સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.52

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
ઉમામહેશ્વરૌ તત્ર સ્થાપિતૌ તેન ભૂભુજા ॥
પ્રાસાદં પરમં કૃત્વા સાધુદૃષ્ટિસુખપ્રદમ્

તસ્યાગ્રતઃ શુભં કુંડં તત્ર ચૈવ વિનિર્મિતમ્ ॥
સ્વચ્છોદકેન સમ્પૂર્ણં પદ્મિનીખંડમંડિતમ્

સ્નાત્વા તત્ર નરો ભક્ત્યા તૌ પશ્યેદ્યઃ સમાહિતઃ ॥
માઘશુક્લચતુર્દશ્યાં ન સ ભૂયોઽત્ર જાયતે

તસ્યૈવ પૂર્વદિગ્ભાગેઽગસ્ત્યકુણ્ડસમીપતઃ ॥
અસ્તિ વાપી મહાપુણ્યા સર્વપાતકનાશિની

તસ્યાં યઃ કુરુતે સ્નાનં માસિ વૈ ફાલ્ગુને નરઃ ॥
સોપવાસઃ સિતાષ્ટમ્યાં વાંછિતં લભતે ચ સઃ

તસ્યા દક્ષિણદિગ્ભાગે તત્રાસ્તિ કપિલા નદી ॥
કપિલો યત્ર સંપ્રાપ્તઃ સિદ્ધિં સાંખ્યસમુદ્ભવામ્

કપિલાયાશ્ચ પૂર્વેણ સિદ્ધક્ષેત્રં પ્રકીર્તિતમ્ ॥
યત્ર સિદ્ધિં ગતાઃ સિદ્ધાઃ પુરા શત સહસ્રશઃ

યો યં કામમભિધ્યાય તપસ્તત્ર સમાચરેત્ ॥
ષણ્માસાભ્યંતરે નૂનં સ તમાપ્નોતિ માનવઃ

તસ્યાધસ્તાચ્છિલા વિપ્રા વિદ્યતે વૈષ્ણવી શુભા ॥
ભ્રમન્તી ચતુરસ્રા ચ સર્વપાતકનાશિની

સદા મહાનદીતોયક્ષાલિતા મુક્તિદા નૃણામ્ ॥
ગંગાયમુનયોર્મધ્યે સંનિવિષ્ટા સરસ્વતી

ત્રિવેણી વહતે તસ્યાઃ પુરતો ભુક્તિમુક્તિદા ॥
તસ્યામુપરિ દગ્ધાનાં બ્રાહ્મણાનાં વિશેષતઃ

નૂનં મુક્તિર્ભવેત્તેષાં ચિતા ભસ્મનિ ગોષ્પદમ્ ॥
દૃશ્યતે તત્ર તજ્જ્ઞાત્વા સંસ્કાર્યા બ્રાહ્મણા મૃતાઃ

તસ્યૈવોત્તરદિગ્ભાગે રુદ્રકોટિર્દ્વિજોત્તમાઃ ॥
અસ્તિ સંપૂજિતા વિપ્રૈ ર્દાક્ષિણાત્યૈર્મહાત્મભિઃ

મહાયોગિસ્વરૂપેણ દાક્ષિણાત્યા દ્વિજોત્તમાઃ ॥
ચમત્કારપુરે ક્ષેત્રે શ્રુત્વા સ્વયમુમાપતિમ્

તતઃ કૌતૂહલાવિષ્ટાઃ શ્રદ્ધયા પરયા યુતાઃ ॥
કોટિસંખ્યા દ્રુતં જગ્મુસ્તસ્ય દર્શનવાંછયા

અહંપૂર્વમહંપૂર્વં વીક્ષયિષ્યામિ તં હરમ્ ॥
ઇતિ શ્રદ્ધાસમો પેતાશ્ચક્રુસ્તે શપથં ગતાઃ

એતેષાં મધ્યતો યસ્તં મહાયોગિનમીશ્વરમ્ ॥
ચરમં દેવમીક્ષેત ભવિષ્યતિ સ પાપકૃત્

તતસ્તેષામભિપ્રાયં જ્ઞાત્વા દેવો મહેશ્વરઃ ॥
ભક્તિપ્રીતો હિતાર્થાય કોટિરૂપૈર્વ્યવસ્થિતઃ

હેલયા દર્શનં પ્રાપ્તઃ સર્વેષાં દ્વિજસત્તમાઃ ॥
તતઃ પ્રભૃતિ તત્સ્થાનં રુદ્રકોટીતિવિશ્રુતમ્

તદર્થં પઠિતઃ શ્લોકો નારદેન પુરા દ્વિજાઃ ॥
રુદ્રાવર્તં સમાલોક્ય પ્રહૃષ્ટેન દ્વિજોત્તમાઃ

આષાઢીં કાર્તિકીં માઘીં તથા ચૈત્રસમુદ્ભવામ્ ॥
ધન્યાઃ પૃથિવ્યાં લપ્સ્યંતે રુદ્રાવર્તે ચતુર્દશીમ્

આજન્મશતસાહસ્રં કૃત્વા પાપં નરઃ ક્ષિતૌ ॥
રુદ્રાવર્તં સમાલોક્ય વિપાપ્મત્વં પ્રપદ્યતે

રુદ્રાવર્ત્તે નરો ગત્વા દૃષ્ટ્વા યોગેશ્વરં હરમ્ ॥
શુક્લપક્ષે ચતુર્દશ્યાં વિપાપ્મા જાયતે ધ્રુવમ્

યસ્તત્ર કુરુતે શ્રાદ્ધં મહાયોગિપુરે દ્વિજાઃ ॥
રુદ્રાવર્તે સ ચાપ્નોતિ ફલં શતમખોદ્ભવમ્

ઉપવાસપરો ભૂત્વા યઃ કુર્યાદ્રાત્રિજાગરમ્ ॥
કામગેન વિમાનેન સ સ્વર્ગે યાતિ માનવઃ

તત્ર યઃ કપિલાં દદ્યાદ્બ્રાહ્મણાયાહિતાગ્નયે ॥
સ ગણઃ સ્યાન્ન સંદેહો હરસ્ય દયિતસ્તથા

ષડક્ષરં જપેદ્યસ્તુ મહાયોગિપુરઃ સ્થિતઃ ॥
મંત્રં તસ્ય ભવેચ્છ્રેયઃ ષઙ્ગુણં રાજસૂયતઃ

યસ્તસ્ય પુરતો ભક્ત્યા જપેદ્વા શતરુદ્રિયમ્ ॥
ચતુર્ણામપિ વેદાનાં સોઽધીતાનાં ભજેત્ફલમ્

ગીતં વા યદિ વા નૃત્યં તત્પુરઃ કુરુતે નરઃ ॥
સ સર્વેષાં ભજેચ્છ્રેયો મખાનાં નાત્ર સંશયઃ

એવમુક્ત્વા દ્વિજશ્રેષ્ઠાઃ સ મુનિર્બ્રહ્મસંભવઃ ॥
વિરરામ તતો હૃષ્ટસ્તીર્થયાત્રાં ગતો દ્રુતમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિ સાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખંડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે રુદ્રકોટિમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ દ્વિપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