સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 7.107

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
અથ પૂજાવિધાનં તે કથયામિ સમાસતઃ ॥
ભક્તિભેદાન્પૃથક્તસ્ય બ્રહ્મણો બાલરૂપિણઃ

રથયાત્રાવિધાનં તુ સ્તોત્રમંત્રવિધિક્રમમ્ ॥
વિવિધા ભક્તિરુદ્દિષ્ટા મનોવાક્કાયસંભવા ॥

લૌકિકી વૈદિકી ચાપિ ભવેદાધ્યાત્મિકી તથા ॥
ધ્યાનધારણયા યા તુ વેદાનાં સ્મરણેન ચ ॥
બ્રહ્મપ્રીતિકરી ચૈષા માનસી ભક્તિરુચ્યતે

મંત્રવેદનમસ્કારૈરગ્નિશ્રાદ્ધવિધાનકૈઃ ॥
જાપ્યૈશ્ચારણ્યકૈશ્ચૈવ વાચિકી ભક્તિરુચ્યતે

વ્રતોપવાસનિયમૈશ્ચિતેંદ્રિયનિરોધિભિઃ ॥
કૃચ્છ્ર સાંતપનૈશ્ચાન્યૈસ્તથા ચાંદ્રાયણાદિભિઃ

બ્રહ્મોક્તૈશ્ચોપવાસૈશ્ચ તથાન્યૈશ્ચ શુભવ્રતૈઃ ॥
કાયિકી ભક્તિરાખ્યાતા ત્રિવિધા તુ દ્વિજન્મનામ્

ગોઘૃતક્ષીરદધિભિર્મધ્વિક્ષુસુકુશોદકૈઃ ॥
ગંધમાલ્યૈશ્ચ વિવિધૈર્વસ્તુભિશ્ચોપપાદિભિઃ

ઘૃતગુગ્ગુલધૂપૈશ્ચ કૃષ્ણાગુરુસુગંધિભિઃ ॥
ભૂષણૈ હૈમરત્નાદ્યૈશ્ચિત્રાભિઃ સ્રગ્ભિરેવ ચ

ન્યાસૈઃ પરિસરૈઃ સ્તોત્રૈઃ પતાકાભિસ્તથોત્સવૈઃ ॥
નૃત્યવાદિત્રગીતૈશ્ચ સર્વવસ્તૂપહારકૈઃ

ભક્ષ્યભોજ્યાન્ન પાનૈશ્ચ યા પૂજા ક્રિયતે નરૈઃ ॥
પિતામહં સમુદ્દિશ્ય સા ભક્તિર્લૌકિકી મતા

વેદમંત્રહવિર્ભાગૈઃ ક્રિયા યા વૈદિકી સ્મૃતા

દર્શે ચ પૌર્ણમાસ્યાં ચ કર્ત્તવ્યં ચાગ્નિહોત્રજમ્ ॥
પ્રાશનં દક્ષિણાદાનં પુરોડાશ ઇતિ ક્રિયા

ઇષ્ટિર્ધૃતિઃ સોમપાનં યાજ્ઞિયં કર્મ સર્વશઃ ॥
ઋગ્યજુઃ સામજાપ્યાનિ સંહિતાધ્યયનાનિ ચ ॥
ક્રિયતે બ્રહ્માણમુદ્દિશ્ય સા ભક્તિર્વેદિકોચ્યતે

પ્રાણાયામપરો નિત્યં ધ્યાનવાન્વિજિતેંદ્રિયઃ ॥
ભૈક્ષ્યભક્ષી વ્રતી ચાપિ સર્વપ્રત્યાહૃતેંદ્રિયઃ

ધારણં હૃદયે કૃત્વા ધ્યાયમાનઃ પ્રજેશ્વરમ્ ॥
હૃત્પદ્મકર્ણિકાસીનં રક્તવર્ણં સુલોચનમ્

પશ્યન્નુદ્દ્યોતિતમુખં બ્રહ્માણં સુકટીતટમ્॥
રક્તવર્ણં ચતુર્બાહું વરદાભયહસ્તકમ્॥
એવં યશ્ચિંતયેદ્દેવં બ્રહ્મભક્તઃ સ ઉચ્યતે

