સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.253

॥ શૂદ્ર ઉવાચ ॥ ॥
પાર્વતીકુપિતા દેવી કથં દેવેન શૂલિના ॥
પ્રસાદં ચ ગતા શપ્ત્વા યત્કોપાત્ક્ષુભ્યતે જગત્

કથં સ ભગવાન્રુદ્રો ભાર્યાશાપમવાપ હ ॥
વૈકૃતં રૂપમાસાદ્ય પુનર્દિવ્યં વપુઃ શ્રિતઃ

॥ ગાલવ ઉવાચ ॥ ॥
દેવા રૂપાણ્યદૃશ્યાનિ કૃત્વા દેવ્યા મહાભયાત્॥
મનુષ્યલોકે સકલે પ્રતિમાસુ ચ સંસ્થિતાઃ

તેષામપિ પ્રસન્ના સાઽનુગ્રહં સમુપાકરોત્ ॥
વિષ્ણુસ્તુતા મહાભાગા વિશ્વમાતાઽઘનાશિની ॥ ૪ [।
તેષાં બલાચ્ચ પાર્વત્યાઃ શાપભારેણ યન્ત્રિતઃ ॥
તાં નિત્યમેવાનુનયન્નૃચે સોવાચ શંકરમ્

એતે દેવા વિશ્વ પૂજ્યા વિશ્વસ્ય ચ વરપ્રદાઃ ॥
મત્પ્રસાદાદ્ભવિષ્યંતિ ભક્તિતસ્તોષિતા નરૈઃ

ત્વામૃતે મમ કર્મેદં કૃતં સાધુવિનિન્દિતમ્ ॥
વેદ્યાં વિવાહ કાલે ચ પ્રત્યક્ષં સર્વસાક્ષિકમ્

યત્સપ્તમંડલાનાં ચ ગમનં ચ કરાર્પણમ્ ॥
વહ્નિશ્ચ વરુણઃ કૃષ્ણો દેવતાશ્ચ સવલ્લભાઃ

ચતુર્દિક્ષ્વંગ સંયુક્તા દેવબ્રાહ્મણસંયુતાઃ ॥
એતેષામગ્રતો દિબ્યં કૃત્વા ત્વં જનસંસદિ

પ્રમાદાત્સત્ત્વમાપન્નો વ્યભિચારં કથં કૃથાઃ ॥
ગુરુવોઽપિ ન સન્માર્ગે પ્રવર્ત્તંતે જનૌઘવત્

નિગ્રાહ્યાઃ સર્વલોકેષુ પ્રબુદ્ધૈઃ શ્રૂયતે શ્રુતૌ ॥
પુત્રેણાપિ પિતા શાસ્યઃ શિષ્યેણાપિ ગુરુઃ સ્વયમ્

ક્ષત્રિયૈર્બ્રાહ્મણઃ શાસ્યો ભાર્યયા ચ પતિસ્તથા ॥
ઉન્માર્ગગામિનં શ્રેષ્ઠમપિ વેદાન્તપારગમ્

નીચૈરપિ પ્રશાસ્યેત શ્રુતિરાહ સનાતની ॥
સન્માર્ગ એવ સર્વત્ર પૂજ્યતે નાપથઃ ક્વચિત્

યેન સ્વકુલજો ધર્મસ્ત્યક્તઃ સ પતિતો ભવેત્ ॥
મૃતશ્ચ નરકં પ્રાપ્ય દુઃખભારેણ યુજ્યતે ॥

ધર્મં ત્યજતિ નાસ્તિક્યાજ્જ્ઞાતિભેદમુપાગતઃ ॥
સ નિગ્રાહ્યઃ સર્વલોકૈર્મનુધર્મપરાયણૈઃ

કુલધર્માઞ્જ્ઞાતિધર્માન્દેશધર્માન્મહેશ્વર ॥
યે ત્યજંતિ ચ તેઽવશ્યં કુલાચ્ચ પતિતા જનાઃ

અગ્નિત્યાગો વ્રતત્યાગો વચનત્યાગ એવ ચ ॥
ધર્મત્યાગો નૈવ કાર્યઃ કુર્વન્પતિત એવ હિ ॥

ન પિતા ન ચ તે માતા ન ભ્રાતા સ્વજનોઽપિ ચ ॥
પશ્યતે તવ વાર્તાં ચ અસ્પૃશ્યસ્ત્વમદન્વિષમ્

