સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.98

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
તતો દશરથો રાજા મંત્રિભિસ્તૈર્વિસર્જિતઃ ॥
હાટકેશ્વરજં ક્ષેત્રં સંપ્રાપ્તો હર્ષસંયુતઃ

તત્રાગત્ય તતો દેવીં પિત્રા સંસ્થાપિતા પુરા ॥
પૂજયિત્વાઽથ સદ્ભક્ત્યા સ્નાત્વા કુણ્ડે શુભોદકે

તતોઽન્યાનિ ચ મુખ્યાનિ દૃષ્ટ્વા ચાયતનાનિ સઃ ॥
સ્નાત્વા તીર્થેષ્વનેકેષુ દત્ત્વા દાનાન્યનેકશઃ

પ્રાસાદં કારયામાસ દેવદેવસ્ય ચક્રિણઃ ॥
તત્ર સંસ્થાપયામાસ પ્રતિમાં વૈષ્ણવીં શુભામ્

તસ્યાગ્રે કારયામાસ વાપીં સ્વચ્છોદકાન્વિતામ્ ॥
સોપાનપંક્તિભિર્યુક્તાં સાધુભિઃ સંપ્રશંસિતામ્

ઉદકેન તતસ્તસ્યા દેવારાધનતત્પરઃ ॥
પ્રકારૈર્બહુભિસ્તીવ્રં ચકાર સુમહત્તપઃ

તતો વર્ષશતેઽતીતે તસ્ય તુષ્ટો જનાર્દનઃ ॥
વિલોક્ય ચ તપસ્તીવ્રં વિહિતં તેન ભૂભુજા

પ્રોવાચ દર્શનં ગત્વા પક્ષિરાજં સમાશ્રિતઃ ॥
મેઘગમ્ભીરયાવાચા બહુદેવગણૈર્વૃતઃ

॥ શ્રીવિષ્ણુરુવાચ ॥ ॥
પરિતુષ્ટોઽસ્મિ તે વત્સ વરં વરય સુવ્રત ॥
અપિ તે દુર્લભં કામમહં દાસ્યામિ કૃત્સ્નશઃ

॥ રાજોવાચ ॥ ॥
પુત્રાર્થોઽયં સમારંભો મયા દેવ કૃતોઽખિલઃ ॥
તપસો દેહિ મે પુત્રાંસ્તસ્માદ્વંશવિવૃદ્ધિદાન્

અન્યત્સર્વં સુરાધીશ ધ્રુવમસ્તિ ગૃહે સ્થિતમ્ ॥
પ્રસાદાત્તવ યત્કિંચિદ્વૈભવં વિદ્યતે મમ

॥ વિષ્ણુરુવાચ ॥ ॥
અહં તવ ગૃહે રાજન્સ્વયમેવ ન સંશયઃ ॥
અવતારં કરિષ્યામિ કૃત્વા રૂપચતુષ્ટયમ્

દેવકાર્યાય તસ્માત્ત્વં ગૃહં ગત્વા મહીપતે ॥
કુરુ રાજ્યં યથાન્યાયં પિતૃપૈતામહં મહત્

તથેયં યા ત્વયા વાપી નિર્મિતા વિમલોદકા ॥
રાજવાપીતિ વિખ્યાતા લોકે સેયં ભવિષ્યતિ

અસ્યાં સ્નાત્વા નરો ભક્ત્યા ય એનાં પૂજયિષ્યતિ ॥
શ્રદ્ધયા પરયા યુક્તઃ સંપ્રાપ્તે પંચમીદિને

તતઃ કરિષ્યતિ શ્રાદ્ધં યાવત્સંવત્સરં નૃપ ॥
અપુત્રઃ પ્રાપ્સ્યતે પુત્રાન્વંશવૃદ્ધિકરાન્સ હિ

એવમુક્ત્વા સ ભગવાંસ્તતશ્ચાદર્શનં ગતઃ ॥
પ્રહૃષ્ટવદનો ભૂત્વા સોઽપિ રાજા યયૌ ગૃહમ્

તતઃ સ્તોકેન કાલેન તસ્ય પુત્રચતુષ્ટયમ્ ॥
સંજાતં લોકે વિખ્યાતં કલત્રત્રિતયસ્ય ચ

કૌશલ્યાનામ વિખ્યાતા તસ્ય ભાર્યા સુશોભના ॥
જ્યેષ્ઠા તસ્યાં સુતો જજ્ઞે રામાખ્યઃ પ્રથમઃ સુતઃ

તથાન્યા કૈકયી નામ તસ્ય ભાર્યા કનિષ્ઠિકા ॥
ભરતો નામ વિખ્યાતસ્તસ્યાઃ પુત્રોઽભવત્ત્વસૌ

સુમિત્રાખ્યા તથા ચાન્યા પત્ની યા મધ્યમા સ્થિતા ॥
શત્રુઘ્નલક્ષ્મણૌ પુત્રૌ તસ્યાં જાતૌ મહાબલૌ

તથાન્યા કન્યકા ચૈકા બભૂવ વરવર્ણિની ॥
દદૌ યાં પુત્રહીનસ્ય લોમપાદસ્ય ભૂપતેઃ

આનૃણ્યં ભૂપતિઃ પ્રાપ્ય એવં દશરથસ્તદા॥
પિતૄણાં પ્રયયૌ સ્વર્ગં કૃતકૃત્યસ્તથા દ્વિજાઃ

અથ રાજાઽભવદ્રામઃ સાર્વભૌમસ્તતઃ પરમ્॥
રાવણો યેન દુર્ધર્ષો નિહતો દેવકંટકઃ

યેન રામેશ્વરશ્ચાત્ર નિર્મિતો લક્ષ્મણેશ્વરઃ ॥
સીતાદેવી તથા મૂર્તા યેન ચાત્ર પ્રતિષ્ઠિતા

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખંડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે રાજસ્વામિરાજવાપીમાહાત્મ્યવર્ણનંનામાષ્ટનવતિતમોઽધ્યાયઃ