વિધિં ચ શૃણુ મે દેવિ યઃ સ્મૃતઃ ક્ષેત્રવાસિનામ્

નિર્મમા નિરહંકારા નિઃસંગા નિષ્પરિગ્રહાઃ॥
ચતુર્વર્ગેપિ નિઃસ્નેહાઃ સમલોષ્ટાશ્મકાંચનાઃ

ભૂતાનાં કર્મભિર્નિત્યં ત્રિવિધૈરભયપ્રદાઃ ॥
પ્રાણાયામપરા નિત્યં પરધ્યાનપરાયણાઃ

જાપિનઃ શુચયો નિત્યં યતિધર્મક્રિયાપરાઃ ॥
સાંખ્યયોગવિધિજ્ઞા યે ધર્મવિચ્છિન્નસંશયાઃ

બ્રહ્મપૂજારતા નિત્યં તે વિપ્રાઃ ક્ષેત્રવાસિનઃ ॥
તૈર્યથા પૂજનીયો વૈ બાલરૂપી પિતામહઃ

તથાહં કીર્ત્તયિષ્યામિ શૃણુષ્વૈકમનાઃ પ્રિયે ॥
સ્નાત્વા તુ વિમલે તીર્થે શુક્લાંબરધરઃ શુચિઃ॥
પૂજોપહારસંયુક્તસ્તતો બ્રહ્માણમર્ચયેત્

પૂર્વં સંસ્નાપ્ય વિધિના પંચામૃતરસોદકૈઃ ॥
ગોમૂત્રં ગોમયં ક્ષીરં દધિ સર્પિઃ કુશોદકમ્

ગાયત્ર્યા ગૃહ્ય ગોમૂત્રં ગંધદ્વારેતિ ગોમયમ્ ॥
આપ્યાયસ્વેતિ ચ ક્ષીરં દધિક્રાવ્ણેતિ વૈ દધિ

તેજોઽસિ શુક્રમિત્યાજ્યં દેવસ્ય ત્વા કુશોદકમ્ ॥
આપોહિષ્ઠેતિ મંત્રેણ પંચગવ્યેન સ્નાપયેત્

કપિલાપંચગવ્યેન કુશવારિયુતેન ચ ॥
સ્નાપયેન્મંત્રપૂતેન બ્રહ્મસ્નાનં હિ તત્સ્મૃતમ્

વર્ષકોટિસહસ્રૈસ્તુ યત્પાપં સમુપાર્જિતમ્ ॥
સુરજ્યેષ્ઠં તુ સંસ્નાપ્ય દહેત્સર્વં ન સંશયઃ

એવં સંસ્નાપ્ય વિધિના બ્રહ્માણં બાલરૂપિણમ્ ॥
કર્પૂરાગરુતોયેન તતઃ સંસ્નાપયેદ્દ્વિજઃ

એવં કૃત્વાર્ચ્ચયેદ્દેવં ગાયત્રીન્યાસયોગતઃ ॥
મૂર્ધ્નઃ પાદતલં યાવત્પ્રણવં વિન્યસેદ્બુધઃ

તકારં વિન્યસેન્મૂર્ધ્નિ સકારં મુખમણ્ડલે ॥
વિકારં કંઠદેશે તુ તુકારં ચાંગસંધિષુ

વકારં હૃદિ મધ્યે તુ રેકારં પાર્શ્વયોર્દ્વયોઃ ॥
ણિકારં દક્ષિણે કુક્ષૌ યકારં વામસંજ્ઞિતે

ભકારં કટિનાભિસ્થં ગોકારં પાર્શ્વયોર્દ્વયોઃ ॥
દેકારં જાનુનોર્ન્યસ્ય વકારં પાદપદ્મયોઃ

સ્યકારમંગુષ્ઠયોર્ન્યસ્ય ધીકારમુરસિ ન્યસેત્ ॥
મકારં જાનુમૂલે તુ હિ કારં ગુહ્યમાશ્રિતમ્

