સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 7.11-4

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
સારસ્વતસ્ય વિપ્રસ્ય શ્રુત્વા ભોજનૃપો વચઃ ॥
વિવર્ણવદનો ભૂત્વા પ્રગૃહ્યાંઘ્રી વચોઽબ્રવીત્

મુને નૈવં ત્વયા વાચ્યં ગંતવ્યં નિશ્ચિતં મયા ॥
નરાણાં પુણ્યદા યાત્રા કથયસ્વ કથં ભવેત્

કિં ગ્રાહ્યં કિં ચ મોક્તવ્યં કિં દેયં કિં ન દીયતે ॥
તીર્થોપવાસઃ સ્નાનં ચ સંધ્યાસ્નાનવિધિક્રમઃ ॥
પૂજા નિદ્રા જપો રાત્રૌ સર્વં સંક્ષેપતો વદ

॥ સારસ્વત ઉવાચ ॥ ॥
સુરાષ્ટ્રદેશે ગન્તવ્યં ગિરૌ રૈવતકે યદિ ॥
નૃપ યાત્રાવિધિં વક્ષ્યે ત્વમેકાગ્રમનાઃ શૃણુ ॥

બૃહસ્પતિબલં ગૃહ્ય સૂર્યં સંતર્પ્ય ચોત્તમમ્ ॥
વામતઃ પૃષ્ઠતઃ સર્વં વૃત્વા સંશોધ્ય વાસરમ્

ચંદ્રલગ્નં ગ્રહાજ્જ્ઞાત્વા બલિષ્ઠાજ્જન્મરાશિતઃ॥
શકુનં ચ શુભં લબ્ધ્વા પ્રસ્થાતવ્યં નૃપૈર્નૃપ

તીર્થે સદૈવ ગંતવ્યં સર્વે માસાશ્ચ શોભનાઃ ॥
તિથયશ્ચોત્તમાઃ સર્વાઃ સ્નાનદાનાર્ચનાદિષુ

અષ્ટમ્યાં ચ ચતુર્દશ્યાં માસાંતે પૂર્ણિમાદિને ॥
સંક્રાંતૌ ગ્રહણે કાલા એતે પ્રોક્તા ભવાર્ચને

કૈલાસં પર્વતં ત્યક્ત્વા દેવીં દેવાંશ્ચ સંગતાન્॥
વૈશાખે પંચદશ્યાં તુ ભૂમિં ભિત્ત્વા ભવોઽભવત્

તસ્મિન્નેવ દિને દેવી સ્વર્ણરેખા નદી તલાત્ ॥
પંથાનં વાસુકિં પ્રાપ્ય સર્વપાપપ્રણાશની

।
ઐરાવતપદાક્રાંત ઉજ્જયન્તો મહાગિરિઃ ॥
સુસ્રાવ તોયં બહુધા ગજપાદોદ્ભવં શુચિ

દેવા બ્રહ્માદયઃ સર્વે ગંગાદ્યાઃ સરિતસ્તથા ॥
વસ્ત્રાપથે મહાક્ષેત્રે ભવભાવેન સંગતાઃ

વસ્ત્રાપથસ્ય ક્ષેત્રસ્ય પ્રમાણં શૃણુ ભૂપતે ॥
હરસ્ય ત્યજતો ભૂમૌ પતિતં વસ્ત્રભૂષણમ્

તાવન્માત્રં સ્મૃતં ક્ષેત્રં દેવૈર્વસ્ત્રાપથં કૃતમ્ ॥
ઉત્તરેણ નદી ભદ્રા પૂર્વસ્યાં યોજનદ્વયમ્

દક્ષિણેન બલેઃ સ્થાનમુજ્જયન્તો નદીમનુ ॥
અપરસ્યાં પરં નદ્યો સંગમં વામનાત્પુરાત્

એતદ્વસ્ત્રાપથં ક્ષેત્રં ભુક્તિમુક્તિપ્રદાયકમ્ ॥
ક્ષેત્રસ્ય વિસ્તરો જ્ઞેયો યોજનાનાં ચતુષ્ટયમ્

વૈશાખપંચદશ્યાં તુ ભવો ભાવેન ભૂપતે ॥
પૂજ્યતે શિવલોકે તુ સ્થીયતે બ્રહ્મવાસરમ્

અતો વસંતે સંપ્રાપ્તે પ્રયાણં કુરુ ભૂપતે ॥
નિગૃહ્ય નિયમાન્ભૂત્વા શુચિઃ સ્નાતો જિતેન્દ્રિયઃ

