સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 7.16-2

પ્રહ્લાદ ઉવાચ॥
તતો ગચ્છેદ્દ્વિજશ્રેષ્ઠા ગદાતીર્થમનુત્તમમ્॥
યત્ર સ્નાત્વા નરો ભક્ત્યા લભેદ્ભૂદાનજં ફલમ્

તર્પયેત્પિતૃદેવાંશ્ચ ઋષીંશ્ચૈવ યથાક્રમમ્ ॥
શ્રાદ્ધં ચ કારયેત્તત્ર પિતૄણાં તૃપ્તિહેતવે

ગદાતીર્થે તુ દેવેશં વિષ્ણું વારાહરૂપિણમ્ ॥
સમભ્યર્ચ્ય નરો ભક્ત્યા વિષ્ણુલોકે મહીયતે

નાગતીર્થં તતો ગચ્છેત્સરઃ પરમશો ભનમ્॥
યત્ર સ્નાત્વા નરઃ સમ્યઙ્નાગલોકમવાપ્નુયાત્

ભદ્રતીર્થં તતો ગચ્છેત્સરસ્ત્રિભુવનાર્ચિતમ્ ॥
સ્નાનમાત્રેણ લભતે તિલધેનુફલં નરઃ ॥

ચિત્રાતીર્થં તતો ગચ્છેત્સરઃ પરમશોભનમ્ ॥
સ્નાનમાત્રેણ લભતે ઘૃતધેનુફલં નરઃ

યદા દ્વારાવતી વિપ્રા પ્લાવિતા સાગરેણ હિ ॥
પુણ્યાનિ બહુતીર્થાનિ ચ્છન્નાનિ જલપાંસુભિઃ

દૃશ્યાનિ કતિચિત્સંતિ હ્યદૃશ્યાન્યપરાણિ ચ ॥
તાનિ સર્વાણિ વિપ્રેન્દ્રાઃ કથયિષ્યામિ સર્વતઃ

ચંદ્રભાગાં તતો ગચ્છેત્સર્વપાપપ્રણાશિનીમ્ ॥
યત્ર સ્નાત્વા નરો ભક્ત્યા વાજપેયફલં લભેત્

દેવી ચંદ્રાર્ચિતા યત્ર યશોદા નંદનંદિની ॥
કૌમારિકા શક્તિહસ્તા ખઙ્ગખેટકધારિણી

કેશ્યાદિદૈત્યદલિની સ્વસા વૈ રામકૃષ્ણયોઃ ॥
યસ્યા દર્શનમાત્રેણ સર્વાન્કામાનવાપ્નુયાત્

તતો ગચ્છેત વિપ્રેન્દ્રાસ્તીર્થં મહિષસંજ્ઞકમ્ ॥
યસ્ય દર્શનમાત્રેણ મુચ્યતે સર્વપાતકૈઃ

મુક્તિદ્વારં તતો ગચ્છેત્તીર્થં પાપ પ્રણાશનમ્

વસિષ્ઠેન સમાનીતા મુનિના યત્ર ગોમતી ॥
સ્નાતો ભવતિ ગંગાયાં યત્ર સ્નાત્વા કલૌ યુગે

ગોમતી નિઃસૃતા યસ્મા ત્પ્રવિષ્ટા વરુણાલયમ્ ॥
તત્ર સ્નાત્વા નરો ભક્ત્યા અશ્વમેધફલં લભેત્

ભૃગુણા હિ તપસ્તપ્તં સ્થાપિતા યત્ર ચાંબિકા ॥
ભૃગ્વર્ચિતા તતો દેવી પ્રસિદ્ધા શ્રૂયતે ક્ષિતૌ

સંસિદ્ધિં પરમાં યાતિ યસ્યાઃ સંસ્મરણાન્નરઃ ॥
શિવલિંગાન્યનેકાનિ યત્ર સન્તિ મહીતલે

તતો ગચ્છેત વિપ્રેન્દ્રાઃ કાલિન્દીસર ઉત્તમમ્॥
કાલિન્દી સૂર્યતનયા સરશ્ચક્રે ત્વનુત્તમમ્

તત્ર સ્નાત્વા નરો ભક્ત્યા ન દુર્ગતિમવાપ્નુયાત્ ॥
સાંબતીર્થં તતો ગચ્છેત્સર્વપાપપ્રણાશનમ્

કૃત્વા શ્રાદ્ધં ચ વિધિવલ્લભેદ્ગોદાનજં ફલમ્

ગચ્છેચ્ચ શાંકરં તીર્થં તતસ્ત્રૈલોક્યપાવનમ્ ॥
યત્ર સ્નાત્વા નરો ભક્ત્યા લભેદ્બહુસુવર્ણકમ્

તતો નાગસરો ગચ્છેત્તીર્થં પાપપ્રણાશનમ્ ॥
પિતૄન્સન્તર્પ્ય વિધિવન્નાગલોકમવાપ્નુયાત્

લક્ષ્મીં નદીં તતો ગચ્છેદ્ગચ્છન્તીં સાગરં પ્રતિ ॥
યસ્યા દર્શનમાત્રેણ મુચ્યતે સર્વપાતકૈઃ

