સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.81

॥ ॥ શ્રીગરુડ ઉવાચ ॥ ॥
મમાસ્તિ દયિતં મિત્રં બ્રાહ્મણો ભૃગુવંશજઃ ॥
તસ્યાસ્તિ માધવીનામ કન્યા કમલલોચના

ન તસ્યાઃ સદૃશઃ કાંતઃ પ્રાપ્તસ્તેન મહાત્મના ॥
યતસ્તતોઽહમાદિષ્ટઃ કાંતમસ્યાસ્ત્વમાનય ॥
અનુરૂપં દ્વિજશ્રેષ્ઠ યદ્યહં સંમતસ્તવ

તતો મયાઽખિલા ભૂમિસ્તદ્વરાર્થં વિલોકિતા ॥
ન તદર્થં વરો લબ્ધઃ સર્વૈઃ સમુચિતો ગુણૈઃ

તતસ્ત્વં પુણ્ડરીકાક્ષ મમ ચિત્તે વ્યવસ્થિતઃ ॥
અનુરૂપઃ પતિસ્તસ્યાઃ સર્વૈરેવ ગુણૈર્યુતઃ

તસ્માત્પાણિગ્રહં તસ્યાઃ સ્વીકુરુષ્વ સુરેશ્વર ॥
અત્યન્તરૂપયુક્તાયા મમ વાક્યપ્રણોદિતઃ

॥ ભગવાનુવાચ ॥ ॥
અત્રાનય દ્વિજશ્રેષ્ઠ તાં કન્યાં કમલેક્ષણામ્॥
યેન દૃષ્ટ્વા સ્વયં પશ્ચાત્પ્રકરોમિ યથોદિતમ્

॥ ગરુડ ઉવાચ ॥ ॥
તવ તેજોભયાદેવ સા કન્યા જનકાન્વિતા ॥
મયા દૂરે વિનિર્મુક્તા તત્કથં તામિહાનયે

॥ શ્રીભગવાનુવાચ ॥ ॥
અત્ર તાં મમ તત્તેજો જનકેન સમન્વિતામ્॥
ન હિ ધક્ષ્યતિ તસ્માત્ત્વં શીઘ્રં દ્વિજવરાઽઽનય

એવમુક્તસ્તતસ્તેન વિષ્ણુના પ્રભવિષ્ણુના ॥
તાં કન્યા માનયામાસ તં ચ વિપ્રભૃગૂદ્વહમ્

અથાસૌ પ્રણિપત્યોચ્ચૈર્બ્રાહ્મણો મધુસૂદનમ્ ॥
લક્ષ્મીવન્ન્યવિશત્પાર્શ્વે ગરુડસ્ય સમીપતઃ

સાપિ કન્યા વરારોહા બાલ્યભાવાદનિન્દિતા ॥
શય્યૈકાંતે સમાવિષ્ટા દક્ષિણે મુરવિદ્વિષઃ

અથ કોપપરીતાંગી મહિષ્યાધર્મમાશ્રિતા ॥
લક્ષ્મીઃ શશાપ તાં કન્યાં સપત્નીતિ વિચિન્ત્ય ચ

યસ્માન્મે પુરતઃ પાપે કાંતસ્ય મમ હર્ષિતા॥
શય્યાયાં ત્વં સમાવિષ્ટા લજ્જાં ત્યક્ત્વા સુદૂરતઃ ॥
તસ્માદશ્વમુખી નૂનં વિકૃતા ત્વં ભવિષ્યસિ

એવં શાપે શ્રિયા દત્તે હાહાકારો મહાનભૂત્ ॥
સર્વેષાં તત્ર સંસ્થાનાં કોપશ્ચાપિ દ્વિજન્મનઃ ॥

॥ બ્રાહ્મણ ઉવાચ ॥ ॥
સહસ્રં યાચ્યતે કન્યા કરોત્યેકઃ કરગ્રહમ્ ॥
વાઙ્માત્રેણ ન તસ્યાઃ સ્યાત્પત્નીભાવઃ કથંચન

યાવન્નાગ્નિદ્વિજાતીનાં પ્રત્યક્ષં ગુરુસંનિધૌ ॥
સસંકલ્પં સ્વયં દત્તા ગૃહ્યોક્તવિધિના જનૈઃ

તસ્માત્તદ્દોષનિર્મુક્તા સપત્ન્યેષા સમા ત્વયા ॥
કૃતા વાજિમુખી પાપે ત્વં ગજાસ્યા ભવિષ્યસિ ॥।૭॥
એવમુક્ત્વા સ વિપ્રેંદ્રસ્તતઃ પ્રોવાચ કેશવમ્॥
આતિથ્યં વિહિતં હ્યેતત્તવ પત્ન્યા યથોચિતમ્ ॥
તસ્માત્તત્ર પ્રયાસ્યામિ યત્ર સ્યાત્તાદૃશી સુતા

॥ શ્રીભગવાનુવાચ ॥ ॥
ન સન્તાપસ્ત્વયા કાર્યઃ કૃત્યેસ્મિન્દ્વિજસત્તમ ॥
મમાંતિકે પ્રયાતાનાં નાશુભં જાયતે ક્વચિત્

