સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.69

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
તતો નિઃક્ષત્રિયે લોકે ક્ષત્ત્રિણ્યો વંશકારણાત્ ॥
ક્ષેત્રજાન્બ્રાહ્મણેભ્યશ્ચ સુષુવુસ્તનયા ન્વરાન્॥॥।
તે વૃદ્ધિં ચ સમાસાદ્ય ક્ષેત્રજાઃ ક્ષત્રિયોપમાઃ ॥
જગૃહુર્મેદિનીં વીર્યાત્સંનિરસ્ય દ્વિજોત્તમાન્

તતસ્તે બ્રાહ્મણાઃ સર્વે પરિભૂતિપદં ગતાઃ॥
પ્રોચુર્ભાર્ગવમભ્યેત્ય દુઃખેન મહતાન્વિતાઃ

રામરામ મહાબાહો યા ત્વયા વસુધા ચ નઃ ॥
વાજિમેધે મખે દત્તા ક્ષત્રિયૈઃ સા હતા બલાત્॥
તસ્માન્નો દેહિ તાં ભૂયો હત્વા તાન્ક્ષત્રિયાધમાન્ ॥
કુરુ શ્રેયોઽભિવૃદ્ધિં તાં યદ્યસ્તિ તવ પૌરુષમ્

તતો રામઃ ક્રુધાવિષ્ટો ભૂયસ્તૈઃ શવરૈઃ સહ ॥
પુલિન્દૈર્મેદકૈશ્ચૈવ ક્ષત્રિયાંતાય નિર્યયૌ

તત્રૈવ ક્ષત્રિયાન્હત્વા રક્તમાદાય તદ્બહુ ॥
તાં ગર્તાં પૂરયામાસ ચકાર પિતૃતર્પણમ્

પ્રદદૌ બ્રાહ્મણેભ્યશ્ચ વાજિમેધે ધરાં પુનઃ ॥
તૈશ્ચ નિર્વાસિતસ્તત્ર જગામોદધિસંનિધૌ

એવં તેન કૃતા પૃથ્વી સર્વક્ષત્ત્રવિવર્જિતા ॥
ત્રિઃસપ્તવારં વિપ્રેંદ્રા દ્વિજેભ્યશ્ચ નિવેદિતા

તર્પિતાઃ પિતરશ્ચૈવ રુધિરેણ મહાત્મના ॥
પ્રતિજ્ઞા પાલિતા તસ્માદ્વિકોપશ્ચ બભૂવ સઃ

એકવિંશતિમે પ્રાપ્તે તતશ્ચ પિતૃતર્પણે ॥
અશરીરાઽભવદ્વાણી ખસ્થા પિતૃસમુદ્ભવા

રામરામ મહાભાગ ત્યજૈતત્કર્મ ગર્હિતમ્ ॥
વયં તે તુષ્ટિમાપન્નાઃ સ્વવાક્યપરિપાલ નાત્

યત્ત્વયા વિહિતં કર્મ નૈતદન્યઃ કરિષ્યતિ ॥
ન કૃતં કેનચિત્પૂર્વં પિતૃવૈરસમુદ્ભવમ્

તસ્માત્તુષ્ટા વયં વત્સ દાસ્યામશ્ચિત્ત વાંછિતમ્।
પ્રાર્થયસ્વ દ્રુતં તસ્માદ્દુર્લભં ત્રિદશૈરપિ

રામ ઉવાચ।
પિતરો યદિ તુષ્ટા મે યચ્છંતિ યદિ વાંછિતમ્।
તસ્માત્તીર્થમિદં પુણ્યં મન્નામ્ના લોકવિશ્રુતમ્।
રક્તદોષવિનિર્મુક્તં સેવિતં વરતાપસૈઃ

પિતર ઊચુઃ।
પિતૃતર્પણજા ગર્તા ત્વયા યેયં વિનિર્મિતા।
રામહ્રદ ઇતિ ખ્યાતિં પ્રયાસ્યતિ જગત્ત્રયે

યત્ર ભક્તિયુતા લોકાસ્તર્પયિષ્યંતિ વૈ પિતૄન્ ॥
તેઽશ્વમેધફલં પ્રાપ્ય પ્રયાસ્યંતિ પરાં ગતિમ્॥।૧૭॥
કૃષ્ણપક્ષે ચતુર્દશ્યાં માસિ ભાદ્રપદે નરઃ॥
કરિષ્યતિ ચ યઃ શ્રાદ્ધં ભક્ત્યા શસ્ત્રહતસ્ય ચ॥।૧૮॥
અપિ પ્રેતત્વમાપન્નં નરકે વા સમાશ્રિતમ્॥
ઉદ્ધરિષ્યતિ સ પ્રેતમપિ પાપસમન્વિતમ્॥।૧૯॥
સૂત ઉવાચ॥
એવમુક્ત્વા તુ રામં તે વિરેમુસ્તદનંતરમ્॥
રામોઽપિ ચ તપસ્તેપે તત્રૈવ ક્રોધવર્જિતઃ

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન તત્ર શસ્ત્રહતસ્ય ચ॥
તસ્મિન્દિને પ્રકર્તવ્યં શ્રાદ્ધં શ્રદ્ધાસમન્વિતૈઃ

।
ઉપસર્ગ મૃતાનાં ચ સર્પાગ્નિવિષબન્ધનૈઃ॥
તત્ર મુક્તિપ્રદં શ્રાદ્ધં દિને તસ્મિન્નુદાહૃતમ્

યઃ પિતૄંસ્તર્પયેત્તત્ર પ્રેતપક્ષે જલૈરપિ॥
સ તેષામનૃણો ભૂત્વા પિતૃલોકે મહીયતે

એતદ્વઃ સર્વમાખ્યાતં રામહ્રદસમુદ્ભવમ્॥
માહાત્મ્યં બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠાઃ સર્વપાતકનાશનમ્

શ્રાદ્ધકાલે નરો ભક્ત્યા યશ્ચૈતત્પઠતિ સ્વયમ્॥
સ ગયાશ્રાદ્ધજં કૃત્સ્નં ફલમાપ્નોત્યસંશયમ્

પર્વકાલે ઽથવા પ્રાપ્તે પઠેદ્બ્રાહ્મણસંનિધૌ॥
પિતૃમેધસ્ય યજ્ઞસ્ય સ ફલં લભતે ઽખિલમ્

શૃણુયાદ્વાપિ યો ભક્ત્યા કીર્ત્યમાનમિદં નરઃ॥
સૌત્રામણૌ કૃતે કૃત્સ્નં ફલમાપ્નોત્યસંશયમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યા સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે રામહ્રદોત્પત્તિવૃત્તાન્તવર્ણનંનામૈકોનસપ્તતિતમોઽ ધ્યાયઃ