ધિકારં હૃદયે ન્યસ્ય યોકારં ચાધરોષ્ઠકે ॥
યોકારં ચ તથૈવાન્યમુત્તરોષ્ઠે ન્યસેત્સુધીઃ

નકારં નાસિકાગ્રે તુ પ્રકારં નેત્રમાશ્રિતમ્ ॥
ચોકારં ચ ભ્રુવોર્મધ્યે દકારં પ્રાણમાશ્રિતમ્

યાત્કારં ચ લલાટાંતે વિન્યસેદ્વૈ સુરેશ્વરિ ॥
ન્યાસં કૃત્વાઽઽત્મનો દેહે દેવે કુર્યાત્તથા પ્રિયે

સર્વોપહારસંપન્નં કૃત્વા સમ્યઙ્નિરીક્ષયેત્ ॥
કુંકુમાગરુકર્પૂરચંદનેન વિમિશ્રિતમ્

ગંધતોયૈરુપસ્કૃત્ય ગાયત્ર્યા પ્રણવેન ચ ॥
પ્રોક્ષયેત્સર્વદ્રવ્યાણિ પશ્ચાદર્ચનમારભેત્

દિવ્યૈ પુષ્પૈઃ સુગંધૈશ્ચ માલતીકમલાદિભિઃ ॥
અશોકૈઃ શતપત્રૈશ્ચ બકુલૈઃ પૂજયેત્ક્રમાત્

કૃષ્ણાગરુસુધૂપેન ઘૃતદીપૈસ્તથોત્તમૈઃ ॥
તતઃ પ્રદાપયેત્તત્ર નૈવેદ્યં વિવિધં ક્રમાત્

ખણ્ડલડ્ડુકશ્રીવેષ્ટકાંસારાશોકપલ્લવૈઃ ॥
સ્વસ્તિકોલ્લિપિકાદુગ્ધા તિલવેષ્ટકિલાટિકામ્

ફલાનિ ચૈવ પક્વાનિ મૂલમંત્રેણ દાપયેત્ ॥
ઋગ્વેદં ચ યજુર્વેદં સામવેદં ચ પૂજયેત્

જ્ઞાનં વૈરાગ્યમૈશ્વર્યં ધર્મં સંપૂજયેદ્બુધઃ ॥
ઈશાનાદિક્રમાદ્દેવિ દિશાસુ વિદિશાસુ ચ

ચતુર્દ્દશવિદ્યાસ્થાનાનિ બ્રહ્મણોઽગ્રે પ્રપૂજયેત્ ॥
હૃદયાનિ તતો ન્યસ્ય દેવસ્ય પુરતઃ ક્રમાત્

આપોહિષ્ઠેતિ ઋગિયં હૃદયં પરિકીર્ત્તિતમ્ ॥
ઋતં સત્યં શિખા પ્રોક્તા ઉદુત્યં નેત્રમાદિશેત્

ચિત્રં દેવાનામિત્યેવં સર્વલોકેષુ વિશ્રુતમ્ ॥
બ્રહ્મંસ્તે છાદયામીતિ કવચં સમુદાહૃતમ્

ભૂર્ભુવઃ સ્વરિતીરેશ પૂજનં પરિકીર્તિતમ્ ॥
ગાયત્ર્યા પૂજયેદ્દેવમોંકારેણાભિમંત્રિતમ્

પ્રણવેનાપરાન્સર્વાનૃગ્વેદાદીન્પ્રપૂજયેત્ ॥
ગાયત્રી પરમો મંત્રો વેદમાતા વિભાવરી

ગાયત્ર્યક્ષરતત્ત્વૈસ્તુ બ્રહ્માણં યસ્તુ પૂજયેત્ ॥
ઉપોષ્ય પંચદશ્યાં તુ સ યાતિ પરમં પદમ્

સંસારસાગરં ઘોરમુત્તિતીર્ષુર્દ્વિજો યદિ ॥
પ્રભાસે કાર્ત્તિકે માસિ બ્રહ્માણં પૂજયેત્સદા

