સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 7.1-3

॥ અથશ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણે સપ્તમં પ્રભાસખણ્ડમ્

॥ શ્રીગણેશાય નમઃ ॥
॥ અથ પ્રભાસખણ્ડં પ્રારભ્યતે ॥
॥ તત્રેદં પ્રથમં પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યમ્

ૐનમઃ શ્રીપરમાત્મને પરમપુરુષોત્તમાય ॥
ૐ નમો હરિહરહિરણ્યગર્ભેભ્યો નમો વ્યાસવાલ્મીકિશુકપરાશરેભ્યઃ ॥
॥ વ્યાસ ઉવાચ ॥ ॥
યશ્ચાદ્યઃ પુરુષઃ પુરાણ ઇતિ યઃ સંસ્તૂયતે સર્વતઃ સોમેશઃ સુરસંયુતઃ ક્ષિતિતલે યૈર્વીક્ષિતો હીક્ષણૈઃ॥
તે તીર્ત્વા વિતતાંતરં ભવભયં ભૂત્યાઽભિસંભૂષિતાઃ સ્વર્ગં યાનવરૈઃપ્રયાન્તિ સુકૃતૈર્યજ્ઞૈ યથા યજ્વિનઃ

પ્રસરદ્બિન્દુનાદાય શુદ્ધામૃતમયાત્મને ॥
ષડ્ત્રિંશત્તત્ત્વદેહાય નમશ્ચિન્માત્રમૂર્તયે

અમૃતેનોદરસ્થેન મ્રિયન્તે સર્વદેવતાઃ ॥
કંઠસ્થિત વિષેણાપિ યો જીવતિ સ પાતુઃ વઃ

સત્રાન્તે સૂતમનઘં નૈમિષેયા મહર્ષયઃ॥
પુરાણસંહિતાં પુણ્યાં પપ્રચ્છૂ રોમહર્ષણમ્

ત્વયા સૂત મહા બુદ્ધે ભગવાન્બ્રહ્મવિત્તમઃ ॥
ઇતિહાસપુરાણાર્થે વ્યાસઃ સમ્યગુપાસિતઃ

તસ્ય તે સર્વરોમાણિ વચસા હર્ષિતાનિ યત્ ॥
દ્વૈપાયનસ્યાનુભાવાત્તતોઽભૂ રોમહર્ષણઃ

ભવન્તમેવ પ્રથમં વ્યાજહાર સ્વયં પ્રભુઃ ॥
મુનીનાં સંહિતાં વક્તું વ્યાસઃ પૌરાણિકીં કથામ્

ત્વં હિ સ્વાયંભુવે યજ્ઞે સુત્યાહે વિતતે હરિઃ ॥
સંભૂતઃ સંહિતાં વક્તું સ્વાંશેન પુરુષોત્તમઃ

તસ્માદ્ભવન્તં પૃચ્છામઃ પુરાણે સ્કન્દકીર્તિતે ॥
પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યે બ્રાહ્મી યાત્રા શ્રુતા પુરા

અધુના વૈષ્ણવીં રૌદ્રીં યાત્રાં સર્વાર્થસંયુતામ્ ॥
વક્તુમર્હસિ ચાસ્માકં પુરાણાર્થવિશારદ

મુનીના વચનં શ્રુત્વા સૂતઃ પૌરાણિકોત્તમઃ ॥
પ્રણમ્ય શિરસા પ્રાહ વ્યાસં સત્યવતીસુતમ્

॥ રોમહર્ષણ ઉવાચ ॥ ॥
શ્રીવત્સાંકં જગદ્યોનિં હરિમોંકારરૂપિણમ્ ॥
અપ્રમેયં ગુરું દેવં નિર્મલં નિર્મલાશ્રયમ્

હંસં શુચિષદં વ્યોમ વ્યાપકં સર્વદં શિવમ્ ॥
ઉદાસીનં નિરાયાસં નિષ્પ્રપઞ્ચં નિરઞ્જનમ્

