સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 7.153

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
તતો ગચ્છેન્મહાદેવિ હિરણ્યેશ્વરમુત્તમમ્ ॥
બ્રહ્મકુણ્ડસ્ય વાયવ્યે ધનુષાં દ્વિતયે સ્થિતમ્

સર્વપાપપ્રશમનં દારિદ્ર્યૌઘવિનાશનમ્ ॥
કૃતસ્મરાચ્ચ પરતો હ્યગ્નિતીર્થાચ્ચ પૂર્વતઃ

યમેશ્વરાચ્ચ નૈરૃત્યે સમુદ્રસ્યોત્તરે તથા ॥
તસ્ય લિંગસ્ય પ્રાગ્ભાગે બ્રહ્મા તેપે મહત્તપઃ ॥
આરાધયામાસ તદા દેવદેવં ત્રિલોચનમ્

તતસ્તુષ્ટો મહાદેવો બ્રહ્મન્બ્રૂહિ વરો મમ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥ ॥
યદિ તુષ્ટોઽસિ મે દેવ યાજ યામીતિ મે મતિઃ ॥
સ્થાનં ચ યન્મહાપુણ્યં તન્મમાખ્યાતુમર્હસિ

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
કૃતસ્મરાદ્બ્રહ્મકુંડં યમેશાત્સાગરાવધિ ॥
એતદંતરમાસાદ્ય પાપી ચાપિ વિમુચ્યતે

વહેદ્વિષુવતી તત્ર સદા પુણ્યાત્મનાં નૃણામ્ ॥
યત્ર તત્ર કુરુ વિભો મનસા તે યથેપ્સિતમ્

ઇત્યુક્તઃ સ તદા બ્રહ્મા પ્રારેભે યજ્ઞમુત્તમમ્

તતો ભાગાર્થિનો દેવા ઇન્દ્રાદ્યાસ્તત્ર ચાગતાઃ॥
ઋષયો ભાગકામાસ્તુ સર્વે તત્ર સમાગતાઃ

તતો યજ્ઞાગતેભ્યઃ સ દક્ષિણામદદાત્પુનઃ ॥
તતોઽથ દક્ષિણા ક્ષીણા દીયમાના યશસ્વિનિ

તતોબ્રહ્મા બહૂદ્વિગ્નો દધ્યૌ વૈ મનસા તદા ॥
બદ્ધાઞ્જલિપુટો ભૂત્વા ઇદં વચનમબ્રવીત્

ભગવન્વૈ વિરૂપાક્ષ ક્રતુર્નૈવ સમાપ્યતે ॥
દક્ષિણાહૈ(દૈ?)ન્યતો દેવ ન યાતિ પરિપૂર્ણતામ્

દક્ષિણાસહિતાઃ સર્વે યથા યાંતિ તથા કુરુ ॥
પિતામહવચઃ શ્રુત્વા કૃત્વા ધ્યાનં તદા મયા

સ્મૃતા સરસ્વતી દેવી દેવાનાં હિતકામ્યયા ॥
આગતા સા મહાપુણ્યા ઉક્તા દેવી મયા તદા

પદ્મયોનેર્ધનં ક્ષીણં ક્રતુર્વૈ ન સમાપ્યતે ॥
તસ્માન્મમ પ્રસાદેન ભવ કાઞ્ચનવાહિની

સરસ્વત્યાસ્તતઃ સ્રોત ઉત્થિતં પશ્ચિમામુખમ્ ॥
કાઞ્ચનાનાં તુ પદ્માનિ ઉચ્છ્રિતાનિ સહસ્રશઃ

કાઞ્ચનેન પ્રવાહેણ તોયં સારસ્વતં શુભમ્ ॥
દૈત્યસૂદનમાસાદ્ય અગ્નિતીર્થાવધિ પ્રિયે ॥
પૂરયામાસ પદ્મૈશ્ચ કોટિશશ્ચ સમંતતઃ

કાઞ્ચનાનિ તુ તાન્યેવ દત્ત્વા વિપ્રેષુ દક્ષિણામ્ ॥
યજ્ઞં નિર્વર્તયામાસ હૃષ્ટો બ્રહ્મા દ્વિજૈઃ સહ

શેષાણિ યાનિ પદ્માનિ તાનિ નિઃક્ષિપ્ય ભૂતલે ॥
તદૂર્ધ્વં સ્થાપયામાસ લિગં તુ કનકે શ્વરમ્

તત્ર લિંગં પ્રતિષ્ઠાપ્ય સર્વદેવનમસ્કૃતમ્ ॥
ઋષિભ્યો દક્ષિણાં પ્રાદાદેકૈકસ્ય યથાક્રમમ્ ॥
કાઞ્ચનાનાં ચ પદ્માનાં પ્રત્યેકમયુતં દદૌ

તતઃ શેષાણિ પદ્માનિ નિહિતાનિ ધરાતલે ॥
બ્રહ્મકુણ્ડસ્ય મધ્યે તુ નાપુણ્યો લભતે નરઃ

તત્કુણ્ડતોયમદ્યાપિ નાનાવર્ણં પ્રદૃશ્યતે ॥
તત્રાધઃ પદ્મસંયોગાન્નીરં સ્વર્ણાયતે ક્ષણાત્

હિરણ્મયાનિ પદ્માનિ અધઃ કૃત્વા પ્રજાપતિઃ ॥
લિંગમૂર્ધ્વં પ્રતિષ્ઠાપ્ય સ્વયં પૂજિતવાંસ્તદા ॥
હિરણ્યકમલૈર્દિવ્યૈર્હિરણ્યેશસ્તતોઽભવત્

સર્વપાપપ્રશમનં તથા દારિદ્ર્યનાશનમ્ ॥
દૃષ્ટ્વા હિરણ્મયેશાનં સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

માઘ માસે ચતુર્દશ્યાં યસ્તલ્લિંગં પ્રપૂજયેત્ ॥
પૂજિતં તેન સકલં બ્રહ્માણ્ડં સચરાચરમ્

સર્વદાનાનિ દત્તાનિ સર્વે દેવાશ્ચ તોષિતાઃ ॥
બ્રહ્માણ્ડં તેન દત્તં સ્યાદ્યેન તલ્લિંગમર્ચિતમ્

એતન્મયા તે કથિતં સ્નેહેન વરવર્ણિનિ ॥
ન કસ્યચિન્મયાઽઽખ્યાતં મહાગોપ્યં વરાનને । ૨૭ ॥
ય ઇદં શૃયુયાદ્ભક્ત્યા પઠેદ્વા ભક્તિસંયુતઃ ॥
સ ગચ્છેદ્દેવલોકં તુ મુક્તઃ સર્વૈસ્તુ પાતકૈઃ

ઇતિ તે ચાતિવિખ્યાતાઃ પવિત્રાઃ પઞ્ચ ભૈરવાઃ ॥
બ્રહ્મકુણ્ડસમીપસ્થાઃ કથિતાસ્તવ સુન્દરિ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસ ખણ્ડે પ્રથમે પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યે બ્રહ્મકુણ્ડમાહાત્મ્યે હિરણ્યેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ત્રિપઞ્ચાશદુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