યસ્ય દર્શનમાત્રેણ અશ્વમેધ ફલં લભેત્ ॥
કસ્તં ન પૂજયેદ્વિદ્વાન્પ્રભાસે બાલરૂપિણમ્

યસ્યૈકદિવસપ્રાંતે સદેવાસુરમાનવાઃ ॥
વિલયં યાંતિ દેવેશિ કસ્તં ન પ્રતિપૂજયેત્

પિતા યઃ સર્વદેવાનાં ભૂતાનાં ચ પિતામહઃ ॥
યસ્માદેષ સ તૈઃ પૂજ્યો બ્રાહ્મણૈઃ ક્ષેત્રવાસિભિઃ

રુદ્રરૂપી વિશ્વરૂપી સ એવ ભુવનેશ્વરઃ ॥
પૌર્ણમાસ્યામુપોષિત્વા બ્રહ્માણં જગતાં પતિમ્ ॥
અર્ચયેદ્યો વિધાનેન સોઽશ્વમેધફલં લભેત્

કાર્ત્તિકે માસિ દેવસ્ય રથયાત્રા પ્રકીર્ત્તિતા ॥
યાં કૃત્વા માનવો ભક્ત્યા યાતિ બ્રહ્મસલોકતામ્

કાર્ત્તિકે માસિ દેવેશિ પૌર્ણમાસ્યાં ચતુર્મુખમ્ ॥
માર્ગેણ ચર્મણા સાર્દ્ધં સાવિત્ર્યા ચ પરંતપઃ

ભ્રામયેન્નગરં સર્વં નાનાવાદ્યૈઃ સમન્વિતમ્ ॥
સ્થાપયેદ્ભ્રામયિત્વા તુ સકલં નગરં નૃપઃ

બ્રાહ્મણાન્ભોજયિત્વાગ્રે શાંડિલેયં પ્રપૂજ્ય ચ ॥
આરોપયેદ્રથે દેવં પુણ્યવાદિત્રનિઃસ્વનૈઃ

રથાગ્રે શાંડિલીપુત્રં પૂજયિત્વા વિધાનતઃ ॥
બ્રાહ્મણાન્વાચયિત્વા ચ કૃત્વા પુણ્યાહમંગલમ્

દેવમારોપયિત્વા તુ રથે કુર્યાત્પ્રજાગરમ્ ॥
નાનાવિધૈઃ પ્રેક્ષણકૈર્બ્રહ્મશેષૈશ્ચ પુષ્કલૈઃ

નારોઢવ્યં રથે દેવિ શૂદ્રેણ શુભમિચ્છતા ॥
નાધર્મેણ વિશેષેણ મુક્ત્વૈકં ભોજકં પ્રિયે

બ્રહ્મણો દક્ષિણે પાર્શ્વે સાવિત્રીં સ્થાપયેત્પ્રિયે ॥
ભોજકં વામપાર્શ્વે તુ પુરતઃ પંકજં ન્યસેત્

એવં તૂર્યનિનાદૈશ્ચ શંખશબ્દૈશ્ચ પુષ્કલૈઃ ॥
ભ્રામયિત્વા રથં દેવિ પુરં સર્વં ચ દક્ષિણમ્ ॥
સ્વસ્થાને સ્થાપયેદ્ભૂયઃ કૃત્વા નીરાજનં બુધઃ

ય એવં કુરુતે યાત્રાં ભક્ત્યા યશ્ચાપિ પશ્યતિ ॥
રથં વાઽઽકર્ષયેદ્યસ્તુ સ ગચ્છેદ્બ્રહ્મણઃ પદમ્

યો દીપં ધારયેત્તત્ર બ્રહ્મણો રથપૃષ્ઠગઃ ॥
પદેપદેઽશ્વમેધસ્ય સ ફલં વિંદતે મહત્

યો ન કારયતે રાજા રથયાત્રાં તુ બ્રહ્મણઃ ॥
સ પચ્યતે મહાદેવિ રૌરવે કાલમક્ષયમ્

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન રાષ્ટ્રસ્ય ક્ષેમમિચ્છતા ॥
રથયાત્રાં વિશેષેણ સ્વયં રાજા પ્રવર્ત્તયેત્

