સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 7.203

॥ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
તતો ગચ્છેન્મહાદેવિ મંકીશ્વર મહાલયમ્ ॥
રામેશાદુત્તરે ભાગે દેવમાતુઃ સમીપગમ્

અર્કસ્થલાત્તતો યામ્યે પૂર્વતશ્ચ કૃતસ્મરાત્ ॥
લિંગં મહાપ્રભાવં તુ મંકિના સ્થાપિતં પુરા

તં દૃષ્ટ્વા માનવઃ સમ્યગશ્વમેધફલં લભેત્

॥ દેવ્યુવાચ ॥ ॥
કોઽસૌ મંકિર્મહાદેવ કથં લિંગં પ્રતિષ્ઠિતમ્ ॥
કિં પ્રભાવં ચ તલ્લિંગમેતન્મે વદ વિસ્તરાત્

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
મંકિર્નામાભવત્પૂર્વં કુબ્જકાયો દ્વિજોત્તમઃ ॥
પ્રભાસં ક્ષેત્રમાસાદ્યતપસ્તેપે મહત્તમમ્

પ્રતિષ્ઠાપ્ય મહાદેવં શિવભક્તિપરાયણઃ ॥
ન તુતોષ હરસ્તસ્ય વહુવર્ષગણાર્ચિતઃ

તસ્યૈવં તપ્યમાનસ્ય સિદ્ધિં પ્રાપ્તા હ્યનેકશઃ ॥
તત્રારાધ્ય મહાદેવં સ્વર્ગલોકમિતો ગતાઃ

તતો દુઃખં સમભવન્મંકેસ્તત્ર વરાનને ॥
કસ્માન્મે ભગવાંસ્તુષ્ટિં ન ગચ્છતિ મહેશ્વરઃ

તતસ્તીવ્રરતિં ચક્રે કૃત્વા તીવ્રનિવર્તનમ્ ॥
એવં વૃદ્ધત્વમાપન્નો જપધ્યાનપરાયણઃ

તસ્ય તુષ્ટો મહાદેવો વયસોઽન્તે વરં દદૌ ॥
પરિતુષ્ટોઽસ્મિ તે મંકે બ્રૂહિ કિં કરવાણિ તે

॥ મંકિરુવાચ ॥ ॥
કિં વરેણ સુરશ્રેષ્ઠ મમ વૃદ્ધસ્ય સાંપ્રતમ્ ॥
કિઞ્ચિન્મે પરમં દુઃખં સ્થિતસ્યાત્ર પરં પ્રભો

॥ શિવ ઉવાચ ॥ ॥
શૃણુ યત્કારણં તત્ર તેષાં તવ તપસ્વિનામ્ ॥
વ્રતચર્યાપ્તયે વિપ્રાઃ પૂજયન્ત્યધિકં હિ તે

તે પુષ્પાણિ સમાનીય નાનાવર્ણાનિ સર્વશઃ ॥
વૃક્ષાણામતિગંધીનિ ન તેષાં હર્ષકારણમ્

ત્વં પુનઃ કુબ્જરૂપશ્ચ યજ્ઞપૂજાપરાયણઃ ॥
ન ચ પ્રાપ્નોષિ વૃક્ષાણાં શાખાગ્રાણ્યતિયત્નવાન્

એકેનાપિ પ્રદત્તેન પુષ્પેણ દ્વિજસત્તમ ॥
ભક્ત્યા શિરસિ લિંગસ્ય લભ્યતે યાજ્ઞિકં ફલમ્

લિંગસ્ય દક્ષિણે બ્રહ્મા સ્વયમેવ વ્યવસ્થિતઃ ॥
વામે ચ ભગવાન્વિષ્ણુર્મધ્યેહં વૈ પ્રતિષ્ઠિતઃ

ત્રયોઽપિ પૂજિતાસ્તેન યેન લિંગં પ્રપૂજિતમ્

બિલ્વપત્રં શમીપત્રં કરવીરં ચ માલતીમ્ ॥
ઉન્મત્તકં ચમ્પકં ચ સદ્યઃ પ્રીતિકરં ભવેત્

ચંપકાશોક કહ્લારૈઃ કરવીરૈસ્તથા મમ ॥
પૂજેષ્ટા દ્વિજશાર્દૂલ યે ચાન્યે વહુગંધિનઃ ॥
એતૈર્હિ પૂજિતો નિત્યં શીઘ્રં તુષ્ટિં પ્રયામ્યહમ્

॥
॥ બ્રાહ્મણ ઉવાચ ॥ ॥
યદિ તુષ્ટોઽસિ મે દેવ યદિ દેયો વરો મમ ॥
ઇહાગત્ય નરઃ સ્નાત્વા યો જલેનાપિ સિઞ્ચતિ

લિંગમેતદ્ધિ સર્વાસાં પૂજાનાં ફલમાપ્નુયાત્ ॥
અદ્યપ્રભૃતિ યે વૃક્ષા દૈવિકાઃ પાર્થિવાશ્ચ યે ॥
તેષાં સાન્નિધ્યમત્રાસ્તુ પ્રસાદાત્તવ શંકર

॥ ભગવાનુવાચ ॥ ॥
સલિલેનાપિ યઃ પૂજામસ્મિઁલ્લિંગે વિધાસ્યતિ ॥
તસ્ય પૂજાફલં સર્વં ભવિષ્યતિ દ્વિજોત્તમ ॥

વૃક્ષાણામત્રસાન્નિધ્યં સર્વેષાં ચ ભવિષ્યતિ ॥
અદ્યપ્રભૃતિ નામ્નૈતન્નાગસ્થાનં ભવિષ્યતિ

યતસ્તુ સર્વનાગાનાં સાંનિધ્ય મત્ર સંસ્થિતમ્ ।
ત્વમપિ દ્વિજશાર્દૂલ પ્રયાસ્યસિ મમાન્તિકમ્

એવમુક્ત્વા તુ ભગવાંસ્તત્રૈવાન્તરધીયત ॥
મંકિસ્તુ દેહમુત્સજ્ય શિવલોકં તતો ગતઃ

ઇત્યેવં કથિતં દેવિ મંકીશોદ્ભવમુત્તમમ્ ॥
શ્રુતં હરતિ પાપાનિ સમ્યક્છ્રદ્ધાસમન્વિતૈઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે પ્રથમે પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યે મંકીશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ત્ર્યુત્તરદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ ॥