સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.36

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
ચિત્રેશ્વરમિદં પીઠમગસ્ત્યમુનિનિર્મિતમ્ ॥
યત્પ્રમાણં યત્પ્રભાવં તદસ્માકં પ્રકીર્તય

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
તસ્ય પીઠસ્ય માહાત્મ્યં વક્તું નો શક્યતે દ્વિજાઃ ॥
સહસ્રેણાપિ વર્ષાણાં મુખાનામયુતૈરપિ

તત્ર સિદ્ધિમનુપ્રાપ્તાઃ શતશોઽથ સહસ્રશઃ ॥
અનુધ્યાનસમાયુક્તા યોગિનઃ શંસિતવ્રતાઃ

અન્યપીઠેષુ યા સિદ્ધિર્વર્ષાનુષ્ઠાનતો ભવેત્ ॥
દિનેનૈકેન તાં સિદ્ધિં લભંતે યોગિનો ધ્રુવમ્

યસ્તત્રાથ ર્વણાન્મંત્રાઞ્જપેચ્છ્રદ્ધાસમન્વિતઃ ॥
તેષામર્થોદ્ભવં કૃત્સ્નં ફલં પ્રાપ્નોતિ સ ધ્રુવમ્

પુત્રકામો નરસ્તત્ર પુંલિંગાન્યો જપેન્નરઃ ॥
સ લભેતેપ્સિતાન્પુત્રાન્યદ્યપિ સ્યાજ્જરાન્વિતઃ

ગર્ભોપનિષદં તત્ર પુત્રકામો જપેન્નરઃ ॥
અપિ વન્ધ્યાપ્રસંગેન સ્યાત્સ પુત્રસમન્વિતઃ

શત્રુલોકવિનાશાય યો જપેચ્છતરુદ્રિયમ્ ॥
તસ્મિન્પીઠેઽરયસ્તસ્ય સદ્યો ગચ્છંતિ સંક્ષયમ્ ૦। ૮ ॥
ભૂતપ્રેતપિશાચાદિરક્ષાર્થં તત્ર માનવઃ ॥
યો જપેદ્વામદેવ્યં ચ સ સ્યાદ્ધિ નિરુપદ્રવઃ

કોઽદાદિતિ નરસ્તત્ર કન્યાર્થં યો જપેદૃચમ્ ॥
યાં કન્યાં ધ્યાયમાનસ્તુ સ તાં પ્રાપ્નોત્યસંશયમ્

યો ભૂપાલપ્રસાદાર્થમિમં દેવા નિશં જપેત્ ॥
નિરર્ગલઃ પ્રસાદઃ સ્યાત્તસ્ય પાર્થિવસંભવઃ

સ્વસ્ત્રીસ્નેહકૃતેયસ્તુ તં પત્નીભિરિતિ દ્વિજાઃ ॥।
જપેદ્ભાર્યા ભવેત્સાધ્વી તસ્ય સા સ્નેહવત્સલા

યો લોકાનુગ્રહાર્થાય જપેદદિતિરિત્યપિ ॥
તસ્ય લોકાનુરાગઃ સ્યાત્સલાભશ્ચ વિશેષતઃ ॥

વિત્તાર્થી યો જપેત્તત્ર શ્રીસૂક્તં મનુજો દ્વિજાઃ ॥
સર્વતસ્તસ્ય વિત્તાનિ સમાગચ્છંત્યનેકશઃ ॥ ૧૪ ।
ભૂમીતિ યો જપેત્સામ ભૂમ્યર્થં તત્ર માનવઃ ॥
સ ભવેદ્ભૂપતિર્નૂનં નીચજાતિરપિ ધ્રુવમ્ ॥।૫॥
જપેદ્રથંતરં સામ યાનાર્થં તત્ર યો નરઃ ॥
સ પ્રાપ્નોતિ હિ યાનાનિ શીઘ્રગાનિ શુભાનિ ચ

ગજાર્થી યો જપેત્તત્ર ગણાનાં દ્વિજસત્તમાઃ ॥
સ પ્રાપ્નોતિ ગજાન્મર્ત્યો મદપ્લાવિતભૂતલાન્

ન તદ્રક્ષેતિ યો મન્ત્રં જપેદ્ર ક્ષાકૃતે નરઃ ॥
તસ્ય સ્યાત્સર્વતો રક્ષા સમેષુ વિષમેષુ ચ

સપ્તર્ષય ઇતિ શ્રેષ્ઠાં યો જપેત્તુ સમાહિતઃ ॥
ઋચં રોગવિનાશાય સ રોગૈઃ પરિ મુચ્યતે

યદુભી યો જપેત્તત્ર ગ્રહપીડાર્દિતો જનઃ ॥
સાનુકૂલા ગ્રહાસ્તસ્ય પ્રભવંતિ ન સંશયઃ

ભૂતપીડાર્દિતો યશ્ચ બૃહત્સામ જપેન્નરઃ ॥
પિતૃવજ્જાયતે તસ્ય સ ભૂતોઽપ્યંતકોઽપિ ચેત્

યાત્રાસિદ્ધિકૃતે યશ્ચ જપેત્સૂક્તં ચ શાકુનમ્ ॥
તસ્ય સંસિધ્યતે યાત્રા યદ્યપિ સ્યાદકિંચનઃ