પ્રતિપદ્બ્રાહ્મણાંશ્ચાપિ ભોજયેદ્વિ ધિવત્સુધીઃ ॥
વાસોભિરહતૈશ્ચાપિ ગન્ધમાલ્યાનુલેપનૈઃ

કાર્ત્તિકે માસ્યમાવાસ્યાં યસ્તુ દીપપ્રદીપનમ્ ॥
શાલાયાં બ્રહ્મણઃ કુર્યાત્સ ગચ્છેત્પરમં પદમ્

ઉત્સવેષુ ચ સર્વેષુ સર્વકાલે વિશેષતઃ ॥
પૂજયેયુરિમં વિપ્રા બ્રહ્માણં જગતાં ગુરુમ્

યથાકૃત્યપ્રયોગેણ સમ્યક્છ્રદ્ધા સમન્વિતાઃ ॥
પૂજ્યો દિવ્યોપચારેણ યથાવિત્તાનુસારતઃ

એવં તે કથિતં દેવિ પૂજામાહાત્મ્યમુત્તમમ્ ॥
પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યં બ્રહ્મણઃ બાલરૂપિણઃ

તસ્યાહં કથયિષ્યામિ નામ્નામષ્ટોત્તરં શતમ્ ॥
પ્રદત્ત્વા ચ પઠિત્વા ચ યજ્ઞાયુતફલં લભેત્

ગાયત્ર્યા લક્ષજાપ્યેન સમ્યગ્જપ્તેન યત્ફલમ્ ॥
તત્ફલં સમવાપ્નોતિ સ્તોત્રસ્યાસ્ય ઉદીરણાત્

ઇદં સ્તોત્રવરં દિવ્યં રહસ્યં પાપનાશનમ્ ॥
ન દેયં દુષ્ટબુદ્ધીનાં નિન્દકાનાં તથૈવ ચ

બ્રાહ્મણાય પ્રદાતવ્યં શ્રોત્રિયાય મહાત્મને ॥
વિષ્ણુના હિ પુરા પૃષ્ટં બ્રહ્મણઃ સ્તોત્રમુત્ત્મમ્

કેષુકેષુ ચ સ્થાનેષુ દેવદેવ પિતામહ ॥
સંચિન્ત્યસ્તન્મમાચક્ષ્વ ત્વં હિ સર્વવિદુત્તમ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥ ॥
પુષ્કરેઽહં સુરશ્રેષ્ઠો ગયાયાં પ્રપિતામહઃ॥
કાન્યકુબ્જે વેદગર્ભો ભૃગુક્ષેત્રે ચતુર્મુખઃ

કૌબેર્યાં સૃષ્ટિકર્તા ચ નન્દિપુર્યાં બૃહસ્પતિઃ ॥
પ્રભાસે બાલરૂપી ચ વારાણસ્યાં સુરપ્રિયઃ

દ્વારાવત્યાં ચક્રદેવો વૈદિશે ભુવનાધિપઃ ॥
પૌંડ્રકે પુણ્ડરીકાક્ષઃ પીતાક્ષો હસ્તિનાપુરે

જયંત્યાં વિજયશ્ચાસૌ જયન્તઃ પુરુષોત્તમે ॥
વાડેષુ પદ્મહસ્તોઽહં તમોલિપ્તે તમોનુદઃ

આહિચ્છત્ર્યાં જનાનંદઃ કાઞ્ચીપુર્યાં જનપ્રિયઃ ॥
કર્ણાટસ્ય પુરે બ્રહ્મા ઋષિકુણ્ડે મુનિસ્તથા

શ્રીકણ્ઠે શ્રીનિવાસશ્ચ કામરૂપે શુભંકરઃ ॥
ઉચ્છ્રિયાણે દેવકર્ત્તા સ્રષ્ટા જાલંધરે તથા

મલ્લિકાખ્યે તથા વિષ્ણુર્મહેન્દ્રે ભાર્ગવસ્તથા ॥
ગોનર્દઃ સ્થવિરાકારે હ્યુજ્જયિન્યાં પિતામહઃ

