
ભગવન્દેવદેવેશ સંસારાર્ણવતારક ॥
સરસ્વત્યાશ્ચ માહાત્મ્યં વિસ્તરાત્કથયસ્વ મે

યાત્રાગતાનાં દેવેશિ પુરુષાણાં જિતાત્મનામ્॥
મુખદ્વારે તુ કિં પુણ્યં સ્નાનદાને ચ શંકર

અવગાહનેન ચાન્યત્ર ફલં કિંસ્વિત્પ્રજાયતે ॥
શ્રાદ્ધસ્ય કિં વિધાનં તુ કે મંત્રાસ્તત્ર કે દ્વિજાઃ

કિં ગ્રાહ્યં કિઞ્ચ ભોક્તવ્યં બ્રાહ્મણૈઃ શ્રાદ્ધકર્મણિ ॥
કાનિ દાનાનિ દેયાનિ નૃભિર્યાત્રા ફલેપ્સુભિઃ

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
શૃણુ દેવિપ્રવક્ષ્યામિ દાનશ્રાદ્ધવિધિક્રમમ્ ॥
સરસ્વત્યાશ્ચ માહાત્મ્યં કીર્ત્યમાનં નિબોધ મે

પુણ્યં સારસ્વતં તોયં યત્ર તત્રાવગાહ્યતે ॥
સાગરેણ તુ સંમિશ્રં દેવાનામપિ દુર્લભમ્

સરસ્વતી સર્વનદીષુ પુણ્યા સરસ્વતી લોકસુખાવગાહા ॥
સરસ્વતીં પ્રાપ્ય ન દુઃખિતા નરાઃ સદા ન શોચંતિ પરત્ર ચેહ વા

પુણ્યં સારસ્વતં તીર્થં પુણ્યકૃલ્લભતે નરઃ ॥
દુર્લભં ત્રિષુ લોકેષુ વૈશાખ્યા સોમપર્વણિ।

અમા સોમેન સંયુક્તા યદિ તત્રૈવ લભ્યતે ॥
તત્ર કિં ક્રિયતે દેવિ પર્વકોટિશતૈરપિ

ચાન્દ્રાયણાનિ કૃચ્છ્રાણિ મહાસાં તપનાનિ ચ ॥
પ્રાયશ્ચિત્તાનિ દીયન્તે યત્ર નાસ્તિ સરસ્વતી

યાવદસ્થિ શરીરસ્ય તિષ્ઠેત્સારસ્વતે જલે ॥
તાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ વિષ્ણુલોકે વસે ન્નરઃ ॥
જાત્યન્ધૈસ્તે સમા જ્ઞેયા મૃતૈઃ પંગુભિરેવ ચ

સમર્થા યે ન પશ્યન્તિ પ્રભાસસ્થાં સરસ્વતીમ્ ॥
તે દેશાસ્તાનિ તીર્થાનિ આશ્રમાસ્તે ચ પર્વતાઃ

યેષાં સરસ્વતી દેવી મધ્યે યાતિ સરિદ્વરા ॥
ત્રૈલોક્યપાવનીં પુણ્યાં સંશ્રિતા યે સરસ્વતીમ્ ॥
સંસારકર્દમામોદમાજિઘ્રન્તિ ન તે પુનઃ

શબ્દવિદ્યેવ વિસ્તીર્ણા મતૈવ જગતઃ પ્રિયા ॥
સતાં મતિરિવ સ્વચ્છા રમણીયા સરસ્વતી

ત્રૈલોક્યશોભિતાં દેવીં દિવ્ય તોયાં સુનિર્મલામ્॥
સ નીચો યઃ પુમાનેતાં ન વન્દેત સરસ્વતીમ્

સ્વર્ગનિશ્રેણિસંભૂતા પ્રભાસે તુ સરસ્વતી ॥
નાપુણ્યવદ્ભિઃ સંપ્રાપ્તું પુંભિઃ શક્યા મહાનદી

ચન્દ્રભાગા ચ ગંગા ચ તથા યત્ર સરસ્વતી ॥
દેવાસ્તે ન મનુષ્યાસ્તે તિસ્રો નદ્યઃ પિબન્તિ યે

સત્યમેવ મયા દેવિ જાહ્નવી શિરસા ધૃતા ॥
યાઃ કાશ્ચિત્સરિતો લોકે તાસાં પુણ્યા સરસ્વતી

દર્શનેન સરસ્વત્યા રાજસૂયો ન રાજતે ॥
ગંડૂષશ્ચાશ્વમેધાદ્વૈ સર્વ ક્રતુવરં પયઃ

ભસ્માસ્થિચર્મતોયાનિ નખકેશાદિકાનિ ચ ॥
વાતૈરપિ ધુતાન્યેવ તથા સારસ્વતે જલે

।
વહન્તિ યેષાં કાલેન તે ન કાલ વશા નરાઃ ॥
દેવિ કિં બહુનોક્તેન વર્ણિતેન પુનઃપુનઃ॥
સરસ્વત્યાઃ પરં તીર્થં ન ભૂતં ન ભવિષ્યતિ

તત્રૈવ દુર્લભં સ્નાનં યત્ર સાગરસંગમઃ ॥
તત્ર સ્નાનેન દાનેન કોટિયજ્ઞફલં લભેત્

યત્ર સારસ્વતં તોયં સાગરોર્મિસમાકુલમ્ ॥
તત્ર સ્નાસ્યંતિ યે મર્ત્યા ભાગ્યવન્તો યુગેયુગે

તે ધન્યાસ્તે નમસ્કાર્યાસ્તેષાં સ્ફીતતરં યશઃ ॥
યેષાં કલેવરં નૄણાં સિક્તં સારસ્વતૈર્જલૈઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે પ્રથમે પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યે સરસ્વતીસંગમમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ચતુરુત્તરદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