સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.50

એવં તસ્ય નરેન્દ્રસ્ય વ્યાઘ્રરૂપસ્ય કાનને ॥
જગામ સુમહાન્કાલો નિઘ્નતો વિવિધાન્દ્વિજ

કસ્યચિત્ત્વથ કાલસ્ય તસ્મિન્દેશે દ્વિજોત્તમાઃ ॥
આ યાતં ગોકુલં રમ્યં ગોપગોપીસમાકુલમ્

તત્રાસ્તિ નન્દિનીનામ ધેનુઃ પીનપયોધરા ॥
વિસ્તીર્ણજઘનાભોગા હંસવર્ણા ઘટસ્રવા

અથ સા નિજયૂથસ્ય સદાગ્રે તૃણવાંછયા ॥
ભ્રમમાણા નિકુઞ્જાંતે લિંગં દેવસ્ય શૂલિનઃ

અપશ્યત્તેજસા યુક્તં સ્વયમેવ વ્યવસ્થિતમ્ ॥
દ્વાદશાર્કપ્રતીકાશં ચિત્તાહ્લાદકરં પરમ્

તતસ્તસ્યોપરિ સ્થિત્વા સુસ્રાવ સુમહત્પયઃ ॥
શ્રદ્ધયા પરયા યુક્તા તસ્ય સ્નાનકૃતે દ્વિજાઃ

એવં તાં સ્નપનં તસ્ય સદા લિંગસ્ય કુર્વતીમ્ ॥
ન જાનાતિ જનઃ કશ્ચિદ્વને વૃક્ષસમાકુલે

અન્યસ્મિન્દિવસે તત્ર સ્થાને વ્યાઘ્રઃ સમાગતઃ ॥
તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રો મહાકાયઃ સર્વજન્તુભયાવહઃ

અથ સા તત્ર આયાતા પતિતા દૃષ્ટિગોચરે ॥
નન્દિની દ્વીપિનસ્તસ્ય દૈવયોગાદ્દ્વિજોત્તમાઃ

તતઃ સા ગોકુલે બદ્ધં સ્મૃત્વા સ્વં લઘુવત્સકમ્ ॥
અતૃણાદં પયોવૃત્તિં કરુણં પર્યદેવયત્

અદ્યૈકાહં ચ સંપ્રાપ્તા કાનને જનવર્જિતે ॥
પુત્રં બાલં પરિત્યજ્ય ગોપૈર્ગોષ્ઠે નિયંત્રિતમ્

યેન સત્યેન ભક્ત્યાદ્ય સ્નપનાયાહમાગતા ॥
શિવસ્ય તેન સત્યેન ભૂયાન્મે સુતસંગમઃ

એવં સા કરુણં યાવન્નન્દિની વિલપત્યલમ્॥
તાવદ્વ્યાઘ્રઃ સ્મિતં કૃત્વા પ્રોવાચ પરુષાક્ષરમ્

॥ વ્યાઘ્ર ઉવાચ ॥ ॥
પ્રલાપાન્કિં મુધા ધેનો કરોષિ વશગા મમ ॥
તસ્માદિષ્ટતમં દેવં સ્મર સ્વર્ગકૃતે શુભે

॥ ધેનુરુવાચ ॥ ॥
નાહમાત્મકૃતે વ્યાઘ્ર વિલપામિ સુદુઃ ખિતા ॥
શિવાર્ચનકૃતે મૃત્યુર્મમ જાતઃ શુભાવહઃ

વત્સો મે ગોકુલે બદ્ધઃ સ્મરમાણો મમાગમમ્ ॥
સન્તિષ્ઠતે પયોવૃત્તિઃ કથં સ્યાત્સ મયા વિના

એતસ્માત્કારણાદ્વ્યાઘ્ર વિલપામિ સુદુઃખિતા ॥
ન ચાત્મજીવનાર્થાય સત્યેનાત્માનમાલભે

તસ્માન્મુંચ મહાવ્યાઘ્ર માં સદ્યઃ સુતવત્સલામ્ ॥
સખીજનસ્ય તં દત્ત્વા સમાગચ્છામિ તેંતિકમ્

॥ વ્યાઘ્ર ઉવાચ ॥ ॥
કથં મૃત્યુમુખં પ્રાપ્ય નિષ્ક્રમ્ય ચ કથઞ્ચન ॥
ભૂયસ્તત્રૈવ નિર્યાસિ તસ્માત્ત્વાં ભક્ષયામ્યહમ્

॥ નન્દિન્યુવાચ ॥ ॥
શપથૈરાગમિષ્યામિ યૈઃ પુનર્વ્યાઘ્ર તેંઽતિકમ્ ॥
તાનાકર્ણય મે વક્ત્રાત્તતો યુક્તં સમાચર

યત્પાપં બ્રહ્મહત્યાયાં માતાપિત્રોશ્ચ વંચને ॥
તેન પાપેન લિપ્યેહં નાગચ્છામિ પુનર્યદિ

વિવસ્ત્રં સ્નાનસક્તાનાં દિવામૈથુનગામિનામ્ ॥
યત્પાપં તેન લિપ્યેઽહં નાગચ્છામિ પુનર્યદિ

રજસ્વલાનુસક્તાનાં યત્પાપં નગ્નશાયિનામ્ ॥
તેન પાપેન લિપ્યેઽહં નાગચ્છામિ પુનર્યદિ

વિશ્વાસઘાતકાનાં ચ કૃતઘ્નાનાં ચ યદ્ભવેત્ ॥
તેન પાપેન લિપ્યેઽહં નાગચ્છામિ પુનર્યદિ ॥

ગોકન્યાબ્રાહ્મણાનાં ચ દૂષકાનાં ચ યદ્ભવેત્ ॥
તેન પાપેન લિપ્યેઽહં નાગચ્છામિ પુનર્યદિ

વૃથાપાકપ્રકર્તૃણાં વૃથામાંસાશિનાં ચ યત્ ॥
તેન પાપેન લિપ્યેઽહં નાગચ્છામિ પુનર્યદિ

વ્રતભંગપ્રકર્તૃણામનૃતૌ ગામિનાં ચ યત્ ॥
તેન પાપેન લિપ્યેઽહં નાગચ્છામિ પુનર્યદિ ॥

પૈશુન્યસૂચકાનાં ચ યત્પાપં શસ્ત્રકર્મણામ્॥
તેન પાપેન લિપ્યેઽહં નાગચ્છામિ પુનર્યદિ

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિ સાહરસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે શ્રીહાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે કલશેશ્વરમાહાત્મ્યે ગોવ્યાઘ્રસંવાદવર્ણનંનામ પઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