સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.32

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
તથાન્યોઽસ્તિ દ્વિજશ્રેષ્ઠાસ્તસ્મિન્ક્ષેત્રે શુભાવહે ॥
સપ્તર્ષીણાં સુવિખ્યાત આશ્રમઃ સર્વકામદઃ

તત્ર શ્રાવણમાસસ્ય પંચદશ્યાં સમાહિતઃ ॥
યઃ કરોતિ નરઃ સ્નાનં સ લભેદ્વાંછિતં ફલમ્

કન્દમૂલફલૈઃ શાકૈર્યસ્તત્ર શ્રાદ્ધમાચરેત્ ॥
સ પ્રાપ્નોતિ ફલં કૃત્સ્નં રાજસૂયાશ્વમેધયોઃ

પંચમ્યાં શુક્લપક્ષે તુ માસિ ભાદ્રપદે દ્વિજાઃ ॥
યસ્તાન્પૂજયતે ભક્ત્યા પુષ્પધૂપાનુલેપનૈઃ ॥
વિધિનાનેન વિપ્રેન્દ્રાઃ સર્વાનેવ યથાક્રમમ્

ૐ અત્રયે નમઃ ॥
ૐ વસિષ્ઠાય નમઃ ॥
ૐ કશ્યપાય નમઃ ॥
ૐ ભરદ્વાજાય નમઃ ॥
ૐ ગૌતમાય નમઃ ॥
ૐ કૌશિકાય નમઃ ॥
ૐ જમદગ્નયે નમઃ ॥
ૐ અરુંધત્યૈ નમઃ ॥
॥ પૂજામંત્રઃ ॥ ॥
જહ્નુકન્યાપવિત્રાંગા ગૃહીતજપમાલિકાઃ ॥
ગૃહ્ણંત્વર્ઘં મયા દત્તમૃષયઃ સર્વકામદાઃ

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
તત્ર સપ્તર્ષિભિસ્તીર્થં કસ્મિન્કાલે વ્યવસ્થિતમ્ ॥
વિસ્તરાત્સૂતજ બ્રૂહિ પરં કૌતૂહલં હિ નઃ

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
અનાવૃષ્ટિઃ પુરા જાતા લોકે દ્વાદશવાર્ષિકી ॥
સર્વોષધિક્ષયો જાતસ્તતો લોકાઃ ક્ષયાર્દિતાઃ

અસ્થિશેષા નિરુત્સાહાસ્ત્યક્તધર્મવ્રતક્રિયાઃ ॥
અભક્ષ્યભક્ષણપરાસ્તથૈવાપેયપાયિનઃ

ત્યજંતિ માતરઃ પુત્રાન્કલત્રાણિ તથા નરાઃ ॥
ભૃત્યાન્સ્વાનપિ વિત્તેશાઃ કા કથાન્યસમુદ્ભવાન્

સંત્યક્તાન્યગ્નિહોત્રાણિ બ્રાહ્મણૈર્યાજકૈરપિ ॥
વ્રતાનિ વ્રતિભિર્દાંતૈરપિ વૃદ્ધતમૈર્દ્વિજાઃ

દૃશ્યતે ચૈવ યત્રૈવ સસ્યં વાપિ કથંચન ॥
હ્રિયતે લજ્જયા હીનૈસ્તત્ર ક્ષુત્ક્ષામકૈર્નરૈઃ

એવમન્નક્ષયે જાતે પીડિતે ધરણીતલે ॥
સપ્તર્ષયઃ ક્ષુધાવિષ્ટા બભ્રમુસ્તત્રતત્ર ચ

અત્રિશ્ચૈવ વસિષ્ઠશ્ચ કશ્યપઃ સુમહાતપાઃ ॥
ભરદ્વાજસ્તથા ચાન્યો ગૌતમઃ સંશિતવ્રતઃ॥
કૌશિકો જમદગ્નિશ્ચ તથૈવારુંધતી સતી

અથ તેષાં સમસ્તાનાં ચંડાભૂત્પરિચારિકા ॥
પશુવક્ત્રસ્તથા ભૃત્યો વિનયેન સમવિતઃ

તતસ્તે વિષયં પ્રાપ્તા વૃષાદર્ભિમહીપતેઃ ॥
ક્ષુત્ક્ષામા મુનયોઽત્યર્થં દેશે ચાનર્તસંજ્ઞકે