શૂન્યં બિંદુસ્વરૂપં તુ ધ્યેયં ધ્યાનવિવર્જિતમ્ ॥
અસ્તિ નાસ્તીતિ યં પ્રાહુઃ સુદૂરે ચાન્તિકે ચ યત્

મનોગ્રાહ્યં પરં ધામ પુરુષાખ્યં જગન્મયમ્ ॥
હૃત્પંકજસમાસીનં તેજોરૂપં નિરિન્દ્રિયમ્

એવંવિધં નમસ્કૃત્ય પરમાત્માનમીશ્વરમ્ ॥
કથાં વદિષ્યે દ્વિવિધાં દ્વિશરીરાં તથૈવ તુ

દિવ્યભાષાસમોપેતાં વેદાધિષ્ઠાનસંયુતામ્ ॥
પઞ્ચસંધિસમાયુક્તાં ષડલંકારભૂષિતામ્

સપ્તસાધનસંયુક્તાં રસાષ્ટગુણરંજિતામ્ ॥
ગુણૈર્નવભિરાકીર્ણાં દશદોષવિવર્જિતામ્

વિભાષાભૂષિતાં તદ્વદેકાયત્તાં મનોહરામ્ ॥
પઞ્ચકારણસંયુક્તાં ચતુષ્કરણસમ્મતામ્

ચોમ્મેન્ત્સ્ ઓન્ પ્રભઅસ
પુનશ્ચ દ્વિવિધાં તદ્વજ્જ્ઞાનસંદોહદાયિનીમ્ ॥
વ્યાસેન કથિતાં પુણ્યાં શૃણુધ્વં પાપનાશિનીમ્

યાં શ્રુત્વા પાપકર્માપિ ગચ્છેદ્ધિ પરમાં ગતિમ્ ॥
દુઃખત્રયવિનિર્મુક્તઃ સર્વાતઙ્કવિવર્જિતઃ

ન નાસ્તિકે કથાં પુણ્યામિમાં બ્રૂયાત્કદાચન ॥
શ્રદ્દધાનાય શાન્તાય કીર્તનીયા દ્વિજાતયે

નિષેકાદિઃ શ્મશાનાન્તો મન્ત્રૈર્યસ્યોદિતો વિધિઃ ॥
તસ્ય શાસ્ત્રેઽધિકારોઽસ્તિ જ્ઞેયો નાન્યસ્ય કસ્યચિત્

ચતુઃપક્ષાવદાતસ્ય વિશુદ્ધિર્બ્રાહ્મણસ્ય ચ ॥
સદ્વૃત્તસ્યાધિકારોઽસ્તિ શાસ્ત્રેઽસ્મિન્વેદસમ્મતે

યથા સુરાણાં પ્રવરો દેવદેવો મહેશ્વરઃ ॥
નદીનાં ચ યથા ગંગા વર્ણાનાં બ્રાહ્મણો યથા

અક્ષરાણાં તુ સર્વેષામોંકારઃ પ્રથમો યથા ॥
પૂજ્યાનાં તુ યથા માતા ગુરૂણાં ચ યથા પિતા ॥
તથૈવ સર્વશાસ્ત્રાણાં પ્રધાનં સ્કન્દકીર્તિતમ્

પુરા કૈલાસશિખરે બ્રહ્માદીનાં ચ સન્નિધૌ ॥
સ્કાન્દં પુરાણં કથિતં પાર્વત્યગ્રે પિનાકિના ॥

પાર્વત્યા ષણ્મુખસ્યાગ્રે તેન નન્દિગણાય વૈ ॥
નન્દિના તુ કુમારાય તેન વ્યાસાય ધીમતે

વ્યાસેન મે સમાખ્યાતં ભવદ્ભ્યોઽહં પ્રકીર્તયે

યૂયં સદ્ભાવસંયુક્તા યતઃ સર્વે મહર્ષયઃ ॥
તેન મે ભાષિતું શ્રદ્ધા ભવતાં સ્કન્દસંહિતામ્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે પ્રથમે પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યે પ્રશ્નાધ્યાયવર્ણનં નામ પ્રથમોઽધ્યાયઃ