સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.57

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
તસ્મિન્ક્ષેત્રે તથાદિત્યઃ સ્થાપિતો દ્વિજસત્તમાઃ ॥
ભીષ્મેણ બ્રાહ્મણેંદ્રાણાં સંમતેન તથાત્મના

શંતનોર્દયિતઃ પુત્રો ગાંગેય ઇતિ વિશ્રુતઃ ॥
આસીત્પુરા વરો નૃણામૂર્ધ્વરેતાઃ સુવિશ્રુતઃ

તસ્યાસીત્તુમુલં યુદ્ધં ભાર્ગવેણ સમં મહત્ ॥
ત્રયોવિંશદ્દિનાન્યેવ દેવાસુરરણોપમમ્॥
અંબાકૃતે શિતૈઃ શસ્ત્રૈરસ્ત્રૈશ્ચ તદનંતરમ્

તતો બ્રહ્માદયો દેવાઃ સ્વયમેવ વ્યવસ્થિતાઃ ॥
તાભ્યાં નિવારણાર્થાય શાંત્યર્થં સર્વદેહિનાન્ ॥
ગતાશ્ચ તે સમુત્થાપ્ય પુનરેવ ત્રિવિષ્ટપમ્

અંબાપિ પ્રાપ્ય પરમં ગાંગેયોત્થં પરાભવમ્ ॥
પ્રવિષ્ટા કોપરક્તાક્ષી સુસમિદ્ધે હુતાશને

ભર્ત્સયિત્વા નદીપુત્રં બાષ્પવ્યાકુલલોચના॥
તતઃપ્રોવાચ મધ્યસ્થા વહ્નેઃ કુરુપિતામહમ્

યસ્માદ્ભીષ્મ ત્વયા ત્યક્તા કામાર્તાહં સુદુર્મતે॥
તસ્માત્તવ વધાયાશુ ભવિષ્યામિ પુનઃ ક્ષિતૌ

સ્ત્રીહત્યયા સમાયુક્તસ્ત્વં ચ નૂનં ભવિષ્યસિ॥
પ્રમાણં યદિ ધર્મોઽત્ર સ્મૃતિશાસ્ત્રસમુદ્ભવઃ

તતઃ સ ઘૃણયાઽઽવિષ્ટો ભીષ્મઃ કુરુપિતામહઃ ॥
માર્કંડેયં મુનિશ્રેષ્ઠં પપ્રચ્છ વિનયાન્વિતઃ

ભગવન્કાશિરાજસ્ય સુતયા મે પ્રજલ્પિતમ્ ॥
મમ મૃત્યુકરં પાપં સકલં તે ભવિષ્યતિ

તત્કિં સ્યાદ્વાક્યમાત્રેણ નો વા બ્રાહ્મણસત્તમ ॥
અત્ર મે સંશયસ્તત્ત્વં યથાવદ્વક્તુમર્હસિ

॥ શ્રીમાર્કંડેય ઉવાચ ॥ ॥
આક્ષિપ્તસ્તાડિતો વાપિ યમુદ્દિશ્ય ત્યજેદસૂન્ ॥
સ્ત્રીજનો વા દ્વિજો વાપિ તસ્ય પાપં તુ તદ્ભવેત્

સ્ત્રિયં વા બ્રાહ્મણં વાપિ તસ્માન્નૈવ પ્રકોપયેત્ ॥
નિઘ્નંતં વા શપંતં વા યદીચ્છેચ્છુભમાત્મનઃ

ત્વયા પુનર્વરાકી સા કામાર્તા સમુપેક્ષિતા ॥
જિત્વા સ્વયંવરે પૂર્વં તત્કથં સ્યાન્ન પાપભાક્ ॥।૪॥
॥ ભીષ્મ ઉવાચ ॥ ॥
તદર્થં વદ મે બ્રહ્મન્પ્રાયશ્ચિત્તં વિશુદ્ધયે ॥
તપો વા યદિ વા દાનં વ્રતં નિયમમેવ વા