તત્ર ભિક્ષાકૃતે ભ્રાંતાસ્તતશ્ચૈવ ગૃહાદ્ગૃહમ્ ॥
ન ગ્રાસમપિ સસ્યસ્ય પ્રાપ્નુવંસ્તે દ્વિજોત્તમાઃ ॥।૬॥
તતસ્તૈઃ પતિતો ભૂમૌ દૃષ્ટો મૃતકુમારકઃ ॥
મંત્રયિત્વા મિથઃ પશ્ચાદ્ગૃહીતો ભક્ષણાય ચ

અપચન્યાવદગ્નૌ તં ક્ષુધયા પરિપીડિતાઃ ॥
વૃષાદર્ભિર્નૃપઃ પ્રાપ્તઃ શ્રુત્વા તેષાં વિચેષ્ટિતમ્

॥ વૃષાદર્ભિરુવાચ ॥ ॥
કિમિદં ગર્હિતં કર્મ ક્રિયતે મુનિસત્તમાઃ ॥
રાક્ષસાનામયં ધર્મો મહામાંસસ્ય ભક્ષણમ્

સોઽહં સસ્યં પ્રદાસ્યામિ ગ્રામાન્વ્રીહીન્યવાનપિ॥
મમ વાક્યાદસંદિગ્ધં ત્યજર્ધ્વં મૃતબાલકમ્

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
પ્રાયશ્ચિત્તં સમાદિષ્ટં મહામાંસસ્ય ભક્ષણાત્ ॥
પ્રતિગ્રહસ્ય ભૂપાલા દાપત્કાલેઽપિ નો નૃપ

પશ્ચાત્તપશ્ચરિષ્યામો મહામાંસસમુદ્ભવમ્ ॥
પાતકં નાશયિષ્યામો ભક્ષયામો વયં તતઃ

॥ વૃષાદર્ભિ રુવાચ ॥ ॥
પ્રતિગ્રહો દ્વિજાતીનાં પ્રોક્તા વૃત્તિરનિંદિતા ॥
ગ્રાહ્યો મત્તસ્તતઃ સર્વૈર્નાત્ર કાર્યા વિચારણા

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
રાજ પ્રતિગ્રહો ઘોરો મધ્વાસ્વાદો વિષોપમઃ ॥
સ દૂરાદ્બ્રાહ્મણૈસ્ત્યાજ્યો વિશેષાત્કૃતિભિર્નૃપ

દશસૂનાસમશ્ચક્રી દશચક્રિસમો ધ્વજી ॥
દશ ધ્વજિસમા વેશ્યા દશવેશ્યાસમો નૃપઃ

દશસૂનાસહસ્રેણ તુલ્યો રાજપ્રતિગ્રહઃ ॥
કસ્તસ્ય પ્રતિગૃહ્ણાતિ લોભાઢ્યો બ્રાહ્મણો યથા

રૌરવાદિષુ સર્વેષુ નરકેષુ સ પચ્યતે ॥
તસ્માદ્ગચ્છ ગૃહે ભૂપ સ્વસ્તિ તેઽસ્તુ સદૈવ હિ

વયમન્યત્ર યાસ્યામો ગ્રહીષ્યામો ન તે ધનમ્ ॥
એવમુક્ત્વાથ તે સર્વે મુનયઃ શંસિતવ્રતાઃ

પરિત્યજ્ય કુમારં તં મૃતં તમપિ ભૂમિપમ્ ॥
ચમત્કારપુરં ક્ષેત્રં સમુદ્દિશ્ય તતો યયુઃ

સોઽપિ રાજા તતસ્તૈસ્તુ ભર્ત્સિતોઽતિરુષાન્વિતઃ ॥
જિજ્ઞાસાર્થં તતસ્તેષાં ચક્રે કર્મ દ્વિજોત્તમાઃ

તતઃ સુવર્ણપૂર્ણાનિ વિધાયોદુમ્બરાણિ ચ ॥
તેષાં માર્ગાગ્રતો ભૂમૌ સમંતાદથ ચાક્ષિપત્

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
અથ તે મુનયો દૃષ્ટ્વા પતિતાનિ ધરાતલે ॥
ઉદુમ્બરાણિ સંદૃષ્ટ્વા જગૃહુઃ ક્ષુધયાર્દિતાઃ

અથ તાનિ સમાલક્ષ્ય ગુરૂણિ મુનિસત્તમાઃ ॥
અત્રિરેકં પરિસ્ફોટ્ય સુવર્ણં વીક્ષ્ય ચાબ્રવીત્

