સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 7.12

॥ પુલસ્ત્ય ઉવાચ ॥ ॥
તતો ગચ્છેન્નૃપશ્રેષ્ઠ રૂપતીર્થમનુત્તમમ્ ॥
સર્વપાપહરં નૄણાં રૂપસૌભણ્યદાયકમ્

તત્ર પૂર્વં વપુર્નામ્ના લોકે ખ્યાતા વરાપ્સરાઃ ॥
સિદ્ધિં ગતા મહારાજ યથા પૂર્વં નિગદ્યતે

પુરાઽઽસીત્કાચિદાભીરી વિરૂપા વિકૃતાનના ॥
લમ્બોદરી ચ કુગ્રીવા સ્થૂલદંતશિરોરુહા

એકદા ફલમાદાતું ભ્રમમાણાઽર્બુદાચલે ॥
માઘશુક્લતૃતીયાયાં પતિતા ગિરિનિર્ઝરે

દિવ્યમાલ્યાંબરધરા દિવ્યૈરંગૈઃ સમન્વિતા ॥
પદ્મનેત્રા સુકેશાંતા સર્વલક્ષણલક્ષિતા

સા સંજાતા મહારાજ તીર્થસ્યાસ્ય પ્રભાવતઃ ॥
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ શક્રસ્તત્ર સમાગતઃ

ક્રીડાર્થં પર્વતશ્રેષ્ઠે તાં દદર્શ શુભેક્ષણામ્ ॥
તતઃ કામશરૈર્વિદ્ધસ્તામુવાચ સુમધ્યમામ્

॥ ઇન્દ્ર ઉવાચ ॥ ॥
કા ત્વં વદ વરારોહે કિમર્થં ત્વમિહાગતા ॥
દેવી વા નાગકન્યા વા સિદ્ધા વિદ્યાધરી તુ વા

મનો મેઽપહૃતં સુભ્રૂસ્ત્વયા ચ પદ્મનેત્રયા ॥
શક્રોઽહં સર્વદેવેશો ભજ માં ચારુહાસિનિ

॥ નાર્યુવાચ ॥ ॥
આભીરી ત્રિદશાધીશ તથાહં બહુભર્તૃકા ॥
ફલાર્થં તુ સમાયાતા પતિતા ગિરિનિર્ઝરે

સ્નાત્વા રૂપમિદં પ્રાપ્તા સુરૂપં ચ શુભં મયા ॥
દુર્લ્લભસ્ત્વં હિ દેવાનાં કિં પુનર્મર્ત્યજન્મનામ્

વશગાસ્તે સુરાઃ સર્વે મયિ કિં ક્રિયતે સ્પૃહા ॥
ભજ માં ત્રિદશાધીશ યથાકામં સુરાધિપ

॥ પુલસ્ત્ય ઉવાચ ॥ ॥
એવમુક્તસ્તયા શક્રઃ કામયામાસ તાં તદા ॥
નિવૃત્તમદનો ભૂત્વા તામુવાચ સુમધ્યમામ્

॥ ઇન્દ્ર ઉવાચ ॥ ॥
વરં વરય કલ્યાણિ યત્તે મનસિ વર્ત્તતે ॥
વિનયાત્તવ તુષ્ટોઽહં દાસ્યામિ વરમુત્તમમ્

॥ નાર્યુવાચ ॥ ॥
માઘશુક્લતૃતીયાયાં નરો વા વનિતા તથા ॥
સ્નાનં યઃ કુરુતે ભક્ત્યા પ્રીતાઃ સ્યુઃ સર્વદેવતાઃ

સુરૂપં જાયતાં તેષાં દુર્લ્લભં ત્રિદશૈરપિ ॥
માં નય ત્વં સહસ્રાક્ષ સુરાવાસં સુરાધિપ

॥ પુલસ્ત્ય ઉવાચ ॥ ॥
એવમસ્ત્વિતિ તામુક્ત્વા ગૃહીત્વા તાં સુરાધિપઃ ॥
વિમાને ચ તયા સાર્દ્ધં જગામ ત્રિદિવં પ્રતિ

વપુઃ પ્રાપ્તં તયા યસ્માત્તસ્માત્પા ર્થિવસત્તમ ॥
નામ્ના વપુરિતિ ખ્યાતા સા બભૂવ વરાપ્સરાઃ

માઘશુક્લતૃતીયાયાં દેવાસ્તસ્મિઞ્જલાશયે ॥
સ્નાનં સર્વે પ્રકુર્વંતિ પ્રભાતે ભક્તિસંયુતાઃ

તત્રાન્યા દેવકન્યાશ્ચ સિદ્ધયક્ષાંગનાસ્તથા ॥
યસ્તત્ર કુરુતે સ્નાનં તસ્મિન્કાલે નરાધિપ

