સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.235

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥ ॥
દાનધર્મં પ્રશંસંતિ સર્વધર્મેષુ સર્વદા ॥
હરૌ સુપ્તે વિશેષેણ દાનં બ્રહ્મત્વકારણમ્

અન્નં બ્રહ્મ ઇતિ પ્રોક્તમન્ને પ્રાણાઃ પ્રતિષ્ઠિતાઃ ॥
તસ્માદન્નપ્રદો નિત્યં વારિદશ્ચ ભવેન્નરઃ

વારિદસ્તૃપ્તિમાયાતિ સુખમક્ષય્યમન્નદઃ ॥
વાર્યન્નયોઃ સમં દાનં ન ભૂતં ન ભવિષ્યતિ

મણિરત્નપ્રવાલાનાં રૂપ્યં હાટકવાસસામ્॥
અન્યેષામપિ દાનાનામન્નદાનં વિશિષ્યતે

અન્નોદકપ્રદાનં ચ ગોપ્રદાનં ચ નિત્યદા ॥
વેદપાઠો વહ્નિહોમશ્ચાતુર્માસ્યે મહાફલમ્

વૈકુણ્ઠપદવાઞ્છા ચેદ્વિષ્ણુના સહ સંગમે ॥
સર્વપાપક્ષયાર્થાય ચાતુર્માસ્યેઽન્નદો ભવેત્

સત્યંસત્યં હિ દેવર્ષે મયોક્તં તવ નારદ ॥
જન્માંતરસહસ્રેષુ નાદત્તમુપતિષ્ઠતે

તસ્માદન્નપ્રદાનેન સર્વે હૃષ્યંતિ જન્તવઃ ॥
દેવાશ્ચ સ્પૃહયંત્યેનમન્નદાનપ્રદાયિનમ્

આજ્યં દેયં ચ પાત્રેષુ શ્રદ્ધયા વજ્રમિશ્રિતમ્ ॥
વજ્રદાનકરો મર્ત્યશ્ચાતુર્માસ્યે ન માનવઃ

ભોજનં ગુરુવિપ્રાણાં ઘૃતદાનં ચ સત્ક્રિયા ॥
એતાનિ યસ્ય તિષ્ઠન્તિ ચાતુર્માસ્યે ન માનવઃ

સદ્ધર્મઃ સત્કથા ચૈવ સત્સેવા દર્શનં સતામ્ ॥
વિષ્ષુપૂજા રતિર્દાને ચાતુર્માસ્યેષુ દુર્લભાઃ

પિતૄનુદ્દિશ્ય યો મર્ત્યશ્ચાતુર્માસ્યેઽન્નદો ભવેત્ ॥
સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા પિતૃલોકમવામુયાત્

દેવાઃ સર્વેઽન્નદાનેન તૃપ્તા યચ્છન્તિ વાંછિતમ્ ॥
પિપીલિકાઽપિ યદ્ગેહાદ્ભક્ષ્યમાદાય ગચ્છતિ

રાત્રૌ દિવાઽનિષિદ્ધાન્નો હ્યન્નદાનમનુત્તમમ્ ॥
હરૌ સુપ્તે હિ પાપઘ્નં વાર્ય મપિ શત્રુષુ

ચાતુર્માસ્યે દુગ્ધદાનં દધિ તક્રં મહાફલમ્ ॥
જન્મકાલે યેન બદ્ધઃ પિંડસ્તદ્દાનમુત્તમમ્

શાકપ્રદાતા નરકં યમલોકં ન પશ્યતિ ॥
વસ્ત્રદઃ સોમલોકં ચ વસેદાભૂતસંપ્લવમ્

સુપ્તે દેવે યથાશક્તિ હ્યન્યાસુ પ્રતિમાસુ ચ ॥
પુષ્પવસ્ત્રપ્રદાનેન સન્તાનં નૈવ હીયતે

ચન્દનાગુરુધૂપં ચ ચાતુર્માસ્યે પ્રયચ્છતિ ॥
પુત્રપૌત્રસમાયુક્તો વિષ્ણુરૂપી ભવેન્નરઃ