શ્રાદ્ધે કૃતે તુ વિપ્રેન્દ્રાઃ પિતરો મુક્તિમાપ્નુયુઃ ॥
દાને મનોરથાવાપ્તિર્જાયતે નાત્ર સંશયઃ

કંબુસરસ્તતો ગચ્છેત્તીર્થં પાપપ્રણાશનમ્॥
તર્પણે ચ કૃતે શ્રાદ્ધે હ્યગ્નિષ્ટોમફલં લભેત્

કુશતીર્થં તતો ગચ્છેત્સ્નાત્વા સન્તર્પયેત્પિતૄન્॥
દાનં દત્ત્વા યથાશક્ત્યા નિર્મલં લોકમાપ્નુયાત્

દ્યુમ્નતીર્થં ચ તત્રૈવ સર્વપાપપ્રણાશનમ્॥
કૃત્વા શ્રાદ્ધં ચ તત્રૈવ વાજિમેધફલં લભેત્

કુશતીર્થં તતો ગચ્છેત્પિતૄણાં તૃપ્તિરક્ષયા ॥
યત્ર શ્રાદ્ધાત્તર્પણાચ્ચ જાયતે નાત્ર સંશયઃ ॥

જાલતીર્થં તતો ગચ્છેત્સર્વપાપહરં શુભમ્ ॥
દુર્વાસસા યત્ર શપ્તાઃ કોપાદ્યદુકુમારકાઃ

દેવો જાલેશ્વરસ્તત્ર સં બભૂવ ઉમાપતિઃ ॥
જાલેશ્વરં નરો દૃષ્ટ્વા સદ્યઃ પાપાત્પ્રમુચ્યતે

સંપૂજ્ય દેવં ભક્ત્યા ચ શિવલોકમવાપ્નુયાત્

ચક્રસ્વામિસુતીર્થં ચ તતો ગચ્છેદ્ધિ માનવઃ ॥
કૃત્વા સ્નાનં પિતૄંસ્તર્પ્ય વિષ્ણુલોકમવાપ્નુયાત્

જરત્કારુકૃતં તીર્થં સર્વપાપપ્રણાશનમ્ ॥
સ્નાત્વા તત્ર દ્વિજશ્રેષ્ઠા ન દુર્ગતિમવાપ્નુયાત્

તતો ગચ્છેદ્દ્વિજશ્રેષ્ઠાસ્તીર્થં ખઞ્જનકાભિધમ્ ॥
આસીત્ખઞ્જનકો નામ દૈત્યશ્ચાતિબલાન્વિતઃ

તતઃ ખઞ્જનકં તીર્થં તસ્ય નામ્નેતિ વિશ્રુતમ્ ॥
તત્ર સ્નાત્વા નરો યાતિ સોમલોકં ન સંશયઃ

સન્તિ તીર્થાન્યનેકાનિ સુગુપ્તાનિ દ્વિજોત્તમાઃ ॥
તાનિ ગચ્છેત્તુ વિપ્રેન્દ્રાઃ સર્વપાપાપનુત્તયે

તતો ગચ્છેદ્દ્વિજશ્રેષ્ઠાસ્તીર્થમાનકદુન્દુભેઃ ॥
શૂરતીર્થં પરમકં ગદતીર્થમતઃ પરમ્

ગાવલ્ગણસ્ય તીર્થં ચ અક્રૂરસ્ય મહાત્મનઃ ॥
બલદેવસ્ય તીર્થં તુ ઉગ્રસેનસ્ય ચાપરમ્

અર્જુનસ્ય ચ તીર્થં તુ સુભદ્રાતીર્થમેવ ચ ॥
દેવકીતીર્થમાદ્યં તુ રોહિણીતીર્થમેવ ચ

ઉદ્ધવસ્ય ચ તીર્થં તુ સારંગાખ્યં તથૈવ ચ ॥
સત્યભામાકૃતં તીર્થં ભદ્રાતીર્થમતઃ પરમ્

જામદગ્ન્યસ્ય તીર્થં તુ રામસ્ય ચ મહાત્મનઃ ॥
ભાસતીર્થં ચ તત્રૈવ શુકતીર્થમતઃ પરમ્

કર્દમસ્ય ચ તીર્થં તુ કપિલસ્ય મહાત્મનઃ ॥
સોમતીર્થં ચ તત્રૈવ રોહિણીતીર્થમેવ ચ

એતાન્યન્યાનિ સંક્ષેપાન્મયા વઃ કથિતાનિ ચ ॥
સર્વપાપહરાણીહ મોક્ષદાનિ ન સંશયઃ

પ્રચ્છન્નાનિ દ્વિજવરાસ્તીર્થાનિ કલિસંક્રમે ॥
પ્લાવિતાનિ સમુદ્રેણ પાંસુનાઽપ્યુદકેન ચ

એતન્મયા વઃ કથિતં સંક્ષેપાત્તીર્થવિસ્તરમ્ ॥
આત્મપ્રજ્ઞાનુમાનેન કિમન્યચ્છ્રોતુમિચ્છથ

શૃણુયાત્પરયા ભક્ત્યા તીર્થયાત્રામિમાં દ્વિજાઃ ॥
સર્વપાપવિનિર્મુક્તો વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે ચતુર્થે દ્વારકા માહાત્મ્યે તીર્થવૃન્દમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ષોડશોઽધ્યાયઃ