સર્પનાશાય યસ્તત્ર સાર્પસૂક્તં જપેન્નરઃ ॥
ન તસ્ય મંદિરે સર્પાઃ પ્રવિશંતિ કથંચન

વિષનાશાય યસ્તત્ર જપેચ્છ્ર દ્ધાસમન્વિતઃ ॥
ઉત્તિષ્ઠેતિ વિષં સદ્યસ્તસ્ય નાશં પ્રયાસ્યતિ

સ્થાવરજગમં વાપિ કૃત્રિમં યદિ વા વિષમ્ ॥
તસ્ય નામ્ના વિનિર્યાતિ તમઃ સૂર્યોદયે યથા

વ્યાઘ્રસામ જપેદ્યસ્તુ તત્ર શ્રદ્ધાસમન્વિતઃ ॥
તસ્ય વ્યાઘ્રાદયો વ્યાલા જાયંતે સૌમ્યચેતસઃ

કૃષિકર્મપ્રસિ દ્ધ્યર્થં યો જપેલ્લાંગલાનિ ચ ॥
વૃષ્ટિહીનેઽપિ લોકેઽસ્મિન્કૃષિસ્તસ્ય પ્રસિધ્યતિ

ઈતિનાશાય તત્રૈવ જપેદ્દેવવ્રતં નરઃ ॥
તતઃ સંકીર્ત્તના દેવ ઈતયો યાંતિ સંક્ષયમ્

અનાવૃષ્ટિહતે લોકે પંચેંદ્રં તત્ર યો જપેત્ ॥
તસ્ય હસ્તકૃતે હોમે તન્મંત્રૈઃ સ્યાજ્જલાગમઃ

દંષ્ટ્રાભ્યા મિતિ યસ્તત્ર નરશ્ચૌરાર્દિતઃ પઠેત્ ॥
નોપદ્રવો ભવેત્તસ્ય કદાચિચ્ચૌરસંભવઃ

વિવાદાર્થં જપેદ્યસ્તુ સંસૃષ્ટમિતિ તત્ર ચ ॥
વિવાદે વિજય સ્તસ્ય પાપસ્યાપિ પ્રજાયતે

યો રિપૂચ્ચાટનાર્થાય નરો રુદ્રશિરો જપેત્ ॥
તસ્ય તે રિપવો યાંતિ દેશં ત્યક્ત્વા કુબુદ્ધિતઃ

મોહનાય રિપૂણાં ચ યો જપેદ્વિષ્ણુસંહિતામ્ ॥
તસ્ય મોહાભિભૂતાસ્તે જાયંતે રિપવો ધ્રુવમ્

વશીકરણહેતોર્યઃ કૂષ્માંડીઃ પ્રજપેન્નરઃ ॥
શત્રવોઽપિ વશે તસ્ય કિં પુનઃ પ્રમદાદયઃ

યઃ સ્તંભાય રિપૂણાં વૈ પ્રાજાપત્યં ચ વારુણમ્ ॥
મંત્રં જપેદ્દ્વિજશ્રેષ્ઠાઃ સમ્યક્છ્રદ્ધાપરાયણઃ ॥
મંત્રસંસ્તંભિતાસ્તસ્ય જાયંતે સર્વશત્રવઃ

જપેત્કાલી કરાલીતિ યઃ શોષાય નરો દ્વિજાઃ ॥
સ શોષયતિ તત્કૃત્સ્નં યચ્ચિત્તે ધારયેન્નરઃ

એષ મંત્રસ્તદા જપ્તો હ્યગસ્ત્યેન મહાત્મના॥
યત્પ્રભાવાન્નદીનાથસ્તેન સંશોષિતો ધ્રુવમ્

એતત્પ્રભાવં યત્પીઠં મંત્રાણાં સિદ્ધિકારકમ્॥
ઐહિકાનાં ફલાનાં ચ તન્મયા વઃ પ્રકીર્તિતમ્

યો વાંછતિ પુનઃ સ્વર્ગં સ તત્ર દ્વિજસત્તમાઃ ॥
સ્નાનં કરોતુ દાનં ચ શ્રાદ્ધં ચાપિ વિશેષતઃ

અથ વાંછતિ યો મોક્ષં વિરક્તો ભવસાગરાત્ ॥
નિષ્કામસ્તત્ર સંતુષ્ટસ્તપસ્તપ્યેત્સુબુદ્ધિમાન્

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
મંત્રજાપ્યસ્ય માહાત્મ્યં યત્ત્વયા નઃ પ્રકીર્તિતમ્॥
તત્કથં સિદ્ધિમાયાતિ મંત્રજાપ્યં હિ સૂતજ