રૂપં ચ લભતે તાદૃગ્યાદૃગ્લબ્ધં તયા પુરા ॥
સર્વે તત્ર ભવિષ્યંતિ સિદ્ધવિદ્યાધરોરગાઃ

તસ્યૈવ પૂર્વદિગ્ભાગે બિલમસ્તિ સુશોભનમ્ ॥
યત્રાગત્ય પ્રકુર્વંતિ સ્નાનં પાતાલકન્યકાઃ।

તત્ર સ્નાત્વા ગૃહીત્વાપો બિલે તસ્મિન્વ્રજંતિ તાઃ ॥
તત્ર વૈનાયકે પીઠે મહત્પાષાણજં જલમ્

તેનોદકેન સંયુક્તઃ સિદ્ધો ભવતિ માનવઃ ॥
ગૃહીત્વા તજ્જલં યસ્તુ યત્ર યત્રાભિગચ્છતિ

સ્વર્ગે વા ભૂતલે વાપિ ન કેનાપિ પ્રધૃષ્યતે ॥
તત્રાસ્તિ વિવરદ્વારે તિલકોનામ પાદપઃ

તસ્ય પુષ્પૈઃ ફલૈશ્ચૈવ સર્વં કાર્યં પ્રસિદ્ધ્યતિ ॥
ભક્ષણાદ્ધારણાદ્વાપિ સિદ્ધો ભવતિ માનવઃ

તસ્મિન્બિલે તુ પાષાણાઃ સમન્તાચ્છંખસન્નિભાઃ ॥
તેનોદકેન સંસ્પૃષ્ટા ભવંતિ ચ હિરણ્મયાઃ

વન્ધ્યા નારી જલં તત્ર યા પિબેત્તિલકાન્વિતમ્ ॥
અપિ વર્ષશતાબ્દા ચ સદ્યો ગર્ભવતી ભવેત્॥

વ્યાધિગ્રસ્તોઽપિ યો મર્ત્ત્યઃ સ્નાનં તત્ર સમાચરેત્ ॥
નીરોગો જાયતે સદ્યો ગ્રહગ્રસ્તો વિમુચ્યતે

ભૂતપ્રેતપિશાચાનાં દોષઃ સદ્યઃ પ્રણશ્યતિ ॥
તેનોદકેન સંસ્પૃષ્ટે સર્વં નશ્યતિ દુષ્કૃતમ્

અપિ કીટપતંગા યે પિશાચાઃ પક્ષિણો મૃગાઃ ॥
તેનોદકેન યે સ્પૃષ્ટાઃ સદ્યો યાસ્યંતિ સદ્ગતિમ્

॥ યયાતિરુવાચ ॥ ॥
અપ્યદ્ભુતમિદં બ્રહ્મન્માહાત્મ્યં ભવતા મમ ॥
કથિતં રૂપતીર્થસ્ય ન ભૂતં ન ભવિષ્યતિ ॥

કિમત્ર કારણં બ્રહ્મન્સર્વેભ્યોઽપ્યધિકં સ્મૃતમ્ ॥
સર્વં વિસ્તરતો બ્રૂહિ પરં કૌતૂહલં હિ મે

॥ પુલસ્ત્ય ઉવાચ ॥ ॥
તત્ર પૂર્વં તપસ્તપ્તમદિત્યા નૃપસત્તમ ॥
ઇન્દ્રે રાજ્યપરિભ્રષ્ટે બલૌ ત્રૈલોક્યનાયકે ॥
અવતીર્ણશ્ચતુર્બાહુરદિત્યાં નૃપસત્તમ

તસ્મિઞ્જાતે મહાવિષ્ણાવદિત્યા ચાસુરાન્તકે ॥
ગુપ્તયા વિવરદ્વારે ભયાદ્દાનવસંભવાત્

જાતમાત્રો હરિસ્તસ્મિન્સ્થાપિતો નિર્ઝરે તયા ॥
તસ્માત્પવિત્રતાં પ્રાપ્તં તીર્થં નૄણામભીષ્ટદમ્

ન ચાન્યત્કારણં રાજન્સત્યમેતન્મયોદિતમ્ ॥
માઘશુક્લતૃતીયાયાં તત્ર જાતસ્ત્રિવિક્રમઃ

તિલકઃ સર્વ વૃક્ષાગ્ર્યઃ પુત્રવત્પરિપાલિતઃ ॥
અદિત્યા સેવિતો નિત્યં સ્વહસ્તેન જલૈઃ શુભૈઃ

એતત્તે સર્વમાખ્યાતં તીર્થમાહાત્મ્યમુત્તમમ્ ॥
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન સ્નાનં તત્ર સમાચરેત્ ॥
સર્વકામપ્રદં નૄણામિહ લોકે પરત્ર ચ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે તૃતીયેઽર્બુદખણ્ડે રૂપતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ દ્વાદશોઽધ્યાયઃ