તસ્માન્નાશ્વમુખી હ્યેષા જન્મન્યસ્મિન્ભવિષ્યતિ ॥
ગૃહીત્વેમાં ગૃહં ગચ્છ પ્રયચ્છ સ્વેપ્સિતાય ચ

શયને વામદિગ્ભાગઃ કલત્રાણામુદાહૃતઃ ॥
દક્ષિણે બન્ધુલોકાનાં તત્કાલોચિતશાયિનામ્

।
સેયં તવ સુતા વિપ્ર બંધુસ્થાનં સમાશ્રિતા ॥
ભવિષ્યતિ તતો જામિઃ કનિષ્ઠા મેઽન્યજન્મનિ

અવતીર્ણસ્ય ભૂપૃષ્ઠે દેવકાર્યેણ કેનચિત્ ॥
વાજિવક્ત્રધરા પ્રોક્તા યદ્યેષા મમ કાંતયા

તતોઽહં સુમહત્કૃત્વા તપશ્ચૈવાનયા સહ ॥
કરિષ્યામિ શુભાસ્યાં ચ તથા લક્ષ્મીમપિ દ્વિજ

એવં સ ભગવાન્વિપ્રં તં સન્તોષ્ય તદા ગિરા ॥
ગરુડેન સમં ચક્રે કથાશ્ચિત્રા મનોરમાઃ

અથ તસ્મિન્કથાંતે સ ગરુડઃ પુરુષોત્તમમ્ ॥
પ્રોવાચ તાં સ્ત્રિયં દૃષ્ટ્વા વૃદ્ધાં તેજઃસમન્વિતામ્ ॥

અપૂર્વેયં સુરશ્રેષ્ઠ સ્ત્રી વૃદ્ધા તવ પાર્શ્વગા ॥
કિમર્થં કેયમાખ્યાહિ કુતઃ પ્રાપ્તા જનાર્દન

॥ શ્રીભગવાનુવાચ ॥ ॥
એષા ખ્યાતા ખગશ્રેષ્ઠ લોકેઽસ્મિન્વૃદ્ધકન્યકા ॥
શાંડિલીનામ સર્વજ્ઞા બ્રહ્મચર્યપરાયણા

તપોવીર્યસમોપેતા સર્વદેવાભિવંદિતા ॥
નાસ્તિ વૈ ચેદૃશી નારી ખગેન્દ્રાત્ર જગત્ત્રયે

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા વિહસ્ય વિહગાધિપઃ ॥
પ્રોવાચ વાસુદેવં ચ તાં વિલોક્ય ચિરં દ્વિજાઃ

॥ ગરુડ ઉવાચ ॥ ॥
નૈતચ્ચિત્રં તપો યચ્ચ ક્રિયતે સુમહત્તરમ્ ॥
યથા ચ દીયતે દાનં યચ્ચ તત્રાસ્તિ ચાદ્ભુતમ્॥
તથા ચ ક્રિયતે યુદ્ધં સંગ્રામે યુદ્ધશાલિભિઃ

નાશ્ચર્યં ચિત્રમેતચ્ચ બ્રહ્મચર્યં તદદ્ભુતમ્ ॥
વિશેષાદ્યૌવનાવસ્થાં સંપ્રાપ્ય પુરુષોત્તમ

વિશેષેણ ચ નારીભિરત્ર ન શ્રદ્દધામ્યહમ્ ॥
અવશ્યં યૌવનસ્થેન તિર્યગ્યોનિગતેન ચ

વિકારઃ ખલુ કર્તવ્યો નાધિ કારાય યૌવનમ્ ॥
યદિ ન પ્રાપ્નુવંત્યેતાઃ પુરુષં યોષિતઃ ક્વચિત્

અન્યોન્યં મૈથુનં ચક્રુઃ કામબાણપ્રપીડિતાઃ ॥
કુષ્ઠિનં વ્યાધિતં વાપિ સ્થવિરં વ્યંગમેવ ચ ॥
અપ્યેતાઃ પુરુષાભાવે મન્યંતે પંચસાયકમ્

નાગ્નિસ્તૃપ્યતિ કાષ્ઠાનાં નાપગાનાં મહોદધિઃ ॥
નાંતકઃ સર્વભૂતાનાં ન પુંસાં વામલોચના

ન પરત્ર ભયાદેતા મર્યાદાં વિદધુઃ સ્ત્રિયઃ ॥
મુક્ત્વા ભૂપભયં ચૈકમથવા ગુરુજં ભયમ્

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
એવં તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા શાંડિલી બ્રહ્મચારિણી ॥
મૌનવ્રતધરાઽપ્યેવં હૃદિ કોપં દધાર સા

એતસ્મિન્નંતરે તસ્ય પક્ષિનાથસ્ય તત્ક્ષણાત્ ॥
ઉભૌ પક્ષૌ ગતૌ નાશં રુણ્ડાકારોઽત્ર સોઽભવત્

માંસપિંડમયો રૌદ્રઃ સર્વરોગવિવર્જિતઃ ॥
અશક્તશ્ચ તથા ગન્તું પદમાત્રમપિ ક્વચિત્ ॥

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે સુપર્ણપક્ષપાતવર્ણનંનામૈકાશીતિતમોઽધ્યાયઃ