સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.251

॥ ગાલવ ઉવાચ ॥ ॥
ઇત્યુક્ત્વાઽઽકાશજાવાણી વિરરામ શુભપ્રદા ॥
તેઽપિ દેવાસ્તદાશ્ચર્યં મહદ્દૃષ્ટ્વા મહાવ્રતાઃ

ચતુષ્ટયં ચ વૃક્ષાણાં ચાતુર્માસ્યે સમાગતે ॥
અપૂજયંશ્ચ વિધિવદૈક્યભાવેન શૂદ્રજ

ચાતુર્માસ્યેઽથ સંપૂર્ણે દેવો હરિહરાત્મકઃ ॥
પ્રસન્નસ્તાનુવાચાથ ભક્ત્યા પ્રત્યક્ષરૂપધૃક્

યૂયં ગચ્છત દેવેશ મહા વ્રતપરાયણાઃ ॥
ભુંક્ત સ્વાન્સ્વાંશ્ચાધિકારાન્મયા તે દાનવા હતાઃ

ઇત્યુક્ત્વા દેવદેવેશાવૈક્યરૂપધરૌ યદા ॥
ગણાનાં દેવતાનાં ચ બુદ્ધિં નિર્ભેદતાં તદા

નયન્તૌ તૌ તદા ચેશા બભૂવતુરરિન્દમૌ॥
તેઽપિ દેવા નિરાબાધા હૃષ્ટચિત્તા હ્યભેદતઃ

પ્રયયુઃ સ્વાંશ્ચાધિકારાન્વિમાનગણ કોટિભિઃ ॥
॥ ગાલવ ઉવાચ ॥ ॥
તથા તત્રાપિ તે દેવાઃ પાર્વત્યાઃ શાપમોહિતાઃ

સ્તુત્વા તાં બિલ્વપત્રૈશ્ચ પૂજયિત્વા મહેશ્વરીમ્ ॥
પ્રસન્નવદનાં સ્તુત્વા પ્રણિપત્ય પુનઃપુનઃ

સા પ્રોવાચ તતો દેવાન્વિશ્વમાતા તુ સંસ્તુતા ॥
મમ શાપો વૃથા નૈવ ભવિષ્યતિ સુરોત્તમાઃ

તથાપિ કૃતપાપાનાં કરવાણિ કૃપાં ચ વઃ ॥
સ્વર્ગે દૃષન્મયા નૈવ ભવિષ્યથ સુરોત્તમાઃ

મર્ત્યલોકં ચ સંપ્રાપ્ય પ્રતિમાસુ ચ સર્વશઃ ॥
સર્વે દેવાશ્ચ વરદા લોકાનાં પ્રભવિષ્યથ

પાણિગ્રહેણ વિહિતા યે કુમારાઃ કુમારિકાઃ ॥
તેષાંતેષાં પ્રજાશ્ચૈવ ભવિષ્યથ ન સંશયઃ

ઇત્યુક્ત્વા સા ભગવતી દેવતાનાં વરપ્રદા ॥
વિષ્ણું મહેશ્વરં ચૈવ પ્રોવાચ કુપિતા ભૃશમ્

દેવાસ્તસ્યા ભયાન્નષ્ટા મર્ત્યેષુ પ્રતિમાં ગતાઃ ॥
ભક્તાનાં માનસં ભાવં પૂરયન્તઃ સુસંસ્થિતાઃ

યસ્માદ્વિષ્ણો મહેશાનસ્ત્વયાઽપિ ન નિષેધિતઃ ॥
તસ્માત્ત્વમપિ પાષાણો ભવિષ્યસિ ન સંશયઃ

હરોઽપ્યશ્મમયં રૂપં પ્રાપ્ય લોકવિગર્હિતમ્ ॥
લિંગાકારં વિપ્રશાપાન્મહદ્દુઃખમવાપ્સ્યતિ

તચ્છ્રુત્વા ભગવાન્વિષ્ણુઃ પાર્વતીમનુકૂલયન્ ॥
ઉવાચ પ્રણતો ભૂત્વા હરભાર્યાં મહેશ્વરીમ્

