સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.64

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
ચમત્કારી પુરા દેવી તત્રૈવાસ્તિ દ્વિજોત્તમાઃ ॥
ચમત્કારનરેંદ્રેણ સ્થાપિતા શ્રદ્ધયા પુરા

યયા સ મહિષઃ પૂર્વં નિહતો દાનવો રણે ॥
કૌમારવ્રતધારિણ્યા માયાશતસહસ્રધૃક્

યદા તન્નિર્મિતં તત્ર પુરં તેન મહાત્મના ॥
તસ્ય સંરક્ષણાર્થાય તદા સા સ્થાપિતા દ્વિજાઃ

પુરસ્ય તસ્ય રક્ષાર્થં તથા તત્પુરવાસિનામ્ ॥
સર્વેષાં બ્રાહ્મણેંદ્રાણાં ભક્ત્યા ભાવિતચેતસામ્

યસ્તામભ્યર્ચયેત્સમ્યઙ્મહાનવમિવાસરે ॥
કૃત્સ્નં સંવત્સરં તસ્ય ન ભયં જાયતે ક્વચિત્

ભૂતપ્રેતપિશાચેભ્યઃ શત્રુતશ્ચ વિશેષતઃ ॥
રોગેભ્યસ્તસ્કરેભ્યશ્ચ દુષ્ટેભ્યોઽન્યેભ્ય એવ ચ

યંયં કામમભિધ્યાયઞ્છુક્લાષ્ટમ્યાં નરઃ શુચિઃ ॥
તાં પૂજયતિ સદ્ભક્ત્યા સ તમાપ્નોત્યસંશયમ્

નિષ્કામઃ સુખમાપ્નોતિ મોક્ષં નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ ॥
તસ્યા દેવ્યાઃ પ્રસાદેન સત્યમેતન્મયોદિતમ્

તામારાધ્ય ગતાઃ પૂર્વં સિદ્ધિં ભૂરિર્મહીભુજઃ ॥
બ્રાહ્મણાશ્ચ તથાન્યેઽપિ યોગિનઃ પરમેશ્વરીમ્

યસ્તસ્યાઃ શ્રદ્ધયોપેતઃ પ્રકરોતિ પ્રદક્ષિણામ્ ॥
નિત્યં સંવત્સરં યાવત્તિર્યગ્યોનૌ ન સ વ્રજેત્

તસ્યા આયતને પૂર્વમાશ્ચર્યમભવન્મહત્ ॥
યત્તદ્વઃ કીર્તયિષ્યામિ શૃણુધ્વં સુસમાહિતાઃ

આસીચ્ચિત્રરથોનામ પૂર્વં પાર્થિવસત્તમઃ ॥
દશાર્ણાધિપતિઃ ખ્યાતઃ સર્વશત્રુનિબર્હણઃ

શુક્લાષ્ટમ્યાં સદા ભક્ત્યા સ તસ્યાઃ શ્રદ્ધયાન્વિતઃ ॥
અષ્ટોત્તરશતં યાવત્પ્રચકાર પ્રદક્ષિણામ્

તતઃ પ્રણમ્ય તાં દેવીં સંપ્રયાતિ પુનર્ગૃહમ્ ॥
સૈન્યેન ચતુરંગેણ સમંતાત્પરિવારિતઃ

એવં તસ્ય નરેંદ્રસ્ય પ્રદક્ષિણરતસ્ય ચ ॥
જગામ સુમહાન્કાલો દેવ્યા ભક્તિરતસ્ય ચ

કસ્યચિત્ત્વથ કાલસ્ય સ રાજા તત્ર સંગતઃ ॥
અપશ્યદ્બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠાન્દેવીગૃહસમાશ્રિતાન્

તતઃ પ્રદક્ષિણાં કૃત્વા તાં દેવીં સ મહીપતિઃ

અગ્રસ્થાંસ્તાન્દ્વિજાન્સર્વાન્નમશ્ચક્રે સમાહિતઃ

તતસ્તૈઃ સહિતૈસ્તત્ર સહાસીનઃ કથાઃ શુભાઃ ॥
રાજર્ષીણાં પુરાણાનાં વિપ્રર્ષીણાં ચકાર હ

