સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.246

॥ ગાલવ ઉવાચ ॥ ॥
શક્રાદયસ્તુ દેવેશા દુઃખસંતપ્તમાનસાઃ ॥ ॥
ઈશ્વરાદર્શનભ્રાંતમનઃ કર્મેંદ્રિયા રતિમ્

ન પ્રાપુર્લોકનાથં તે કૃત્વા યઃ પ્રતિમાકૃતિમ્ ॥
તપસારાધયામાસુઃ સર્વભૂતહૃદિસ્થિતમ્

કપર્દશિરસં દેવં શૂલહસ્તં પિનાકિનમ્ ॥
કપાલખટ્વાંગધરં દશહસ્તં કિરીટિનમ્

ઉમાસહિતમીશાનં પંચવક્ત્રં મહાભુજમ્॥
કર્પૂરગૌરદેહાભં સિતભૂતિવિભૂષિતમ્॥

નાગયજ્ઞોપવીતેન ગજચર્મસમન્વિતમ્ ॥
કૃષ્ણસારત્વચા ચાપિ કૃતપ્રાવરણં વિભુમ્

કૃતધ્યાનાઃ સુરાસ્તત્ર વૃક્ષાધારે સમાશ્રિતાઃ ॥
વ્રતચર્યાં સમાશ્રિત્ય પ્રચક્રુસ્તપ ઉત્તમમ્

ષડક્ષરેણ મંત્રેણ શૈવેન વિહિતાઃ સુરાઃ ॥
॥ શૂદ્ર ઉવાચ ॥ ॥
વ્રતચર્યા ત્વયા યા સા પ્રોક્તા સંજા યતે કથમ્

બ્રહ્મન્વિસ્તરતો બ્રૂહિ ન તૃપ્યેતે વચોઽમૃતૈઃ

॥ ગાલવ ઉવાચ ॥ ॥
જપન્ભસ્મ ચ ખટ્વાંગં કપાલં સ્ફાટિકં તથા ॥
રુંડમાલાં પંચવક્ત્રમર્દ્ધચંદ્રં ચ મૂર્દ્ધનિ

ચિત્રકૃત્તિપરીધાનં કૌપીનકુણ્ડલદ્વયમ્ ॥
ઘંટાયુગ્મં ત્રિશૂલં ચ સૂત્રં ચર્યાસ્વરૂપકમ્

અમીભિર્લક્ષણૈર્લક્ષ્યં મયોક્તં તવ શૂદ્રજ ॥
અનેન વિધિના સર્વે દેવા વહ્નિપુરોગમાઃ

સર્વ આરાધયામાસુઃ સર્વોપાયૈર્વરપ્રદમ્ ॥
ચાતુર્માસ્યે ચ સંપૂર્ણે સપૂર્ણે કાર્તિકેઽમલે

ચીર્ણવ્રતાન્સુરાન્દૃષ્ટ્વા વિશુદ્ધાંશ્ચ મહેશ્વરઃ ॥
મતિં તેષાં દદૌ તુષ્ટો જીવાત્મા સર્વભૂતદૃક્

શતરુદ્રીયજાપ્યેન વિધાનસહિતેન ચ ॥
ધ્યાનેન દીપદાનેન ચાતુર્માસ્યે તુતોષ સઃ

પૂજનૈઃ ષોડશવિધૈર્યથા વિષ્ણોસ્તથા હરે ॥
કુર્વાણાન્ભક્તિભાવેન જ્ઞાત્વા દેવાન્સમાગતાન્

પ્રહૃષ્ટો ભગવાન્રુદ્રો દદૌ તેષાં શુભા મતિમ્ ॥
તતઃ સંમંત્ર્ય તે દેવા વહ્નિં સ્તુત્વા યથાર્થતઃ

પ્રસન્નવદનં ચક્રુઃ કાર્યસાધનતત્પરમ્ ॥
કર્મસાક્ષી મહાતેજાઃ કૃત્વા પારાવતં વપુ

પ્રવિવેશ તતો મધ્યે દ્રષ્ટું દેવં મહેશ્વરમ્ ॥
ચકાર ગતિવિક્ષેપં ગુંઠનૈરવગુંઠનૈઃ

લુંઠનૈઃ સર્પણૈશ્ચૈવ ચારુરૂપોઽદ્ભુતાં ગતિમ્ ॥
તં દૃષ્ટ્વા ભગવાંસ્તત્ર કારણં સમબુદ્ધ્યત