સુપ્તે દેવે જગન્નાથે ફલદાનં પ્રય ચ્છતિ ॥
વિપ્રાય વેદવિદુષે યમલોકં ન પશ્યતિ

વિદ્યાદાનં ચ ગોદાનં ભૂમિદાનં પ્રયચ્છતિ ॥
વિષ્ણુપ્રીત્યર્થમેવેહ સ તારયતિ પૂર્વજાન્

ગુડસૈંધવતૈલાદિમધુતિક્તતિલાન્નદઃ ॥
દેવતાયાસ્સમુદ્દિશ્ય તાસાં લોકં પ્રયાતિ હિ

ચાતુર્માસ્યે તિલાન્દત્ત્વા ન ભૂયઃ સ્તનપો ભવેત્ ॥
યવપ્રદાતા વસતે વાસવં લોકમક્ષયમ્

હૂયેત હવ્યં વહ્નૌ ચ દાનં દદ્યાદ્દ્વિજાતયે ॥
ગાવઃ સુપૂજિતાઃ કાર્યાશ્ચાતુર્માસ્યે વિશેષતઃ

યત્કિંચિત્સુકૃતં કર્મ જન્માવધિ સુસંચિતમ્ ॥
ચાતુર્માસ્યે ગતે પાત્રે વિમુખે યન્ન દીયતે

પ્રણશ્યતિ ક્ષણાદેવ વચના દ્યસ્તુ પ્રચ્યુતઃ ॥
દિવસેદિવસે તસ્ય વર્દ્ધતે ચ પ્રતિશ્રુતમ્

તસ્માન્નૈવ પ્રતિશ્રાવ્યં સ્વલ્પમપ્યાશુ દીયતે ॥
તાવદ્વિવર્દ્ધતે દાનં યાવત્તન્ન પ્રયચ્છતિ

યો મોહાન્મનુજો લોકે યાવત્કોટિગુણં ભવેત્ ॥
તતો દશગુણા વૃદ્ધિશ્ચાતુર્માસ્યે પ્રદાતરિ

નરકે પતનં તસ્ય યાવ દિંદ્રાશ્ચતુર્દશ ॥
અતસ્તુ સર્વદા દેયં નરૈર્યત્તુ પ્રતિશ્રુતમ્

અન્યસ્મૈ ન પ્રદાતવ્યં પ્રદત્તં નૈવ હારયેત્ ।
ચાતુર્માસ્યેષુ યઃ શય્યાં દ્વિજાગ્ર્યાય પ્રયચ્છતિ

વેદોક્તેન વિધાનેન ન સ યાતિ યમાલયમ્ ॥
આસનં વારિપાત્રં ચ ભાજનં તામ્રભાજનમ્

ચાતુર્માસ્યે પ્રયત્નેન દેયં વિત્તાનુસારતઃ ॥
સર્વદાનાનિ વિપ્રેભ્યો દદત્સુપ્તે જગદ્ગુરૌ

આત્માનં પૂર્વજૈઃ સાર્દ્ધં સ મોચયતિ પાતકાત્ ॥
ગૌર્ભૂશ્ચ તિલપાત્રં ચ દીપદાનમનુત્તમમ્

દદદ્વિજાતયે મુક્તો જાયતે સ ઋણત્રયાત્

સ વિશ્વકર્તા ભુવનેષુ ગોપ્તા સ યજ્ઞભુક્સર્વફલપ્રદશ્ચ ॥
દાનાનિ વસ્તુષ્વધિદૈવતં ચ યસ્મિન્સમુદ્દિશ્ય દદાતિ મુક્તઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વર ક્ષેત્રમાહાત્મ્યે શેષશાય્યુપાખ્યાને ચાતુર્માસ્યમાહાત્મ્યે બ્રહ્મનારદસંવાદે ચાતુર્માસ્યદાનમહિમવર્ણનંનામ પઞ્ચત્રિંશદુત્તરદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ ॥