ગજવાજિરથાંસ્ત્યક્તા પદાભ્યાં યાતિ યો નરઃ ॥
પુષ્પકેણ વિમાનેન સ યાતિ શિવમંદિરમ્

એકભક્તેન નક્તેન તથૈવાયાચિતેન ચ ॥
ભિક્ષાહારેણ તોયેન ફલાહારેણ વા યદિ

ઉપવાસેન કૃચ્છ્રેણ શાકાહારેણ યાતિ યઃ ॥
સ યાતિ સુન્દરીવૃન્દૈર્વીજ્યમાનો ગણૈર્દિવિ

મલસ્નાનં વિના માર્ગે પાદાભ્યંગવિવર્જિતઃ ॥
મલધારી ક્ષીણતનુર્યષ્ટિહસ્તો જિતેન્દ્રિયઃ

શીતાતપજલક્લિષ્ટઃ શિવસ્મરણતત્પરઃ ॥
યદિ યાતિ નરો યાતિ સ ભિત્ત્વા સૂર્યમંડલમ્

નરકસ્થાનપિ પિતૄન્માતૃતઃ પિતૃતો નૃપ ॥
અક્ષયં સપ્ત સપ્તૈવ નયેદેવં શિવાલયે

લુણ્ઠન્ભૂમૌ યદા યાતિ મૃગચર્માવગુંઠિતઃ ॥
દણ્ડપ્રમાણભૂમેર્વા સંખ્યાં કુર્વન્નરો યદિ

અરણ્યે નિર્જલે સ્થાને જલાંતઃપરિપીડિતઃ ॥
શરણ્યં શંકરં કૃત્વા મનો નિશ્ચલમાત્મનઃ

સપ્તદ્વીપવતીં પૃથ્વીં સમુદ્રવસનાં નૃપ ॥
સ લબ્ધ્વા બહુભિર્યજ્ઞૈર્યજ્ઞે દત્ત્વા ચ મેદિનીમ્

સપ્તભૌમવિમાનસ્થો દિવ્યદેહો હરાકૃતિઃ ॥
નિરીક્ષ્ય મેદિનીં મંદં કૃત મંગલમણ્ડનમ્

મૃગનેત્રાભુજસ્પર્શલગ્નપીનપયોધરઃ ॥
ગીતવાદ્યવિનોદેન સત્યલોકં વ્રજેન્નરઃ

વિધાય ભુજવેગં વા પાદૌ બદ્ધ્વા શનૈઃ શનૈઃ ॥
મૌનેન માનુષો માયાં ત્યક્ત્વા યાતિ શિવાલયે

બ્રહ્મઘ્નો વા સુરાપો વા સ્તેયી વા ગુરુતલ્પગઃ ॥
કૃતઘ્નો મુચ્યતે પાપૈર્મૃતો મુક્તિમવાપ્નુયાત્

માતરં પિતરં દેશં ભ્રાતરં સ્વજનબાંધવાન્ ॥
ગ્રામં ભૂમિં ગૃહં ત્યક્ત્વા કૃત્વા ચેંદ્રિયસંયમમ્

ગૃહીત્વા શિવસંસ્કારં નરો ભ્રામ્યતિ ભૂતલે ॥
દ્રષ્ટું તીર્થાન્યનેકાનિ પુણ્યાન્યાયતનાનિ ચ

કસ્મિંસ્તીર્થે શુભે સ્થાને છિત્ત્વા સંસારબન્ધનમ્ ॥
અભયાં દક્ષિણાં દત્ત્વા શિવશિવેતિ ભાષકઃ

એકાંતે નિર્જને સ્થાને શિવસ્મરણતત્પરઃ ॥
યદિ તિષ્ઠતિ તં યાન્તિ નમસ્કર્તું નરાધિપ

આયાંતિ દેવતાઃ સર્વે ચિહ્નં તસ્ય નિરીક્ષિતુમ્ ॥
વિમાનવૃન્દૈર્નેતવ્યઃ કદાસૌ પુરુષોત્તમઃ

યદા તુ પઞ્ચત્વમુપૈતિ કાલે કલેવરં સ્કન્ધકૃતં નરૈશ્ચ ॥
નિરીક્ષ્યમાણઃ સુરસુન્દરીભિઃ સ નીયમાનો મદવિહ્વલાભિઃ

સુરેન્દ્રસૂર્યાગ્નિધનેશરુદ્રૈઃ સંપૂજ્યમાનઃ શિવરૂપધારી ॥
સુરાદિલોકાન્પ્રવિમુચ્ય વેગાચ્છિવાલયે તિષ્ઠતિ રુદ્રભક્તઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખંડે દ્વિતીયે વસ્ત્રાપથક્ષેત્ર માહાત્મ્યે વસ્ત્રાપથયાત્રાવિધાનવર્ણનંનામૈકાદશોઽધ્યાયઃ