ઊર્ધ્વરેતાસ્તતસ્તસ્મિન્સસર્જાદૌ દધાર તત્ ॥
વીર્યં વહ્નિમુખે ચૈવ સોત્પપાત ગૃહાદ્બહિઃ

ગતે તસ્મિન્પતંગેઽથ પાર્વતી વિફલશ્રમા ॥
સંક્રુદ્ધા સર્વદેવાનાં સા શશાપ મહેશ્વરી

યસ્માન્મમેચ્છા વિહતા ભવદ્ભિર્દુષ્ટબુદ્ધિભિઃ ॥
તસ્માત્પાષાણતામાશુ વ્રજંતુ ત્રિદિવૌકસઃ

નિરપત્યા નિર્દયાશ્ચ સર્વે દેવા ભવિષ્યથ ॥
તતઃ પ્રસાદયામાસુઃ પ્રણતાઃ શાપયંત્રિતાઃ

મહદ્દુઃખં સંપ્રવિષ્ટાઃ પુનઃ પુનરથાબ્રુવન્

॥ દેવા ઊચુઃ ॥ ॥
ત્વં માતા સર્વદેવાનાં સર્વસાક્ષી સનાતની ॥
ઉત્પત્તિસ્થિતિસંહારકારણં જગતાં સદા

ભૂતપ્રકૃતિરૂપા ત્વં મહાભૂતસમાશ્રિતા ॥
અપર્ણા તપસાં ધાત્રી ભૂતધાત્રી વસુન્ધરા

મંત્રારાધ્યા મન્ત્રબીજં વિશ્વબીજલયસ્થિતિઃ ॥
યજ્ઞાદિફલદાત્રી ચ સ્વાહારૂપેણ સર્વદા

મન્ત્રયન્ત્રસમોપેતા બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાદિષુ ॥
નિત્યરૂપા મહારૂપા સર્વરૂપા નિરઞ્જના

દોષત્રયસમાક્રાન્ત જનનૈઃ શ્રેયસપ્રદા ॥
મહાલક્ષ્મીર્મહાકાલીમહાદેવી મહેશ્વરી

વિશ્વેશ્વરી મહામાયા માયાબીજવરપ્રદા ॥
વરરૂપા વરેણ્યા ત્વં વરદાત્રી વરાસુતા

બિલ્વપત્રૈઃ શુભૈર્યે ત્વાં પૂજયન્તિ નરાઃ સદા ॥
તેષાં રાજ્યપ્રદાત્રી ચ કામદા સિદ્ધિદા સદા

ચાતુર્માસ્યેઽર્ચિતા યૈસ્ત્વં બિલ્વપત્રૈર્વિશેષતઃ ॥
તેષાં વાંછિતસિદ્ધ્યર્થં જાતા કામદુઘા સ્વયમ્

યેઽર્ચયંતિ સદા લોકે મહેશ્વરસમન્વિતામ્ ॥
બિલ્વપત્રૈર્મહાભક્ત્યા ન તેષાં દુઃખદુષ્કૃતી

ચાતુર્માસ્યે વિશેષેણ તવ પૂજા મહાફલા ॥
અદ્યપ્રભૃતિ યૈર્લોકૈર્બિલ્વપત્રૈસ્તુ પૂજિતા

વિધાસ્યસિ મહેશાનિ તેષાં જ્ઞાનમનુત્તમમ્॥
ચાતુર્માસ્યેઽધિકફલં બિલ્વપત્રં વરાનને

ઉમામહેશ્વરપ્રીત્યૈ દત્તં વિધિવદક્ષયમ્ ॥
યથા શ્રીસ્તુલસીવૃક્ષે તથા બિલ્વે ચ પાર્વતી

ત્વં મૂર્ત્યા દૃશ્યસે વિશ્વં સકલાભીષ્ટદાયિની ॥
ચાતુર્માસ્યે વિશેષેણ સેવિતૌ દ્વૌ મહાફલૌ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે શેષશાય્યુપાખ્યાને બ્રહ્મનારદસંવાદે ચાતુર્માસ્ય માહાત્મ્યે પૈજવનોપાખ્યાને પાર્વત્યેન્દ્રાદીનાં શાપપ્રદાનવૃત્તાન્તવર્ણનંનામ ષટ્ચત્વારિંશદુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