સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.28

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
તસ્યાં દેવસભાયાં ચ સંસ્થિતા યે દ્વિજોત્તમાઃ ॥
પ્રભાસાદીનિ તીર્થાનિ મૂર્તાનિ સકલાનિ ચ

તાનિ શ્રુત્વા વચસ્તસ્ય દેવાચાર્યસ્ય તાદૃશમ્ ॥
ભયં કૃત્વા મહચ્ચિત્તે પ્રોચુશ્ચ ત્રિદિવેશ્વરમ્

યદ્યેવં દેવદેવેશ ભવિષ્ય ત્યશુભં યુગમ્ ॥
વયં નાશં સમેષ્યામો ન સ્થાસ્યામો જગત્ત્રયે

પુરંદરાદ્ય ચાસ્માકં સ્થાનં કિંચિત્પ્રદર્શય ॥
તસ્માત્કીર્તય નઃ સ્થાનં કિંચિત્ક્વાપિ પુરંદર

યદાશ્રિત્ય નયિષ્યામો રૌદ્રં કલિયુગં વિભો ॥
અસ્પૃષ્ટાનિ નરૈર્મ્લેચ્છૈઃ પ્રભાવસહિતાનિ ચ ॥
પાતાલે સ્વર્ગલોકે વા મર્ત્યે વા સુરસત્તમ

તેષાં તદ્વચનં શ્રુત્વા કૃપાવિષ્ટઃ શતક્રતુઃ ॥
પ્રોવાચ બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠં ભૂય એવ બૃહસ્પતિમ્

અસ્પૃષ્ટં કલિના સ્થાનં કિંચિ દ્વદ બૃહસ્પતે ॥
સમાશ્રયાય તીર્થાનાં યદિ વેત્સિ જગત્ત્રયે

શક્રસ્ય તદ્વચઃ શ્રુત્વા ચિરં ધ્યાત્વા વૃહસ્પતિઃ ॥
તત્ર પ્રોવાચ તીર્થાનિ ભયા દ્ભીતાનિ હર્ષયન્

હાટકેશ્વરમિત્યુક્તમસ્તિ ક્ષેત્રમનુત્તમમ્ ॥
લિંગસ્ય પતનાજ્જાતં દેવદેવસ્ય શૂલિનઃ

યત્ર પૂર્વં તપસ્તપ્તં વિશ્વામિત્રેણ ધીમતા ॥
ત્રિશંકોર્ભૂમિપાલસ્ય કૃતે તીર્થે મહાત્મના

યત્ર સ્થિત્વા સભૂપાલસ્ત્રિશંકુઃ પાપવર્જિતઃ ॥
ચણ્ડાલત્વં પરિત્યજ્ય સદેહ સ્ત્રિદિવં ગતઃ

યત્ર શક્રસમાદેશાત્પૂરિતં પાંસુભિઃ પુરા ॥
સંવર્તકેન રૌદ્રેણ વાયુના તીર્થમુત્તમમ્

યત્ર રક્ષત્યધસ્તાચ્ચ સ સ્વયં હાટકેશ્વરઃ ॥
ઉપરિષ્ટાત્પ્રદેશં ચ કલૌ દેવોઽચલેશ્વરઃ

હાટકેશ્વરમાહાત્મ્યાદસ્પૃષ્ટં કલિના હિ તત્ ॥
પંચક્રોશપ્રમાણેન અચલેશ્વરજેન ચ

તસ્માસ્વાંશેન ગચ્છંતુ તત્ર તીર્થાન્યશેષતઃ ॥
તેષાં કલિભયં શક્ર નૈવ તત્રાસ્ત્યસંશયમ્

તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્ય સર્વતીર્થાનિ તત્ક્ષણાત્ ॥
હાટકેશ્વરસંજ્ઞં તત્ક્ષેત્રં જગ્મુર્દ્વિજોત્તમાઃ

યજ્ઞોપવીતમાત્રાણિ કૃત્વા સ્થાનાનિ ચાત્મનઃ ॥
ક્ષેત્રમાસાદયામાસુસ્તત્સર્વહિ દ્વિજોત્તમાઃ

એતસ્માત્કારણાજાત ક્ષેત્રં પુણ્યતમં હિ તત્ ॥
હાટકેશ્વરદેવસ્ય મહાપાતકનાશનમ્

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
અત્યાશ્ચર્યમિદં સૂત યત્ત્વયૈતદુદાહૃતમ્ ॥
સંગમં સર્વતીર્થાનાં ક્ષેત્રે તત્ર પ્રકીર્તિતમ્

તાવન્માત્રપ્રભાવાણિ તત્સ્થાનિ પ્રભવંતિ કિમ્ ॥
તાનિ તીર્થાનિ નો બ્રૂહિ વિસ્તરેણ મહામતે

નામતઃ સ્થાનતશ્ચૈવ તથા ચૈવ પ્રભાવતઃ ॥
સર્વાણ્યપિમહાભાગ પરં કૌતૂહલં હિ નઃ ॥

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
તિસ્રઃ કોટ્યોઽર્ધકોટિશ્ચ તીર્થાનાં દ્વિજસત્તમાઃ ॥
હાટકેશ્વરજં ક્ષેત્રં વ્યાપ્ય સર્વં વ્યવસ્થિતાઃ ॥

ન તેષાં કીર્તનં શક્યં કર્તું વર્ષશતૈરપિ ॥
તથા સ્વાયંભુવસ્યાદૌ કલ્પસ્ય પ્રથમસ્ય ચ

કૃતઃ સમાશ્રયસ્તત્ર ક્ષેત્રે તીર્થૈઃ શુભાવહે ॥
બહુત્વાદથ કાલસ્ય બહૂનિ દ્વિજસત્તમાઃ

ઉચ્છેદં સંપ્રયાતાનિ તીર્થાન્યાયતનાનિ ચ ॥
યાન્યહં વેદ કાર્ત્સ્ન્યેન પ્રભાવસહિતાનિ ચ ॥
તાનિ વઃ કીર્તયિષ્યામિ શૃણુધ્વં સુસમાહિતાઃ

યેષાં સંશ્રવણાદેવ નરઃ પાપાત્પ્રમુચ્યતે
ધ્યાનાત્સ્નાનાત્તથા દાનાત્સ્પર્શનાદ્વિજસત્તમાઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે હાટકેશ્વરક્ષેત્રે સર્વતીર્થસમાશ્રયવર્ણનંનામાષ્ટાવિંશોઽધ્યાયઃ