તતઃ કસ્મિન્કથાંતે સ પૃષ્ટસ્તૈર્દ્વિજસત્તમૈઃ ॥
કૌતૂહલસમોપેતૈર્વિનયાવનતઃ સ્થિતઃ ॥

રાજન્પૃચ્છામહે સર્વે ત્વાં વયં કૌતુકાન્વિતાઃ ॥
તસ્માત્કીર્તય ચેદ્ગુહ્યં ન તત્તવ વ્યવસ્થિતમ્

માસિમાસિ સદાષ્ટમ્યાં ત્વં શુક્લાયાં સુદૂરતઃ ॥
આગત્ય દેવતાયાશ્ચ પ્રકરોષિ પ્રદક્ષિણામ્

યત્નેનાન્યાઃ પરિત્યજ્ય સર્વાઃ પૂજાદિકાઃ ક્રિયાઃ ॥
નૂનં વેત્સિ ફલં કૃત્સ્નં યત્પ્રદક્ષિણસંભવમ્

॥ રાજોવાચ ॥ ॥ સત્યમેતદ્દ્વિજશ્રેષ્ઠા યદ્ભવદ્ભિરુદાહૃતમ્ ॥
રહસ્યમપિ વક્તવ્યં યુષ્માકં સાંપ્રતં મયા

અહમાસ શુકઃ પૂર્વમસ્મિન્નાયતને શુભે ॥
દેવ્યાઃ પશ્ચિમદિગ્ભાગે કુલાયકૃતસંશ્રયઃ

તત્ર નિર્ગચ્છતો નિત્યં કુર્વતશ્ચપ્રવેશનમ્ ॥
પ્રદક્ષિણાભવદ્દેવ્યા નિત્યમેવ દ્વિજોત્તમાઃ

તતઃ કાલેન મે મૃત્યુઃ સંજાતોઽત્રૈવ મંદિરે ॥
તત્પ્રભાવેણ સંજાતો રાજા જાતિસ્મરોઽત્ર હિ ॥

એતસ્માત્કારણાદ્દૂરાત્સમભ્યેત્ય પ્રદક્ષિણામ્ ॥
કરોમ્યસ્યા દ્વિજશ્રેષ્ઠા દેવતાયાઃ સમાહિતઃ

પુરા ભક્તિવિહીનેન કુલાયે વસતા મયા ॥
કૃતા પ્રદક્ષિણા દેવ્યાસ્તેન જાતોઽસ્મિ ભૂપતિઃ

અધુના શ્રદ્ધયા યુક્તો યત્કરોમિ પ્રદક્ષિણામ્ ॥
કિં મે ભવિષ્યતિ શ્રેયસ્તન્ન વેદ્મિ દ્વિજોત્તમાઃ

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
તચ્છ્રુત્વા તસ્ય તે વિપ્રા વિસ્મયોત્ફુલ્લલોચનાઃ ॥
સાધુવાદં તથા ચક્રુસ્તસ્ય ભૂપસ્ય હર્ષિતાઃ ॥

તતઃ સ પાર્થિવઃ સર્વાન્પ્રણમ્ય દ્વિજસત્તમાન્ ॥
અનુજ્ઞાપ્ય યયૌ તૂર્ણં સ્વગૃહાય સસૈનિકઃ

અધુના શ્રદ્ધયા યુક્તો યઃ કરોતિ પ્રદક્ષિણામ્ ॥
સર્વપાપવિનિર્મુક્તો લભતે વાંછિતં ફલમ્

તતઃ પ્રભૃતિ તે વિપ્રાઃ સર્વે ભક્તિપુરઃસરાઃ ॥
તસ્યાઃ પ્રદક્ષિણાં ચક્રુસ્તથાન્યે મુક્તિહેતવે

પ્રાપ્તાશ્ચ પરમાં સિદ્ધિં વાંછિતાં તત્પ્રભાવતઃ ॥
ઇહ લોકે પરે ચૈવ દુર્લભાં ત્રિદશૈરપિ

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન તાં દેવીમિહ સંશ્રયેત્ ॥
સર્વકામપ્રદાં નૃણાં તસ્મિન્ક્ષેત્રે વ્યવસ્થિતામ્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે શ્રીહાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે ચમત્કારીદુર્ગામાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ચતુઃષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