અસ્થિમાલાચિતાભસ્મ જટાધારી કુચૈલવાન્ ॥
ચપલો મુક્તમર્યાદસ્તસ્થું નાર્હસિ મેઽગ્રતઃ

અબ્રહ્મણ્યોઽવ્રતી ભિક્ષુર્દુષ્ટાત્મા કપટી સદા ॥
નાર્હસિ ત્વં મમ પુરઃ સંભાષયિતુમીશ્વર

એવં સા રુદતી દેવી બાષ્પવ્યાકુલલોચના ॥
મહાદુઃખયુતૈવાસીદ્દેવેશેઽનુનયત્યપિ

પુનરેવ પ્રકુપિતા હરં પ્રોવાચ ભામિની ॥
તવાર્જવં ન હૃદયે કાઠિન્યં વેદ્મિ નિત્યદા

બ્રાહ્મણૈસ્ત્વાસુરૈરુક્તં તન્મૃષા પ્રતિભાતિ મે ॥
યસ્માન્મયિ મહાદુષ્ટભાવ એવ કૃતસ્ત્વયા

બ્રાહ્મણા વંચિતા યસ્માદ્બ્રાહ્મણૈસ્ત્વં હનિષ્યસે ॥
એવમુક્ત્વા ભગવતી પુનરાહ ન કિઞ્ચન

ઈશઃ પ્રસન્નવદનામુપચારૈરથાકરોત્ ॥
શનૈર્નીતિમયૈર્વાક્યૈર્હેતુમદ્ભિર્મહેશ્વરઃ

પ્રસન્નલોચનાં જ્ઞાત્વા કિંચિત્પ્રાહ હરસ્તતઃ ॥
કોપેન કલુષં વક્ત્રં પૂર્ણચન્દ્ર સમપ્રભમ્

કસ્માત્ત્વં કુરુષે ભદ્રે યુક્તમેવ વચો ન તે ॥
સર્વભૂતદયા કાર્યા પ્રાણિનાં હિ હિતેચ્છયા

યદ્યપીષ્ટો હિ યસ્યાર્થો ન કાર્યં પરપીડનમ્ ॥
જગત્સર્વં સુતપ્રાયં તવાસ્તિ વરવર્ણિનિ

જગત્પૂજ્યા ત્વમેવૈકા સર્વરૂપધરાનઘે ॥
મયા યદિ કૃતં કર્માવદ્યં દેવ હિતાય વૈ

તથાપ્યેવં તવ સુતો ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ ॥
અથવા મમ સર્વેભ્યઃ પ્રાણેભ્યોઽપિ ગરીયસી

યદિચ્છસિ તથા કુર્યાં તથા તવ મનોરથાન્॥
પ્રસન્નવદના ભૂત્વા કથયસ્વ વરાનને

ઇત્યુક્તા સા ભગવતી પુનરાહ મહેશ્વરમ્ ॥
ચાતુર્માસ્યે ચ સંપ્રાપ્તે મહાવ્રત ધરો યદિ

દેવતાનાં ચ પ્રત્યક્ષં તાંડવં નર્તસે યદિ ॥
પારયિત્વા વ્રતં સમ્યગ્બ્રહ્મચર્યં મહેશ્વર ॥ ૩૩ [।
મત્પ્રીત્યૈ યદિ દેહાર્થં વૈષ્ણવં ચ પ્રયચ્છસિ ॥
શાપસ્યાનુગ્રહં કુર્યાં પ્રસવવદના સતી

નાન્યથા મમ ચિત્તં ત્વાં વિશ્વાસમનુગચ્છતિ ॥
તચ્છ્રુત્વા ભગવાંસ્તુષ્ટસ્તથેતિ પ્રત્યુવાચ તામ્

સાપિ હૃષ્ટા ભગવતી શાપસ્યાનુગ્રહે વૃતા

ઇદં પુરાણં મનુજઃ શૃણોતિ શ્રદ્ધાયુક્તો ભેદબુદ્ધ્યા દૃઢત્વમ્ ॥
તસ્યા વશ્યં જીવિતં સર્વસિદ્ધં મર્ત્યાઃ સત્યાત્તચ્છ્રયત્વં પ્રયાંતિ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે શેષશાય્યુપાખ્યાને બ્રહ્મનારદસંવાદે ચાતુર્માસ્યમાહાત્મ્યે શંકરકૃતપાર્વત્યનુનયો નામ ત્રિપંચાશદુત્તરદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ ॥