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
અત્ર તત્કથયિષ્યામિ યન્મયા પિતૃતઃ શ્રુતમ્ ॥
વદતો બ્રાહ્મણેંદ્રસ્ય પુરા દુર્વાસસો મુનેઃ

તેન પૂર્વં પિતાઽસ્માકં પૃષ્ટો દુર્વાસસા દ્વિજાઃ ॥
મંત્રવાદકૃતે યચ્ચ શૃણુધ્વં સુસમાહિતાઃ

॥
॥ દુર્વાસા ઉવાચ ॥ ॥
સાધયિષ્યામ્યહં મન્ત્રમભીષ્ટં કમપિ વ્રતી ॥
તસ્ય સિદ્ધિકૃતે બ્રૂહિ વિધાનં શાસ્ત્રસંભવમ્

॥ લોમહર્ષણ ઉવાચ ॥ ॥
મંત્રાણાં સાધનં કષ્ટં સર્વેષામપિ સન્મુને ॥
પ્રત્યવાયસમોપેતં બહુચ્છિદ્રસમાકુલમ્

તસ્માન્મંત્રકૃતે સિદ્ધિં યદિ ત્વં વાંછસિ દ્વિજ॥
ચમત્કારપુરે ક્ષેત્રે તત્ર ત્વં ગંતુમર્હસિ

તત્ર ચિત્રેશ્વરીપીઠમગસ્ત્યેન વિનિર્મિતમ્ ॥
સદ્યઃ સિદ્ધિકરં પ્રોક્તં મન્ત્રાણાં હૃદિ વર્તિનામ્

ન તત્ર જાયતે છિદ્રં પ્રત્યવાયો ન ચ દ્વિજ ॥
નાસિદ્ધિર્વરદાનેન સર્વેષાં ત્રિદિવૌકસામ્

ચાતુર્યુંગ્યં હિ તત્પીઠં સ્થિતાનાં સિદ્ધિમાહ રેત્ ॥
યુગાનુરૂપતઃ સદ્યસ્તતો વક્ષ્યામ્યહં દ્વિજ

યો યં સાધયિતું મન્ત્રમિચ્છતિ દ્વિજસત્તમ ॥
સ તસ્ય પૂર્વમેવાથ લક્ષમેકં જપેન્નરઃ ॥

તતો ભવતિ સંસિદ્ધો મંત્રાર્હઃ સ નરઃ શુચિઃ ॥
જપેદ્બ્રાહ્મણશાર્દૂલ તતો લક્ષચતુષ્ટયમ્ ॥
દશાંશેન તુ હોમઃ સ્યાત્સુસમિદ્ધે હુતાશને ॥

તતસ્તુ જાયતે સિદ્ધિર્નૂનં તન્મંત્રસંભવા ॥
તત્ર સૌમ્યેષુ કૃત્યેષુ હોમઃ સિદ્ધાર્થકૈઃ સિતૈઃ

જાતીપુષ્પૈશ્ચ વિપ્રેન્દ્ર સ્મૃતો બ્રાહ્મણ ભોજનૈઃ ॥
તથા રૌદ્રેષુ કૃત્યેષુ રક્તપુષ્પૈઃ સગુગ્ગુલૈઃ ૦॥
તર્પણૈઃ કન્યકાનાં ચ હોમઃ સ્યાત્સ ફલપ્રદઃ

એતત્કૃતયુગે પ્રોક્તં મંત્રસાધનમુત્ત મમ્ ॥
સર્વેષાં સાધકાનાં ચ મયા પ્રોક્તં દ્વિજોત્તમ

એતત્ત્રેતાયુગે પ્રોક્તં પાદોનં મન્ત્રસાધનમ્ ॥
યુગ્માર્ધં દ્વાપરે કાર્યં ચતુર્થાંશં કલૌ યુગે

એવં તત્ર સમાસાદ્ય સિદ્ધિં મંત્રસમુદ્ભવામ્ ॥
તત્ર પીઠે તતઃ કૃત્યં સાધયેત્સ્વેચ્છયા નરઃ

શાપાનુગ્રહસામર્થ્યસંયુતસ્તેજ સાઽન્વિતઃ ॥
અજેયઃ સર્વભૂતાનાં સાધૂનાં સંમતસ્તથા

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
તચ્છ્રુત્વા સ મુનિસ્તસ્ય પિતુર્મમ વચોઽખિલમ્ ॥
તતશ્ચિત્રેશ્વરં પીઠં સમાયાતોઽથ સન્મુનિઃ

તત્ર સંસાધયામાસ સર્વાન્મંત્રાન્યથાક્રમમ્ ॥
વિધિના શાસ્ત્રદૃષ્ટેન શ્રદ્ધયા પરયા યુતઃ

ઇતિ સંસિદ્ધમંત્રઃ સ ચમત્કારપુરં ગતઃ ॥
વિપ્રાણાં પ્રાર્થનાર્થાય ભૂમિખંડકૃતે દ્વિજાઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખંડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે ચિત્રેશ્વરીપીઠમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ષટ્ત્રિંશત્તમોઽધ્યાયઃ