સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.49

સૂત ઉવાચ ॥ ॥
તત્રૈવાસ્તિ મહાપુણ્યો હ્રદતીરે વ્યવસ્થિતઃ ॥
કલશેશ્વર ઇત્યાખ્યઃ સર્વપાપપ્રણાશનઃ

દૃષ્ટ્વા પ્રમુચ્યતે પાપાન્મનુષ્યઃ કલશેશ્વરમ્

પુરાસીત્કલશોનામ યદુવંશસમુદ્ભવઃ ॥
યજ્વા દાનપતિર્દક્ષઃ સર્વલોકહિતે રતઃ

કસ્યચિત્ત્વથ કાલસ્ય દુર્વાસા મુનિ સત્તમઃ ॥
ચાતુર્માસ્યવ્રતં કૃત્વા તદ્ગૃહં સમુપસ્થિતઃ

અથોત્થાય નૃપસ્તૂર્ણં સમ્મુખઃ પ્રયયૌ મુદા ॥
સ્વાગતં સ્વાગતં તેસ્તુ બ્રુવાણ ઇતિ સાદરમ્

તતઃ પ્રણમ્ય તં ભક્ત્યા પ્રક્ષાલ્ય ચરણૌ સ્વયમ્ ॥
દત્ત્વાર્ઘમિતિ હોવાચ હર્ષબાષ્પાકુલેક્ષણઃ

ઇદં રાજ્યમમી પુત્રા ઇમા નાર્ય ઇદં ધનમ્॥
બ્રૂહિ સર્વં મુને ત્વં ચ તવ કાર્યં દદામ્યહમ્

॥ દુર્વાસા ઉવાચ ॥ ॥
યુક્તમેતન્મહારાજ વક્તું તે કાર્યમીદૃશમ્ ॥
ગૃહાગતાય વિપ્રાય વ્રતિનેઽસ્મદ્વિધાય ચ

ન મે કિઞ્ચિદ્ધનૈઃ કાર્યં ન રાજ્યેન નૃપોત્તમ ॥
ચાતુર્માસ્યવ્રતોઽતોઽહં પારણં કર્તૃમુત્સહે

તસ્માદ્યત્કિઞ્ચિદન્નં તે સિદ્ધમસ્તિ ગૃહે નૃપ ॥
તદ્દેહિ ભોજનાર્થં મે બુભુક્ષાતીવ વર્ધતે

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
તતઃ સ પૃથિવીપાલો યથાસિદ્ધં સુસંસ્કૃમ્ ॥
અન્નં ભોજ્યકૃતે તસ્મૈ પ્રદદૌ સ્વયમેવ હિ

વ્યઞ્જનાનિ વિચિત્રાણિ પક્વાન્નાનિ બહૂનિ ચ ॥
પેયં ચોષ્યં ચ ખાદ્યં ચ લેહ્યમન્નમનેકધા ॥
તથા માંસં વિચિત્રં ચ લવણાદ્યૈઃ સુસંસ્કૃતમ્

અથાસૌ બુભુજે વિપ્રઃ ક્ષુત્ક્ષામસ્ત્વરયાન્વિતઃ ॥
અવિન્દન્ન રસાસ્વાદં બૃહદ્ગ્રાસૈર્મુદાન્વિતઃ

અથ તૃપ્તેન માંસસ્ય જ્ઞાતસ્તેન રસો દ્વિજાઃ ॥
તતઃ કોપપરીતાત્મા તં શશાપ મુનીશ્વરઃ

યસ્માન્માંસં ત્વયા દત્ત્વા વ્રતભંગઃ કૃતો મમ ॥
તસ્માત્ત્વમામિષાહારો રૌદ્રો વ્યાઘ્રો ભવિષ્યસિ

તતઃ સ ભૂપતિર્ભીતઃ પ્રણમ્ય ચ મુનીશ્વરમ્ ॥
પ્રોવાચ દીનવદનો વેપમાનઃ સુદુઃખિતઃ

તવ ક્ષુત્ક્ષામકણ્ઠસ્ય મયા ભક્તિઃ કૃતા મુને ॥
યથાસિદ્ધેન ભોજ્યેન તત્કસ્માચ્છપ્તુમુદ્યતઃ

તસ્માત્કુરુ પ્રસાદં મે ભક્તસ્ય વિનતસ્ય ચ ॥
શાપસ્યાનુગ્રહેણૈવ શીઘ્રં બ્રાહ્મણસત્તમ

॥ દુર્વાસા ઉવાચ ॥ ॥
મુક્ત્વા શ્રાદ્ધં તથા યજ્ઞં ન માંસં ભક્ષયેદ્દ્વિજઃ ॥
વિશેષેણ વ્રતસ્યાંતે ચાતુર્માસ્યોદ્ભવસ્ય ચ

ઉપવાસપરો ભૂત્વા માંસમશ્નાતિ યો દ્વિજઃ ॥
વૃથામાંસાદ્વૃથા તસ્ય તદ્વ્રતં જાયતે ધ્રુવમ્

તસ્માદ્વ્રતં પ્રણષ્ટં મે ચાતુર્માસ્યસમુદ્ભવમ્ ॥
તેન શપ્તોઽસિ રાજેંદ્ર મયા કોપેન સાંપ્રતમ્

॥રાજોવાચ ॥ ॥
તથાપિ કુરુ મે વિપ્ર શાપસ્યાંતં યથેપ્સિતમ્ ॥
ભક્તિયુક્તસ્ય દીનસ્ય નિર્દોષસ્ય વિશેષતઃ

॥ દુર્વાસા ઉવાચ ॥ ॥
યદા તે નંદિની ધેનુર્લિંગં બાણાર્ચિતં પુરા ॥
દર્શયિષ્યતિ તે મુક્તિસ્તદા તૂર્ણં ભવિષ્યતિ

એવમુક્ત્વા સ વિપ્રેન્દ્રો જગામ નિજમાશ્રમમ્ ॥
બભૂવ સોઽપિ ભૂપાલો વ્યાઘ્રો રૌદ્રતમાકૃતિઃ

નષ્ટસ્મૃતિસ્તતસ્તૂર્ણં દૃષ્ટ્વા જંતૂન્પુરઃસ્થિતાન્ ॥
જઘાનોચ્ચાટિતોન્યૈશ્ચ પ્રવિવેશ મહાવનમ્

અથ તે મંત્રિણસ્તસ્ય શાપસ્યાતં મહીપતેઃ ॥
વાંછતસ્તસ્ય તદ્રાજ્યં ચક્રુરેવ સુરક્ષિતમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે શ્રીહાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે કલશેશ્વરાખ્યાને કલશનૃપતેર્દુર્વાસસઃ શાપેન વ્યાઘ્રત્વપ્રાપ્તિવર્ણનંનામૈકોનપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