॥
॥ અત્રિરુવાચ ॥ ॥
નાસ્માકં મુનયોઽજ્ઞાનં નાસ્માકં ગૃહબુદ્ધયઃ ॥
હૈમાનિમાન્વિજાનંતો ગ્રહીષ્યામ ઉદુમ્બરાન્

તસ્માદેતાનિ સંત્યજ્ય હેમગર્ભાણિ દૂરતઃ ॥
ઉદુમ્બરાણિ યાસ્યામઃ ફલાનિ વિગતસ્પૃહાઃ

સાર્વભૌમો મહીપાલ એકોઽન્યશ્ચ નિરીહકઃ ॥
સુભગસ્તુ તયોર્નિત્યં ભૂયાદ્ભૂયો નિરીહકઃ

ધર્માર્થમપિ વિપ્રાણાં સંચયોઽર્થસ્ય ગર્હિતઃ ॥
પ્રક્ષાલનાદ્ધિ પંકસ્ય દૂરાદસ્પર્શનં વરમ્ ॥

ત્યજતઃ સંચયાન્સર્વાન્યાંતિ હાનિમુપદ્રવાઃ ॥
ન હિ સર્વાર્થવાન્કશ્ચિદ્દૃશ્યતે નિરુપદ્રવઃ

નિર્ધનત્વં તથા રાજ્યં તુલાયાં ધારયેદ્બુધઃ ॥
અકિંચનત્વમધિકં જાયતે સંમતિર્મમ

॥ કશ્યપ ઉવાચ ॥ ॥
અનર્થોઽયં મુને પ્રાપ્તો યદર્થસ્ય પરિગ્રહઃ ॥
અર્થૈશ્વર્યવિમૂઢાત્મા શ્રેયસા મુચ્યતે હિ સઃ

અર્થસંપદ્વિમોહાય વિમોહો નરકાય ચ ॥
તસ્માદર્થં પ્રયત્નેન શ્રેયોઽર્થી દૂરતસ્ત્યજેત્ ॥

યોર્થેન સાધ્યતે ધર્મઃ ક્ષયિષ્ણુઃ સ પ્રકીર્તિતઃ ॥
યઃ પુનસ્તપસા સાધ્યઃ સ મોક્ષાયેતિ મે મતિઃ

॥ ભરદ્વાજ ઉવાચ ॥ ॥
જીર્યંતિ જીર્યતઃ કેશા દંતા જીર્યંતિ જીર્યતઃ ॥
ચક્ષુઃ શ્રોત્રે તથા પુંસસ્તૃષ્ણૈકા તરુણાયતે

સૂચ્યા સૂત્રં યથા વસ્ત્રં સંચારયતિ સૂચિકા ॥
તદ્વત્સંસારસૂત્રં ચ વાંછયાત્મા નયત્યસૌ ॥। ૪૪ ॥
યથા શૃંગં હિ કાયેન વર્દ્ધમાનેન વર્ધતે।
તદ્વત્તૃષ્ણાપિ વિત્તેન વર્દ્ધમાનેન વર્દ્ધતે

અનંતપારા દુષ્પૂરા તૃષ્ણા દુઃખશતાવહા॥
અધર્મબહુલા ચૈવ તસ્માત્તાં પરિવર્જયેત્

ગૌતમ ઉવાચ॥
સંતુષ્ટઃ કેન ચાલ્યોઽસ્તિ ફલૈરપિ વિવર્જિતઃ॥
સર્વોપીન્દ્રિયલૌલ્યેન સંકટે ભ્રમતિ દ્વિજાઃ

સર્વત્ર સંપદસ્તસ્ય સંતુષ્ટં યસ્ય માનસમ્॥
ઉપાનદ્ગૂઢપાદસ્ય નનુ ચર્માસ્તૃતેવ ભૂઃ

સંતોષામૃતતૃપ્તાનાં યત્સુખં શાંતચેતસામ્ ॥
કુતસ્તદ્ધનલુબ્ધાનામિતશ્ચેતશ્ચ ધાવતામ્

અસંતોષઃ પરં દુઃખં સંતોષઃ પરમં સુખમ્ ॥
સુખાર્થી પુરુષસ્તસ્માત્સંતુષ્ટઃ સતતં ભવેત્

॥ વિશ્વામિત્ર ઉવાચ ॥ ॥
કામં કામયમાનસ્ય યદિ કામઃ સ સિધ્યતિ ॥
તથાન્યો જાયતે પુંસસ્તત્ક્ષણાદેવ કલ્પિતઃ

