સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.84

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
યદેતદ્ભવતા પ્રોક્તં દેવદેવેન વિષ્ણુના ॥
માધવીં ભગિનીં પ્રાપ્ય જન્માંતરમુપસ્થિતામ્

અશ્વવક્ત્રાં કરિષ્યામિ તપસા સુશુભાનનામ્ ॥
સા કથં વિહિતા તેન તપસ્તપ્તં તથા કથમ્ ॥
સર્વં વિસ્તરતો બ્રૂહિ પરં કૌતૂહલં હિ નઃ

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
નારદસ્ય સમાકર્ણ્ય તં સન્દેશં સુરોદ્ભવમ્ ॥
ગત્વા વિષ્ણુઃ સુરૈઃ સાર્દ્ધં પ્રચક્રે મંત્રનિશ્ચયમ્

ભારાવતરણાર્થાય દાનવાનાં વધાય ચ ॥
વસુદેવગૃહે શ્રીમાન્દ્વાપરાંતે તતો હરિઃ

દેવક્યા જઠરે દેવઃ સંજાતો દૈત્યદર્પહા ॥
તથાન્યા રોહિણીનામ ભાર્યા તસ્ય ચ યાઽભવત્

તસ્યાં જજ્ઞે હલીનામ બલભદ્રઃ પ્રતાપવાન્ ॥
તૃતીયા સુપ્રભાનામ વસુદેવપ્રિયા ચ યા

તસ્યાં સા માધવી જજ્ઞે અશ્વવક્ત્રસ્વરૂપધૃક્ ॥
તાં દૃષ્ટ્વા વિકૃતાકારાં સુતાં જાતાં ચ સુપ્રભા ॥
વાસુદેવસમાયુક્તા વિષાદં પરમં ગતા

અથ તે યાદવાઃ સર્વે કૃતશાન્તિકપૌષ્ટિકાઃ ॥
સ્વસ્તિસ્વસ્તીતિ સંત્રસ્તાઃ પ્રોચુર્ભૂયાત્કુલેઽત્ર નઃ

એવં સા યૌવનોપેતા તથા દુઃખસમન્વિતા ॥
ન કશ્ચિદ્વરયામાસ વાજિવક્ત્રાં વિલોક્ય તામ્

તતશ્ચ ભગવાન્વિષ્ણુર્જ્ઞાત્વા તાં ભગિનીં તથા ॥
માતરં પિતરં ચૈવ તથા દુઃખસમન્વિતૌ

તામાદાય ગતસ્તૂર્ણં બલદેવસમન્વિતઃ ॥
હાટકેશ્વરજે ક્ષેત્રે તપસ્તપ્તું તતઃ પરમ્

બ્રહ્માણં તોષયામાસ સમ્યગ્યજ્ઞપરાયણઃ ॥
વ્રતૈશ્ચ વિવિધૈર્દાનૈર્બ્રાહ્મણાનાં ચ તર્પણૈઃ

તતસ્તુષ્ટિં ગતો બ્રહ્મા વર્ષાંતે તસ્ય શાર્ઙ્ગિણઃ ॥
ઉવાચ વરદોઽસ્મીતિ પ્રાર્થયસ્વાભિવાંછિતમ્

॥ વિષ્ણુરુવાચ ॥ ॥
એષા મે ભગિની દેવ જાતાઽશ્વવદના કિલ ॥
તવ પ્રસાદાત્સદ્વક્ત્રા ભૂયાદેતન્મમેપ્સિતમ્

॥ શ્રીબ્રહ્મોવાચ ॥ ॥
એષા શુભાનના સાધ્વી મત્પ્રસાદાદ્ભવિષ્યતિ ॥
સુભદ્રા નામ વિખ્યાતા વીરસૂઃ પતિવલ્લભા

એતદ્રૂપાં પુમાન્યોઽત્ર પૂજયિષ્યતિ ભક્તિતઃ ॥
એતાં વિષ્ણો ત્વયા સાર્ધં તથાનેન ચ સીરિણા

દ્વાદશ્યાં માઘમાસસ્ય ગંધપુષ્પાનુલેપનૈઃ ॥
સોઽપ્યવાપ્સ્યતિ યચ્ચિત્તે વર્તતે નાત્ર સંશયઃ

યા નારી પતિના ત્યક્તા વંધ્યા વા ભક્તિસંયુતા ॥
તૃતીયાદિવસે ચૈતાં પૂજયિષ્યતિ કેશવ

ભવિષ્યતિ સુપુત્રાઢ્યા સુભગા સા સુખાન્વિતા ॥
ઐશ્વર્યસહિતા નિત્યં સર્વૈઃ સમુદિતા ગુણૈઃ

એવમુક્ત્વા ચતુર્વક્ત્રો વિરરામ તતઃ પરમ્ ॥
વાસુદેવોઽપિ હૃષ્ટાત્મા યયૌ દ્વારવતીં પુરીમ્

તામાદાય વિશાલાક્ષીં ચંદ્રબિંબસમાનનામ્ ॥
બલદેવસમાયુક્તો હ્યનુજ્ઞાપ્ય પિતામ હમ્

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
એવં સા માધવી વિપ્રાઃ સુભગારૂપમાસ્થિતા ॥
અવતીર્ણા ધરાપૃષ્ઠે લક્ષ્મીશાપપ્રપીડિતા

ઉપયેમે સુતઃ પાંડોર્યાં પાર્થશ્ચારુહાસિનીમ્ ॥
જજ્ઞે તસ્યાઃ સુતો વીરોઽભિમન્યુરિતિ વિશ્રુતઃ

એતદ્વઃ સર્વમાખ્યાતં માધબીજન્મસમ્ભવમ્ ॥
સુપર્ણાખ્યસ્ય દેવસ્ય કથાસંગાદ્દ્વિજોત્તમાઃ

યશ્ચૈતત્પઠતે મર્ત્યો ભક્ત્યા યુક્તઃ શૃણોતિ વા ॥
મુચ્યતે સ નરઃ પાપાત્તદ્દિનૈકસમુદ્ભવાત્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે સુપર્ણાખ્યતીર્થમાહાત્મ્યે માધવ્યા અશ્વમુખ્યાઃ શ્રીકૃષ્ણતપશ્ચર્યયા પદ્માદત્તશાપવિમુક્તિપૂર્વક સુભદ્રાત્વપ્રાપ્તિવર્ણનંનામ ચતુરશીતિતમોઽધ્યાયઃ