સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.71

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
તાસ્તથેતિ પ્રતિજ્ઞાય ચક્રુસ્તચ્છક્રશાસનમ્ ॥
સૂતિકાગૃહધર્મે યત્તચ્ચક્રુસ્તસ્ય સર્વશઃ

અથાન્યદિવસે બાલો દ્વાદશાર્કસમદ્યુતિઃ ॥
સંજજ્ઞે તેન વીર્યેણ દ્વિભુજૈક મુખઃ શુભઃ

યથાસૌ જાતમાત્રસ્તુ પ્રરુરોદ સુદુઃખિતઃ ॥
તચ્છ્રુત્વા રુદિતં સર્વાઃ કૃત્તિકાસ્તમુપાગતાઃ

મહાસેનોઽપિ સંવીક્ષ્ય માતૄસ્તાઃ સમુપાગતાઃ॥
સોત્કણ્ઠઃ ષણ્મુખો જાતો દ્વાદશાક્ષભુજસ્તથા

એકૈકસ્યાઃ પૃથક્તેન પ્રપપૌ પ્રયતઃ સ્તનમ્ ॥
દ્વાભ્યામાલિંગયામાસ ભુજાભ્યાં સ્નેહપૂર્વકમ્

એતસ્મિન્નંતરે પ્રાપ્તા બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાદયઃ ॥
સર્વે દેવાઃ સહેન્દ્રેણ ગન્ધર્વાપ્સરસસ્તથા

મહોત્સવોઽથ સંજજ્ઞે તસ્મિન્સ્થાને નિરર્ગલઃ ॥
ગીતવાદ્યપ્રણાદેન યેનવિશ્વં પ્રપૂરિતમ્

રંભાદ્યા નનૃતુસ્તસ્ય વિલાસિન્યો દિવૌકસામ્ ॥
જગુશ્ચ મુખ્યગન્ધર્વા શ્ચિત્રાંગદમુખાશ્ચ યે

તતસ્તુ દેવતાઃ સર્વાસ્તસ્ય નામ પ્રચક્રિરે ॥
સ્કન્દનાદ્રેતસો ભૂમૌ સ્કન્દ ઇત્યેવ સાદરમ્

અથ તસ્ય કુમા રસ્ય તદા તત્રાભિષેચનમ્ ॥
સેનાપત્યં કૃતં સાક્ષાદ્દેવાનાં શંભુના સ્વયમ્

તસ્ય શક્તિઃ સ્વયં દત્તા વિધિનાઽદ્ભુતદર્શના ॥
અમોઘા વિજયાર્થાય દૈત્યપક્ષક્ષયાય ચ

મયૂરો વાહનાર્થાય ત્ર્યંબકેણ સુશીઘ્રતઃ ॥
દિવ્યાસ્ત્રાણિ મહેન્દ્રેણ વિષ્ણુનાથ મહાત્મના

તતોઽભીષ્ટાનિ શસ્ત્રાણિ દેવૈઃ સર્વૈઃ પૃથક્પૃથક્ ॥
તસ્ય દત્તાનિ સંતુષ્ટૈસ્તથા માતૃગણૈરપિ

તતસ્તમગ્રતઃ કૃત્વા સેનાનાથં સુરેશ્વરાઃ ॥
જગ્મુઃ સસૈનિકાસ્તત્ર તારકો યત્ર સંસ્થિતઃ

તારકોઽપિ સમાલોક્ય દેવાન્સ્વયમુપાગતાન્ ॥
યુદ્ધાર્થં હર્ષસંયુક્તઃ સમ્મુખઃ સત્વરં યયૌ

તતોઽભૂત્સુમહદ્યુદ્ધં દેવાનાં દાનવૈઃ સહ ॥
કોપસંરક્તનેત્રાણાં મૃત્યું કૃત્વા નિવર્તનમ્

અથ સ્કન્દેન સંવીક્ષ્ય દૂરસ્થં તારકં રણે ॥
સમાહૂય તતો મુક્તા સા શક્તિસ્તસ્ય મૃત્યવે

અથાસૌ હૃદયં ભિત્ત્વા તસ્ય દૈત્યસ્ય દારુણા ॥
ચમત્કારપુરોપાંતે પતિતા રુધિરોક્ષિતા

તારકસ્તુ ગતો નાશં મુક્તઃ પ્રાણૈશ્ચ તત્ક્ષણાત્ ॥
તતો દેવગણાઃ સર્વે સંહૃષ્ટાસ્તં મહાબલમ્

સ્તોત્રૈર્બહુવિધૈઃ સ્તુત્વા પ્રોચુસ્તસ્મિન્હતે સતિ ॥
ગતાશ્ચ ત્રિદિવં તૂર્ણં સહ શક્રેણ નિર્ભયાઃ ।૧ ૬.૭૧.૨૦ ॥
સ્કન્દોઽપિ તાં સમાદાય શક્તિં તત્ર પુરોત્તમે ॥
સ્થાપયામાસ યેનૈવ રક્તશૃંગોઽભવદ્દૃઢઃ ॥

ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
રક્તશૃંગઃ કથં તેન નિશ્ચલોઽપિ દૃઢીકૃતઃ ॥
કસ્ય વાક્યેન નો બ્રૂહિ વિસ્તરેણ મહામતે

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
યદા વૈ ભૂમિકમ્પસ્તુ સંપ્રજાતઃ સુદારુણઃ ॥
રક્તશૃઙ્ગઃ પ્રચલિતઃ સ્વસ્થાનાદતિવેગતઃ