ન જાતુ કામી કામાનાં સહસ્રૈરપિ તુષ્યતિ ॥
હવિષા કૃષ્ણવર્ત્મેવ વાંછા તસ્ય વિવર્ધતે ॥

કામાનભિલષન્મોહાન્ન નરઃ સુખમાપ્નુયાત્ ॥
શ્યેનાલયતરુચ્છાયાં વ્રજન્નિવ કપિઞ્જલઃ

નિત્યં સાગરપર્યન્તાં યો ભુઙ્ક્તે પૃથિવીમિમામ્ ॥
તુલ્યાશ્મકાશ્ચનશ્ચૈવ સ કૃતાર્થો મહીપતેઃ

॥ જમદગ્નિરુવાચ ॥ ॥
યોઽર્થં પ્રાપ્યાધમો વિપ્રઃ શોચિતવ્યેપિ હૃષ્યતિ ॥
ન ચ પશ્યતિ મન્દાત્મા નરકં ચા કુતોભયઃ

પ્રતિગ્રહસમર્થાનાં નિવૃત્તાનાં પ્રતિગ્રહાત્ ॥
ય એવ દદતાં લોકાસ્ત એવાપ્રતિગૃહ્ણતામ્

અરુન્ધત્યુવાચ॥
બિસતંતુર્યથાઽનન્તો નાલમાસાદ્ય સંસ્થિતઃ॥
તૃષ્ણા ચૈવમનાદ્યન્તા સ્થિતા દેહે શરીરિણામ્

યા દુસ્ત્યજા દુર્મતિભિર્યા ન જીર્યતિ જીર્યતઃ॥
યાઽસૌ પ્રાણાન્તિકો રોગસ્તાં તૃષ્ણાં ત્યજતઃ સુખમ્

ચણ્ડોવાચ॥
સર્પાદિવદ્ધનાદ્યસ્માદ્બિભ્યતીમે મમેશ્વરાઃ ॥
યતસ્તતો વિશેષેણ કસ્માત્તસ્માદ્ભયં મમ

॥
પશુમુખ ઉવાચ॥
યદાચરન્તિ વિદ્વાંસઃ સદા ધર્મપરાયણાઃ।.
તદેવ વિદુષા કાર્યમાત્મનો હિતમિચ્છતા

સૂત ઉવાચ॥
ઇત્યુક્ત્વા હેમગર્ભાણિ ત્યક્ત્વા તાનિ ફલાનિ ચ॥
ઋષયો જગ્મુરન્યત્ર સર્વ એવ દૃઢવ્રતાઃ

।
ચમત્કારપુરેક્ષેત્રે વિવિશુસ્તે તતઃ પરમ્ ॥
દદૃશુઃ સહસા પ્રાપ્તં પરિવ્રાજં શુનોમુખમ્

તેનૈવ સહિતાસ્તત્ર ગત્વા કિઞ્ચિદ્વનાન્તરમ્॥
દૃષ્ટવન્તસ્તતો હૃદ્યં સરઃ પંકજશોભિતમ્

તતો બુભુક્ષયાવિષ્ટા બિસાન્યાદાય ભૂરિશઃ ॥
તીરે નિક્ષિપ્ય સરસશ્ચક્રુઃ પુણ્યાં જલ ક્રિયામ્

અથોત્તીર્યજલાત્સર્વે તે સમેત્ય પરસ્પરમ્ ॥
બિસાનિ તાન્યપશ્યન્ત ઇદં વચનમબ્રુવન્

॥ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
કેન ક્ષુધાભિતપ્તાનામસ્માકં નિર્દયાત્મના ॥
મૃણાલાનિ સમસ્તાનિ સ્થાનાદસ્માદ્ધૃતાનિ ચ

તે શંકમાના અન્યોન્યમૃષયઃ શંસિતવ્રતાઃ ॥
પ્રચક્રુઃ શપથાન્રૌદ્રાનાત્મનઃ પ્રવિશુદ્ધયે

॥ કશ્યપ ઉવાચ ॥ ॥
સર્વભક્ષઃ સદા સોઽસ્તુ ન્યાસલોભં કરોતુ વા ॥
કૂટસાક્ષિત્વમભ્યે તુ બિસસ્તૈન્યં કરોતિ યઃ