॥ માર્કંડેય ઉવાચ ॥ ॥
દશાનાં બ્રાહ્મણેંદ્રાણાં યદ્વધે પાતકં સ્મૃતમ્ ॥
તત્પાપં સ્ત્રીવધે કૃત્સ્નં જાયતે ભરતર્ષભ

તદત્ર વિષયે દાનં ન તપો ન વ્રતાદિકમ્ ॥
તીર્થસેવાં પરિત્યજ્ય તસ્માત્ત્વં તાં સમાચર

॥ ॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
સ તસ્ય વચનં શ્રુત્વા ભીષ્મઃ કુરુપિતામહઃ ॥
તીર્થયાત્રાપરો ભૂત્વા બભ્રામ ક્ષિતિમંડલે॥।૮॥
તતઃ ક્રમાત્સમાયાતો ભ્રમમાણો મહીતલે ॥
ચમત્કારપુરે ક્ષેત્રે નાનાતીર્થસમાકુલે

અથાપશ્યન્મહાત્મા સ સુપુણ્યં તદ્ગયાશિરઃ ॥
સ્નાત્વા શ્રાદ્ધં ચ વિધિવદ્યાવચ્છ્રદ્ધાસમ ન્વિતઃ

ચક્રે તાવન્નભોવાણી વાક્યમેતદુવાચ હ ॥
ભીષ્મભીષ્મ મહાબાહો નાર્હસ્ત્વં શ્રાદ્ધજં વિધિમ્

કર્તું સ્ત્રીહત્યયાયુક્તસ્તસ્માચ્છૃણુ વચો મમ ॥
શર્મિષ્ઠાતીર્થમિત્યેવ ખ્યાતં પાતકનાશનમ્

અસ્માત્સ્થાનાત્સમીપસ્થં વારુણ્યાં દિશિ પુણ્યકૃત્ ॥
કૃષ્ણાંગારકષષ્ઠ્યાં યો નરઃ સ્નાનં સમાચરેત્

સ સ્ત્રીહત્યાકૃતાત્પાપાન્મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ ॥
તસ્માદદ્ય દિને પુત્ર ભૌમવારસમન્વિતા

સૈવ ષષ્ઠી તિથિઃ પુણ્યા તસ્માત્તત્ર દ્રુતં વ્રજ ॥
અહં તવ પિતા પુત્ર શંતનુઃ પૃથિવીપતિઃ

સ્ત્રીહત્યયાન્વિતં જ્ઞાત્વા તતસ્તૂર્ણમિહાગતઃ ॥
તતો ભીષ્મો દ્રુતં ગત્વા તત્ર સ્થાને સમાહિતઃ

સ્નાનં કૃત્વા તતઃ શ્રાદ્ધં ચક્રે શ્રદ્ધાસમન્વિતઃ ॥
તતો ભૂયઃ સમાગત્ય સ તં પ્રોવાચ શતનુઃ

વિપાપ્મા ત્વં કુરુશ્રેષ્ઠ સંજાતોઽસિ ન સંશયઃ ॥
તસ્માન્નિજં ગૃહં ગચ્છ રાજ્યચિંતાં સમાચર

તતઃ સ વિસ્મયાવિષ્ટો જ્ઞાત્વા તીર્થમનુત્તમમ્ ॥
વાસુદેવાત્મિકામર્ચાં તથાન્યાં કુરુસત્તમઃ

પારિજાતમયીં મૂર્તિં રવેર્લક્ષણલક્ષિતામ્ ॥
સુપ્રમાણાં સુરૂપાં ચ શ્રદ્ધાપૂતેન ચેતસા

તથાન્યત્સ્થાપયામાસ લિંગં દેવસ્ય શૂલિનઃ ॥
દુર્ગાં ચ ભક્તિસંયુક્તો વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા

તતઃ સર્વાન્સમાહૂય સ વિપ્રાન્પુરસંભવાન્ ॥
પ્રોવાચ કૌરવો ભીષ્મો વિનયાવનતઃ સ્થિતઃ

મયા વિનિર્મિતં વિપ્રા દેવાગારચતુષ્ટયમ્ ॥
એતત્ક્ષેત્રે ચ યુષ્માકં દયાં કૃત્વા મમોપરિ

પાલયધ્વં પ્રયાસ્યામિ સ્વગૃહં પ્રતિ સત્વરમ્॥
પ્રેરિતઃ પિતૃભિર્દિવ્યૈઃ સ્વર્ગમાર્ગસમાશ્રિતૈઃ

॥ બ્રાહ્મણા ઊચુઃ ॥ ॥
ગચ્છગચ્છ કુરુશ્રેષ્ઠ સુવિશ્રબ્ધઃ સ્વમાયયા ॥
વયં સર્વે કરિષ્યામો યુષ્મચ્છ્રેયોઽભિવર્ધનમ્

દેવશ્રેણિરિયં રાજન્યા ત્વયાત્ર વિનિર્મિતા ॥
અસ્યાઃ પૂજાદિકં સર્વં કરિષ્યામઃ સદા વયમ્

તવાપિ વિનયં દૃષ્ટ્વા પરિતુષ્ટા વયં નૃપ ॥
સર્વાન્પ્રાર્થય તસ્માત્ત્વં વરં સ્વં મનસિ સ્થિતમ્

॥ ભીષ્મ ઉવાચ ॥ ॥
એષ એવ વરોઽસ્માકં યત્સંતુષ્ટા દ્વિજોત્તમાઃ ॥
તથાપ્યાશુ વચઃ કાર્યં યુષ્મદીયં મયાધુના ॥ ૩૮ ।૧
એતાનિ દેવસદ્માનિ મદીયાનિ નરો ભુવિ ॥
યો યં કામમભિધ્યાય પૂજયેચ્છ્રદ્ધયાઽન્વિતઃ ॥
પ્રસાદાદેવ યુષ્માકં તસ્ય તત્સ્યાદસંશયમ્

॥ બ્રાહ્મણા ઊચુઃ ॥ ॥
આદિત્યસ્ય કરિષ્યામો યાત્રાં ભાદ્રપદે વયમ્ ॥
સપ્તમ્યાં સૂર્યવારેણ સર્વદૈવ સમાહિતાઃ

તથા શિવસ્ય ચાષ્ટમ્યાં ચૈત્રશુક્લે વિશેષતઃ ॥
ચતુર્દશ્યાં મહાભાગ તવ સ્નેહાન્ન સંશયઃ

શયને બોધને વિષ્ણોઃ સંપ્રાપ્તે દ્વાદશીદિને ॥
વિષ્ણોરપિ ચ દુર્ગાયાઃ સંપ્રાપ્તે નવમીદિને

આશ્વિને શુક્લપક્ષે ચ ગીતવાદિત્રનિસ્વનૈઃ॥
મહોત્સવં તથા ચિત્રૈર્હાસ્યલાસ્યૈઃ પૃથગ્વિધૈઃ ॥ ૪૩.॥
યસ્તત્ર માનવો નિત્યં શ્રદ્ધયા પરયા યુતઃ ॥
કરિષ્યતિ ચ ગીતાદિ સ યાસ્યતિ પરાં ગતિમ્

વયં તસ્ય ભવિષ્યામઃ સદૈવ પ્રીતમાનસાઃ ॥
પ્રદાસ્યામસ્તથા કામાન્મનસા વાંછિતાન્નૃપ ॥

એવમુક્ત્વાથ તે વિપ્રાઃ સ્વાનિ સ્થાનાનિ ભેજિરે ॥
ભીષ્મોઽપિ હર્ષસંયુક્તઃ સ્વગૃહં પ્રસ્થિતસ્તતઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખંડે શ્રીહાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે ગાંગેયયાત્રાખ્યાનંનામ સપ્તપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