તસ્ય દૈત્યસ્ય પાતેન યથાન્યે પર્વ તોત્તમાઃ ॥
અથ હર્મ્યાણિ સર્વાણિ ચમત્કારપુરે તદા

શીર્ણાનિ ચલિતે તસ્મિન્પર્વતે વ્યથિતા દ્વિજાઃ ॥
પ્રાયશો નિધનં પ્રાપ્તાસ્તથાઽન્યે મૂર્છયાર્દિતાઃ

હતશેષાસ્તતો વિપ્રા ગત્વા સ્કન્દં ક્રુધાન્વિતાઃ ॥
પ્રોચુશ્ચ કિમિદં પાપ ત્વયા કૃતમબુદ્ધિના

નાશં નીતા વયં સર્વે સપુત્રપશુબાધવાઃ ॥
તસ્માચ્છાપં પ્રદાસ્યામો વયં દુઃખેન દુઃખિતાઃ

॥ સ્કન્દ ઉવાચ ॥ ॥
હિતાય સર્વલોકાનાં મયૈતત્સમનુષ્ઠિતમ્ ॥
યદ્ધતો દાનવો રૌદ્રો નાન્યથા દ્વિજસત્તમાઃ

પ્રસાદઃ ક્રિયતાં તસ્માન્માન્યા મે બ્રાહ્મણાઃ સદા ॥
મૃતાનપિ દ્વિજાન્સર્વાનહં તાનમૃતાશ્રયાત્

પુનર્જીવિતસંયુક્તાન્કરિષ્યામિ ન સંશયઃ ॥
તથા સુનિશ્ચલં શૈલં કરિષ્યામિ સ્વશક્તિતઃ

એવમુક્ત્વા સમાદાય તાં શક્તિં રુધિરોક્ષિતામ્ ॥
ચક્રે સ્થાપનમસ્યાસ્તુ રક્તશૃઙ્ગસ્ય મૂર્ધનિ

તતઃ પ્રોવાચ સંહૃષ્ટો દેવતાનાં ચતુષ્ટયમ્ ॥
આંબવૃદ્ધાં તથૈવામ્રાં માહિત્થાં ચ ચમત્કરીમ્

યુષ્માભિર્નિશ્ચલઃ કાર્યો ભૂયોઽયં નગસત્તમઃ ॥
પ્રલયેઽપિ યથા સ્થાનાદ્રક્તશૃઙ્ગશ્ચલેન્નહિ

સદૈવ ખ્યાતિમાયાતુ મન્નામ્ના પુરમુત્તમમ્

યુષ્માકં બ્રાહ્મણાઃ સર્વે પૂજાં દાસ્યંતિ સર્વદા

બાઢમિત્યેવ તાઃ પ્રોચ્ય ચતુર્દિક્ષુ તતશ્ચ તમ્॥
શૂલાગ્રૈઃ સુદૃઢં ચક્રુઃ સ્કન્દવાક્યેન હર્ષિતાઃ॥
તતશ્ચામૃતમાદાય મૃતાનપિ દ્વિજોત્તમાન્॥
સ્કન્દો જીવાપયામાસ દ્વિજભક્તિપરાયણઃ

તતસ્તે બ્રાહ્મણાસ્તત્ર સંહૃષ્ટા વરમુત્તમમ્ ॥
દદુસ્તસ્ય સ ચ પ્રાહ મન્નામૈતત્પુરોત્તમમ્ ॥
સદૈવ ખ્યાતિમાયાતુ એતન્મે હૃદિ વાંછિતમ્

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
એતત્સ્કન્દપુરંનામ તવ નામ્ના ભવિષ્યતિ ॥
ચમત્કારપુરં તદ્વત્સાંપ્રતં સુરસત્તમ

પૂજાં તવ કરિષ્યામઃ કૃત્વા પ્રાસાદમુત્ત મમ્ ॥
તથૈવ દેવતાઃ સર્વાશ્ચતસ્રોઽપિ ત્વયા ધૃતાઃ

સર્વાઃ સંપૂજયિષ્યામઃ સર્વકૃત્યેષુ સાદરમ્॥
એતાં ચં તાવકીં શક્તિં સદા સુરવરોત્તમ ॥
વિશેષાત્પૂજયિષ્યામઃ ષષ્ઠ્યાં શ્રદ્ધાસમન્વિતાઃ

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
એવં સ બ્રાહ્મણૈઃ પ્રોક્તો મહાસેનો મહાબલઃ ॥
સ્થિતસ્તત્રૈવ તદ્વા ક્યાજ્જ્ઞાત્વા તત્ક્ષેત્રમુત્તમમ્

યસ્તં પૂજયતે ભક્ત્યા ચૈત્રષષ્ઠ્યાં સુભાવતઃ ॥
શુક્લાયાં તસ્ય સંતુષ્ટિં કુરુતે બર્હિવાહનઃ

તસ્યાં શક્તૌ નરો યશ્ચ કુર્યાત્પૃષ્ઠિનિઘર્ષણમ્॥
પૂજયિત્વા તુ પુષ્પાદ્યૈઃ સમ્યક્છ્રદ્ધાસમન્વિતઃ ॥
સ ન સ્યાદ્રોગસંયુક્તો યાવત્સંવત્સરં દ્વિજાઃ

એવં તત્ર ધૃતા શક્તિસ્તેન સ્કન્દેન ધીમતા ॥
રક્તશૃંગસ્ય રક્ષાર્થં તત્પુરસ્ય વિશેષતઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે સ્કન્દસ્થાપિતશક્તિમાહાત્મ્યવર્ણનંનામૈકસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