ધર્મં કરોતુ દંભેન રાજાનં ચોપસેવતામ્ ॥
મધુમાંસં સદાશ્નાતુ બિસસ્તૈન્યં કરોતિ યઃ ॥ ૬૯ । ॥
॥ વસિષ્ઠ ઉવાચ ॥ ॥
અનૃતૌ મૈથુનં યાતુ દિવા વાપ્યથ પર્વણિ ॥
અતિથિઃ સ્યાત્તતોઽન્યોન્યં બિસસ્તૈન્યં કરોતિ યઃ

॥
॥ ભરદ્વાજ ઉવાચ ॥ ॥
યોધિગમ્ય ગુરોઃ શાસ્ત્રં નિષ્ક્રયં ન પ્રયચ્છતિ ॥
તસ્યૈનસા સ યુક્તોસ્તુ બિસસ્તૈન્યં કરોતિ યઃ

નૃશંસોઽસ્તુ સ સર્વત્ર સમૃદ્ધ્યા ચાપ્યહંકૃતઃ ॥
મત્સરી પિશુનશ્ચૈવ બિસસ્તૈન્યં કરોતિ યઃ

॥ વિશ્વામિત્ર ઉવાચ ॥ ॥
એકાકી મૃષ્ટમ શ્નાતુ પ્રશંસ્યાદથ ચાત્મનઃ ॥
વેદવિક્રયકર્તાસ્તુ બિસસ્તૈન્યં કરોતિ યઃ

॥ જમદગ્નિરુવાચ ॥ ॥
કન્યાં યચ્છતુ વૃદ્ધાય સ ભૂયાદ્વૃષલી પતિઃ ॥
અસ્તુ વાર્ધુષિકો નિત્યં બિસસ્તૈન્યં કરોતિ યઃ

ગૌતમ ઉવાચ ॥ ॥
સ ગૃહ્ણાત્વવિકાદાનં કરોતુ હયવિક્રયમ્॥
પ્રકરો તુ ગુરોર્નિંદાં બિસસ્તૈન્યં કરોતિ યઃ

॥ અત્રિરુવાચ ॥ ॥
માતરં પિતરં નિત્યં દુર્મતિઃ સોઽવમન્યતામ્ ॥
શૂદ્રં પૃચ્છતુ ધર્માર્થં બિસસ્તૈન્યં કરોતિ યઃ

પ્રતિશ્રુત્ય ન યો દદ્યાદ્બ્રાહ્મણાય ગવાદિકમ્ ॥
તસ્યૈનસા સ યુજ્યેત બિસસ્તૈન્યં કરોતિ યઃ ॥-૭૭ ॥
॥ અરુંધત્યુવાચ ॥ ॥
કરોતુ પત્યુઃ પૂર્વં સા ભોજનં શયનં તથા ॥
નારી દુષ્ટસમાચારા બિસસ્તૈન્યં કરોતિ યા

॥ ચણ્ડોવાચ ॥ ॥
સ્વામિનઃ પ્રતિકૂલાસ્તુ ધર્મદ્વેષં કરોતુ ચ॥
સાધુદ્વેષપરા ચૈવ બિસસ્તૈન્યં કરોતિ યા

પશુમુખ ઉવાચ ॥ ॥
સ્વામિદ્રોહરતો નિત્યં સ ભૂયાત્પાપકૃન્નરઃ ॥
સાધુ દ્વેષપરશ્ચૈવ બિસસ્તૈન્યં કરોતિ યઃ

॥ શુનોમુખ ઉવાચ ॥ ॥
વેદાન્સ પઠતુ ન્યાયાદ્ગૃહસ્થઃ સ્યાત્પ્રિયાતિથિઃ ॥
સત્યં વદતુ ચાજસ્રં બિસસ્તૈન્યં કરોતિ યઃ

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
ઇષ્ટ એવ દ્વિજાતીનાં યસ્ત્વયા શપથઃ કૃતઃ ॥
બિસસ્તૈન્યં હિ ચાસ્માકં તન્નૂનં ભવતા કૃતમ્

॥ શુનોમુખ ઉવાચ ॥ ॥
મયા હૃતાનિ સર્વેષાં બિસાનીમાનિ વો દ્વિજાઃ ॥
ધર્માન્વૈ શ્રોતુકામેન માં જાનીત પુરંદરમ્

