સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.225

॥ આનર્ત ઉવાચ ॥ ॥
એકોદ્દિષ્ટવિધિં બ્રૂહિ મમ ત્વં વદતાં વર ॥
પાર્વણં તુ યથા પ્રોક્તં વિસ્તરેણ મહામતે

॥ ભર્તૃયજ્ઞ ઉવાચ ॥ ॥
ત્રીણિ સંચયનાદર્વાક્તાનિ ત્વં શૃણુ સાંપ્રતમ્ ॥
યસ્મિન્સ્થાને ભવેન્મૃત્યુસ્તત્ર શ્રાદ્ધં તુ કારયેત્

એકોદ્દિષ્ટં તતો માર્ગે વિશ્રામો યત્ર કારિતઃ ॥
તતઃ સંચયનસ્થાને તૃતીયં શ્રાદ્ધમિષ્યતે

પ્રથમેઽહ્નિ દ્વિતીયેહ્નિ પઞ્ચમે સપ્તમે તથા ॥
નવમે દશમે ચૈવ નવ શ્રાદ્ધાનિ તાનિ ચ

વૈતરિણ્યાશ્ચ સંપ્રાપ્તૌ પ્રેતસ્તૃપ્તિમવાપ્નુયાત્ ॥
એકોદ્દિષ્ટં દૈવહીનમેકાર્ઘૈકપવિત્રકમ્

આવાહનપરિત્યક્તં કાર્યં પાર્થિવસત્તમ ॥
તૃપ્તિપ્રશ્નસ્તથા કાર્યઃ સ્વદિતં ચ સકૃત્તતઃ

અભિરમ્યતામિતિ મન્ત્રેણ બ્રાહ્મણસ્ય વિસર્જનમ્ ॥
અચ્છિન્નાગ્રમભિન્નાગ્રં કુર્યાદ્દર્ભતૃણદ્વયમ્ ॥
પવિત્રં તદ્વિજાનીયાદેકોદ્દિષ્ટે વિધીયતે

સર્વત્રૈવ પિતઃ પ્રોક્તં પિતા તર્પણકર્મણિ ॥
પિત્ર્યે સંકલ્પકાલે ચ પિતુરક્ષય્યદાપને

ગોત્રં સ્વરાંતં સર્વત્ર ગોત્રે તર્પણકર્મણિ ॥
ગોત્રાય કલ્પનવિધૌ ગોત્રસ્યાક્ષય્યદાપને

શર્મન્નર્ઘ્યાદિકર્તવ્યે શર્મા તર્પણકર્મણિ ॥
શર્મણે સસ્યદાને ચ શર્મણોઽક્ષય્યકે વિધૌ

માતર્માત્રે તથા માતુરાસને કલ્પનેઽક્ષયે ॥
ગોત્રે ગોત્રાયૈ ગોત્રાયાઃ પ્રથમાદ્યા વિભક્તયઃ

દેવિ દેવ્યૈ તથા દેવ્યા એવં માતુશ્ચ કીર્તયેત્ ॥
પ્રથમા ચ ચતુર્થી ચ ષષ્ઠી સ્યાચ્છ્રાદ્ધસિદ્ધયે

વિભક્તિરહિતં શ્રાદ્ધં ક્રિયતે વા વિપર્યયાત્ ॥
અકૃતં તદ્વિજાનીયાત્પિતૃણાં નોપતિષ્ઠતિ ॥

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન બ્રાહ્મણેન વિજાનતા ॥
વિભક્તિભિર્યથોક્તાભિઃ શ્રાદ્ધે કાર્યો વિધિઃ સદા

તતઃ સપિંડીકરણં વત્સરા દૂર્ધ્વતઃ સ્થિતમ્ ॥
વૃદ્ધિર્વાઽઽગામિની ચેત્સ્યાત્તદાર્વાગપિ કારયેત્

પાર્વણોક્તવિધાનેન ત્રિદૈવત્યમદૈવિકમ્ ॥
પ્રેતમુદ્દિશ્ય કર્તવ્યમેકો દ્દિષ્ટં ચ પાર્થિવ

એકેનૈવ તુ પાકેન મમ ચૈતન્મતં સ્મૃતમ્ ॥
અર્ઘપાત્રં સમાદાય યત્પ્રેતાર્થં પ્રકલ્પિતમ્

પિતૃપાત્રેષુ ત્રિષ્વેવ ત્રિધા તચ્ચ પરિક્ષિપેત્ ॥
એવં પિંડં ત્રિધા કૃત્વા પિતૃપિંડેષુ ચ ત્રિષુ

યે સમાનેતિ મન્ત્રાભ્યાં ન સ્યાત્પ્રેતસ્તતઃ પરમ્ ॥
અવનેજનં તતઃ કૃત્વા પિતૃપૂર્વં યથાક્રમમ્

ગન્ધધૂપાદિકં સર્વં પુનરેવ પ્રદાપયેત્ ॥
પિતૃપૂર્વં સમુચ્ચાર્ય વર્જયેચ્ચ ચતુર્થકમ્

કેચિચ્ચતુર્થં કુર્વંતિ પ્રેતં ચ સ્વપિતુસ્તતઃ ॥
પિતુઃ પૂર્વં ભવેચ્છ્રાદ્ધં પરં નૈતન્મતં મમ

સપિણ્ડીકરણાદૂર્ધ્વમેકોદ્દિષ્ટં ન કારયેત્ ॥
ક્ષયાહં ચ પરિત્યજ્ય શસ્ત્રાહત ચતુર્દશીમ્

યઃ સપિણ્ડીકૃતં પ્રેતં પૃથક્પિણ્ડે નિયોજયેત્ ॥
અકૃતં તદ્વિજાનીયાત્પિતૃહા ચોપજાયતે ॥।૨૩ ॥
પિતા યસ્ય તુ નિર્વૃત્તો જીવતે ચ પિતામહઃ ॥
પિતુઃ સ નામ સંકીર્ત્ય કીર્તયેત્પ્રપિતામહમ્

પિતામહસ્તુ પ્રત્યક્ષં ભુક્ત્વા ગૃહ્ણાતિ પિણ્ડકમ્ ॥
પિતામહક્ષયાહે ચ પાર્વણં શ્રાદ્ધમિષ્યતે

જનકં સ્વં પરિત્યજ્ય કથંચિન્નાસ્ય દીયતે ॥
તસ્યાકૃતેન શ્રાદ્ધેન ન સ્વલ્પં પિતૃતો ભયમ્

અમાવાસ્યાસુ સર્વાસુ મૃતે પિતરિ પાર્વણમ્ ॥
નભસ્યાપરપક્ષસ્ય મધ્યે ચૈતદુદાહૃતમ્

યાવત્સપિંડતા નૈવ ન તાવચ્છ્રાદ્ધમાચરેત્

જનકે મૃત્યુમાપન્ને શ્રાદ્ધપક્ષે સમાગતે ॥
પિતામહાદેઃ કર્તવ્યં શ્રાદ્ધં યન્નૈકપિંડતા

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે સપિંડીકરણવિધિવર્ણનંનામ પઞ્ચવિંશત્યુત્તરદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