કૌશાંબ્યાં તુ મહાદેવો હ્યયોધ્યાયાં તુ રાઘવઃ ॥
વિરંચિશ્ચિત્રકૂટે તુ વારાહો વિન્ધ્યપર્વતે

ગંગાદ્વારે સુરશ્રેષ્ઠો હિમવન્તે તુ શંકરઃ ॥
દેહિકાયાં સ્રુચાહસ્તઃ પદ્મહસ્તસ્તથાઽર્બુદે

વૃન્દાવને પદ્મનેત્રઃ કુશ હસ્તશ્ચ નૈમિષે ॥
ગોપક્ષેત્રે ચ ગોવિન્દઃ સુરેન્દ્રો યમુનાતટે

ભાગીરથ્યાં પદ્મતનુર્જનાનન્દો જનસ્થલે ॥
કૌંકણે ચ સ મધ્વક્ષઃ કામ્પિલ્યે કનકપ્રભઃ

ખેટકે ચાન્નદાતા ચ શંભુશ્ચૈવ ક્રતુસ્થલે ॥
લંકાયાં ચૈવ પૌલસ્ત્યઃ કાશ્મીરે હંસવાહનઃ

વસિષ્ઠશ્ચાર્બુદે ચૈવ નારદશ્ચોત્પલાવને ॥
મેધકે શ્રુતિદાતા ચ પ્રયાગે યજુષાં પતિઃ

શિવલિંગે સામવેદો મર્કટે ચ મધુપ્રિયઃ ॥
નારાયણશ્ચ ગોમન્તે વિદર્ભાયાં દ્વિજ પ્રિયઃ

અંકુલકે બ્રહ્મગર્ભો બ્રહ્મવાહે સુતપ્રિયઃ ॥
ઇન્દ્રપ્રસ્થે દુરાધર્ષશ્ચંપાયાં સુરમર્દનઃ

વિરજાયાં મહારૂપઃ સુરૂપો રાષ્ટ્રવર્ધને ॥
કદંબકે જનાધ્યક્ષો દેવાધ્યક્ષઃ સમસ્થલે

ગંગાધરો રુદ્રપીઠે સુપીઠે જલદઃ સ્મૃતઃ ॥
ત્ર્યંબકે ત્રિપુરારિશ્ચ શ્રીશૈલે ચ ત્રિલોચનઃ

મહાદેવઃ પ્લક્ષપુરે કપાલે વેધનાશનઃ ॥
શૃઙ્ગવેરપુરે શૌરિર્નિમિષે ચક્રધારકઃ

નન્દિપુર્યાં વિરૂપાક્ષો ગૌતમઃ પ્લક્ષપાદપે ॥
માલ્યવાન્હસ્તિનાથે તુ દ્વિજેન્દ્રો વાચિકે તથા

ઇન્દ્રપુર્યાં દિવાનાથો ભૂતિકાયાં પુરંદરઃ ॥
હંસબાહુશ્ચ ચન્દ્રાયાં ચંપાયાં ગરુડપ્રિયઃ

મહોદયે મહાયક્ષઃ સુયજ્ઞઃ પૂતકે વને ॥
સિદ્ધેશ્વરે શુક્લવર્ણો વિભાયાં પદ્મબોધકઃ

દેવદારુવને લિંગી ઉદકેથ ઉમાપતિઃ ॥
વિનાયકો માતૃસ્થાને અલકાયાં ધનાધિપઃ

ત્રિકૂટે ચૈવ ગોવિંદઃ પાતાલે વાસુકિસ્તથા ॥
કોવિદારે યુગાધ્યક્ષઃ સ્ત્રીરાજ્યે ચ સુરપ્રિયઃ

પૂર્ણગિર્યાં સુભોગશ્ચ શાલ્મલ્યાં તક્ષકસ્તથા ॥
અમરે પાપહા ચૈવ અંબિકાયાં સુદર્શનઃ

નરવાપ્યાં મહાવીરઃ કાન્તારે દુર્ગનાશનઃ ॥
પદ્મવત્યાં પદ્મગૃહો ગગને મૃગલાઞ્છનઃ

અષ્ટોત્તરં નામશતં યત્રૈતત્પરિપઠ્યતે ॥
તત્રૈવ મમ સાંનિધ્યં ત્રિસંધ્યં મધુસૂદન

તેષામપિ યસ્ત્વેકં પશ્યેદ્વૈ બાલરૂપિણમ્ ॥
સર્વેષાં લભતે પુણ્યં પૂર્વોક્તાનાં ચ વેધસામ્