॥ શ્રીવિષ્ણુરુવાચ ॥ ॥
મહાવ્રતે મહાદેવિ મહાદેવપ્રિયા સદા ॥
ત્વં હિ સત્ત્વરજઃસ્થા ચ તામસી શક્તિરુત્તમા

માત્રાત્રયસમોપેતા ગુણત્રયવિભાવિની ॥
માયાદીનાં જનિત્રી ત્વં વિશ્વવ્યાપકરૂપિણી

વેદત્રયસ્તુતા ત્વં ચ સાધ્યારૂપેણ રાગિણી ॥
અરૂપા સર્વરૂપા ત્વં જનસન્તાનદાયિની

ફલવેલા મહાકાલી મહાલક્ષ્મીઃ સરસ્વતી ॥
ઓંકારશ્ચ વષટ્કારસ્ત્વમેવ હિ સુરેશ્વરિ

ભૂતધાત્રિ નમસ્તેઽસ્તુ શિવાયૈ ચ નમોઽસ્તુ તે ॥
રાગિણ્યૈ ચ વિરાગિણ્યૈ વિકરાલે નમઃ શુભે

એવં સ્તુતા પ્રસન્નાક્ષી પ્રસન્નેનાંતરાત્મના ॥
ઉવાચ પરમોદારં મિથ્યારોષયુતં વચઃ

મચ્છાપો નાઽન્યથા ભાવી જનાર્દન તવાપ્યયમ્ ॥
તત્રાઽપિ સંસ્થિતસ્ત્વં હિ યોગીશ્વરવિમુક્તિદઃ

કામપ્રદશ્ચ ભક્તાનાં ચાતુર્માસ્યે વિશેષતઃ ॥
નિમ્નગા ગંડકીનામ બ્રહ્મણો દયિતા સુતા

પાષાણસારસંભૂતા પુણ્યદાત્રી મહાજલા ॥
તસ્યાઃ સુવિમલે નીરે તવ વાસો ભવિષ્યતિ

ચતુર્વિંશતિભેદેન પુરાણજ્ઞૈર્નિરીક્ષિતઃ ।
મુખે જાંબૂનદં ચૈવ શાલગ્રામઃ પ્રકીર્તિતઃ

વર્ત્તુલસ્તેજસઃ પિંડઃ શ્રિયા યુક્તો ભવિષ્યસિ ॥
સર્વસામર્થ્યસંયુક્તો યોગિનામપિ મોક્ષદઃ

યે ત્વાં શિલાગતં વિષ્ણું પૂજયિષ્યંતિ માનવાઃ ॥
તેષાં સુચિન્તિતાં સિદ્ધિં ભક્તાનાં સંપ્રયચ્છસિ

શિલાગતં ચ દેવેશં તુલસ્યા ભક્તિ તત્પરાઃ ॥
પૂજયિષ્યંતિ મનુજાસ્તેષાં મુક્તિર્ન દૂરતઃ

શિલાસ્થિતં ચ યઃ પશ્યેત્ત્વાં વિષ્ણું પ્રતિમાગતમ્ ॥
સુચક્રાંકિતસર્વાંગં ન સ ગચ્છેદ્યમાલયમ્

॥ ગાલવ ઉવાચ ॥ ॥
ઇતિ તે કથિતં સર્વં શાલગ્રામસ્ય કારણમ્ ॥
યથા સ ભગવાન્વિષ્ણુઃ પાષાણત્વમુપા ગતઃ

ગોવિન્દોઽપિ મહાશાપં લબ્ધ્વા સ્વભવનં ગતઃ ॥
પાર્વતી ચ મહેશાનં કુપિતા પ્રણમય્ય ચ ॥ ૩૩ ।
એવં સ એવ ભગવાન્ભવભૂત ભવ્યભૂતાદિકૃત્સકલસંસ્થિતિનાશનાંકઃ ॥
સોઽપિ શ્રિયા સહ ભવોઽપિ ગિરીશપુત્ર્યા સાર્દ્ધં ચતુર્ષુ ચ દ્રુમેષુ નિવાસમાપ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિ સાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે શેષશાય્યુપાખ્યાને બ્રહ્મનારદસંવાદે ચાતુર્માસ્યમાહાત્મ્યે પૈજ વનોપાખ્યાને વિષ્ણુશાપોનામૈકપઞ્ચાશદુત્તરદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