યુષ્માકં પરિતુષ્ટોઽસ્મિ લોભાભાવાદ્દ્વિજોત્તમાઃ ॥
તસ્માત્સ્વર્ગં મયા સાર્દ્ધં શીઘ્રમાગમ્યતામિતિ ।આ ૮૪ ॥
॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
મોક્ષમાર્ગં સમાસક્તા ન વયં સ્વર્ગલિપ્સવઃ ॥
તસ્માત્તપશ્ચરિષ્યામઃ સરસીહ વિમુક્તયે

પૂર્ણા સાગરપર્યંતાં ચરિત્વા પૃથિવી મિમામ્ ॥
પ્રાણયાત્રાં પ્રકુર્વાણા મૃણાલૈર્મુનિસત્તમાઃ ॥
તસ્માદ્ગચ્છ તવ શ્રેયો ભૂયાદસ્માત્સમાગમાત્

॥ શક્ર ઉવાચ ॥ ॥
ન વૃથા દર્શનં મે સ્યાત્કદાચિદપિ સુવ્રતાઃ ॥
તસ્માદ્ગૃહ્ણીત યચ્ચિત્તે સદાભીષ્ટં વ્યવસ્થિતમ્

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥ ,
આશ્રમોઽયં સુવિખ્યાતો ભૂયાચ્છક્ર મહીતલે ॥
નામ્નાસ્માકં તથા નૃણાં સર્વપાતકનાશનઃ

વયં સ્થાસ્યામહે નિત્યમત્રૈવ સુરસત્તમ ॥
તપોઽર્થં ભાવિતાત્માનો યાવન્મોક્ષગતિર્ધ્રુવા

॥ ઇન્દ્ર ઉવાચ ॥ ॥
ત્રૈલોક્યેઽપિ સુવિખ્યાત આશ્રમો વો ભવિષ્યતિ ॥
તથા કામપ્રદશ્ચૈવ લોકાનાં સંભવિષ્યતિ

યો યં કામમભિધ્યાય શ્રાદ્ધમત્ર કરિષ્યતિ ॥
શ્રાવણે પૌર્ણમાસ્યાં ચ સ તં સર્વમવા પ્સ્યતિ

નિષ્કામો વા નરો યસ્તુ શ્રાદ્ધં દાનમથાપિ વા ॥
પ્રકરિષ્યતિ મોક્ષં સ સમવાપ્સ્યત્યસંશયમ્

યે ચાત્ર દેહં ત્યક્ષ્યંતિ યુષ્માકં ચાશ્રમે શુભે ॥
અપિ પાપસમાયુક્તાસ્તે યાસ્યંતિ પરાં ગતિમ્

ઇંગુદૈર્બદરૈર્વાપિ બિલ્વૈર્ભલ્લાતકૈરપિ ॥
પિતૄનુદ્દિશ્ય યઃ શ્રાદ્ધં કરિષ્યતિ સમાહિતઃ

સ યાસ્યતિ પરાં સિદ્ધિં દુર્લભાં ત્રિદશૈરપિ ॥
સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ સ્તૂયમાનશ્ચ કિંનરૈઃ

॥
॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
એવમુક્ત્વા સહસ્રાક્ષસ્તૈઃ સર્વૈરભિનંદિતઃ ૦।
જગામાદર્શનં તેઽપિ સ્થિતાસ્તત્ર દ્વિજોત્તમાઃ

તતઃ કાલે ગતે તેઽપિ કૃત્વા તીવ્રં મહત્તપઃ ॥
સંપ્રાપ્તાઃ પરમં સ્થાનં જરામરણવર્જિતમ્

તૈસ્તત્ર સ્થાપિતં લિઙ્ગં દેવદેવસ્ય શૂલિનઃ ॥
તસ્ય સંદર્શનાદેવ નરઃ પાપાદ્વિમુચ્યતે

યસ્તલ્લિંગં પુનર્ભક્ત્યા પુષ્પધૂપાનુલેપનૈઃ ॥
અર્ચયેત્સ ધ્રુવં મુક્તિં પ્રાપ્નોતિ દ્વિજસત્તમાઃ

એતત્પવિત્ર માયુષ્યં સર્વપાતકનાશનમ્॥
સપ્તર્ષોણાં સમાખ્યાતમાશ્રમસ્યાનુકીર્તનમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે સપ્તર્ષ્યાશ્રમમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ દ્વાત્રિંશોઽધ્યાયઃ