એતૈર્યો નામભિઃ કૃષ્ણ પ્રભાસે સ્તૌતિ માં સદા ॥
સ્થાનં મે વિજયં લબ્ધ્વા મોદતે શાશ્વતીઃ સમાઃ

માનસં વાચિકં ચૈવ કાયિકં ચૈવ દુષ્કૃતમ્ ॥
તત્સર્વં નાશમાયાતિ મમ સ્તોત્રાઽનુ કીર્તનાત્

પુષ્પોપહૌરર્ધૂપૈશ્ચ બ્રાહ્મણાનાં ચ તર્પણૈઃ ॥
ધ્યાનેન ચ સ્થિરેણાશુ પ્રાપ્યતે યત્ફલં નરૈઃ ॥
તત્ફલં સમવાપ્નોતિ મમ સ્તોત્રાનુ કીર્તનાત્

બ્રહ્મહત્યાદિપાપાનિ ઇહ લોકે કૃતાન્યપિ ॥
અકામતઃ કામતો વા તાનિ નશ્યંતિ તત્ક્ષણાત્

ઇદં સ્તોત્રં મમાભીષ્ટં શૃણુયાદ્વા પઠેચ્ચ વા ॥
સ મુક્તઃ પાતકૈઃ સર્વૈઃ પ્રાપ્નુયાન્મહદીપ્સિતમ્

અન્યદ્રહસ્યં તે વચ્મિ શૃણુ કૃષ્ણ યથાર્થતઃ

આગ્નેયં તુ યદા ઋક્ષં કાર્તિક્યાં ભવતિ ક્વચિત્ ॥
મહતી સા તિથિર્જ્ઞેયા પ્રભાસે મમ વલ્લભા

પ્રાજાપત્યં યદા ઋક્ષં તિથૌ તસ્યાં ભવેદ્યદિ ॥
સા મહાકાર્તિકી પુણ્યા દેવાનામપિ દુર્લભા

મંદે વાર્કે ગુરૌ વાઽપિ કાર્તિકી કૃત્તિકાયુતા ॥
તત્રાશ્વમેધિકં પુણ્યં દૃષ્ટ્વા વૈ બાલરૂપિણમ્ ॥

વિશાખાસુ યદા સૂર્યઃ કૃત્તિકાસુ ચ ચન્દ્રમાઃ ॥
સ યોગઃ પદ્મકો નામ પ્રભાસે દુર્લભો હરે

તસ્મિન્યોગે નરો દૃષ્ટ્વા પ્રભાસે બાલરૂપિણમ્ ॥
પાપકોટિયુતો વાઽપિ યમલોકં ન પશ્યતિ

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
ઇત્યેવં કથિતં સ્તોત્રં બ્રહ્મણા હરયે પુનઃ ॥
મયા તવ સમાખ્યાતં માહાત્મ્યં બ્રહ્મદૈવતમ્

સર્વપાપહરં નૃણાં શ્રુતં સર્વાર્થસાધકમ્ ॥
ભૂમિદાનં ચ દાતવ્યં તત્ર યાત્રાફલેપ્સુભિઃ ॥

કમંડલુઃ શ્વેતવસ્ત્રં મહાદાનાનિ ષોડશ ॥
તત્રૈવ દેવિ દેયાનિ બ્રહ્મણે બાલરૂપિણે

મહાપર્વણિ સંપ્રાપ્તે કુર્યુઃ પારાયણં દ્વિજાઃ ॥
સર્વે તે બ્રાહ્મણા દેવિ ક્ષેત્રમધ્યનિવાસિનઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે પ્રથમે પ્રભાસ ક્ષેત્રમાહાત્મ્યે બાલરૂપિબ્રહ્મણો માહાત્મ્યવર્ણનંનામ સપ્તોત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