સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.56

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
તસ્યાપિ નાતિદૂરસ્થં સાંબાદિત્યં સુરેશ્વરમ્ ॥
દૃષ્ટ્વા કામાનવાપ્નોતિ સર્વાન્મર્ત્યો હૃદિ સ્થિતાન્

યસ્તુ માઘસ્ય શુક્લાયાં સપ્તમ્યાં રવિવાસરે ॥
ભક્ત્યા સંપશ્યતે મર્ત્યો નરકાન્ન સ પશ્યતિ

આસીત્પૂર્વં દ્વિજો નામ ગાલવઃ સ મહામુનિઃ ॥
સ્વાધ્યાયનિરતો નિત્યં વેદવેદાંગપારગઃ

શુચિવ્રતપરઃ શાંતો દેવદ્વિજપરાયણઃ ॥
કૃતજ્ઞશ્ચ સુશીલશ્ચ યજ્ઞકર્મવિચક્ષણઃ

તસ્યૈવં વર્તમાનસ્ય સંપ્રાપ્તં પશ્ચિમં વયઃ ॥
અપુત્રસ્ય દ્વિજશ્રેષ્ઠાસ્તતો દુઃખં વ્યજાયત

તતઃ સર્વં પરિત્યજ્ય ગૃહકૃત્યં સ ભક્તિમાન્ ॥
સૂર્યમારાધયામાસ ક્ષેત્રેઽત્રૈવ સમાહિતઃ

વટવૃક્ષં સમાશ્રિત્ય શ્રદ્ધયા પરયા યુતઃ ॥
સ્થાપયિત્વા રવેરર્ચાં યથોક્તાં પંચરાત્રિકે

વર્ષાસ્વાકાશશાયી ચ હેમંતે જલસંશ્રયઃ ॥
પંચાગ્નિસાધકો ગ્રીષ્મે નિરાહારો જિતેન્દ્રિયઃ

તતઃ પંચદશે વર્ષે સંપ્રાપ્તે ભગવાન્રવિઃ ॥
વટવૃક્ષં સમાશ્રિત્ય સમીપસ્થમુવાચ તમ્

॥ શ્રીસૂર્ય ઉવાચ ॥ ॥
વરદોસ્મ્યદ્ય ભદ્રં તે વરં પ્રાર્થય ગાલવ ॥
અતિદુર્લભમપ્યાશુ તવ દાસ્યામ્યસંશયમ્

॥ ગાલવ ઉવાચ ॥ ॥
અપુત્રોઽહં સુરશ્રેષ્ઠ પશ્ચિમે વયસિ સ્થિતઃ ॥
તસ્માદ્દેહિ સુતં મહ્યં વંશવૃદ્ધિકરં પરમ્

॥ શ્રીસૂર્ય ઉવાચ ॥ ॥
વંશવૃદ્ધિકરો વિપ્ર પુત્રસ્તવ ભવિષ્યતિ ॥
તેજસ્વી ચ યશસ્વી ચ શાસ્ત્રજ્ઞો વેદ પારગઃ॥।૨॥
યેયં ત્વયા કૃતા મેઽર્ચા સાંબસૂર્યસ્ય સંનિધૌ ॥
સાંબસૂર્યાભિધાનોઽયં ભવિષ્યતિ ધરાતલે॥।૩॥
અન્યોઽપિ શ્રદ્રયોપેતો ય એનં પૂજયિષ્યતિ ॥
સપ્તમ્યાં સૂર્યવારેણ યાવદ્દ્વાદશ ભાસ્કરાઃ ॥।૪॥
સપ્તમ્યશ્ચ દ્વિજશ્રેષ્ઠ નિરાહારસ્તુ ભક્તિતઃ યા ॥
સ પ્રાપ્સ્યતિ ન સંદેહઃ પુત્રં વંશવિવર્ધનમ્

એવમુક્ત્વા ચ સપ્તાશ્વો વિરરામ દિવાકરઃ ॥
ગાલવોઽપિ પ્રહૃષ્ટાત્મા જગામ નિજમંદિરમ્

નાતિદીર્ઘેણ કાલેન તતસ્તસ્યાભવ તત્સુતઃ॥
યથોક્તસ્તેન દેવેન સર્વલક્ષણલક્ષિતઃ

તતશ્ચક્રે પિતા નામ વટેશ્વર ઇતિ સ્વયમ્ ॥
વટસ્થેન યતો દત્તઃ સંતુષ્ટેનાંશુમાલિના

વટેશ્વરસુતાન્દૃષ્ટ્વા પૌત્રાંશ્ચ દ્વિજસત્તમાઃ ॥
ગાલવઃ સૂર્યમાપન્નઃ કૃત્વા સુવિપુલં તપઃ

વટેશ્વરોઽપિ સંજ્ઞાય પિત્રા સંસ્થાપિતં રવિમ્ ॥
તદર્થં કારયામાસ પ્રાસાદં સુમનોહરમ્

તતઃપ્રભૃતિ લોકે ચ સ વટાદિત્યસંજ્ઞિતઃ ॥
પુત્રપ્રદો હ્યપુત્રાણાં વિખ્યાતો ભુવનત્રયે

સપ્તમ્યાં સૂર્યવારેણ ઉપવાસપરાયણઃ ॥
યસ્તં પૂજયતે ભક્ત્યા સપ્તમીર્દ્વાદશ ક્રમાત્ ॥
સ પ્રાપ્નોતિ સુતં શ્રેષ્ઠં સ્વવંશસ્ય વિવર્ધનમ્

નિષ્કામો વા નરો યસ્તુ તં પૂજયતિ માનવઃ ॥
સ મોક્ષમાપ્નુયાન્નૂનં દુર્લભં ત્રિદશૈરપિ

અથ ગાથા પુરા ગીતા નારદેન સુરર્ષિણા ॥
દૃષ્ટ્વા પુત્રપ્રદં દેવં વટાદિત્યં સુરેશ્વરમ્

અપિ વર્ષશતા નારી વંધ્યા વા દુર્ભગાપિ વા ॥
સાંબસૂર્યપ્રસાદેન સદ્યો ગર્ભવતી ભવેત્

કિં દાનૈઃ કિં વ્રતૈર્ધ્યાનૈઃ કિં જપૈઃ સોપવાસકૈઃ ॥
પુત્રાર્થં વિદ્યમાનેઽથ સાંબસૂર્યે સુરેશ્વરે

વર્ષમેકં નરો ભક્ત્યા યઃ પશ્યેત્સૂર્યવાસરે ॥
કૃતક્ષણોઽત્ર પુત્રં સ લભતે ચોત્તમં સુખમ્

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન તં દેવં યત્નતો દ્વિજાઃ ॥
પશ્યેદાત્મહિતાર્થાય સ્વવંશપરિવૃદ્ધયે

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખંડે શ્રીહાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે સાંબાદિત્યમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ષટ્પઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ ॥