સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.198

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ દશાર્ણાધિપતિસ્તદા ॥
રત્નવત્યા વિવાહાર્થં તત્ર સ્થાને સમાગતઃ

સ શ્રુત્વા તત્ર વૃત્તાંતં રત્નવત્યાઃ સમુદ્ભવમ્ ॥
વિરક્તિં પરમાં કૃત્વા પ્રસ્થિતઃ સ્વપુરં પ્રતિ

તં શ્રુત્વા પ્રસ્થિતં ભૂપમાનર્તઃ સ્વપુરં પ્રતિ ॥
પૃષ્ઠતોઽનુયયૌ તસ્ય વ્યાઘો ટનકૃતે તદા ॥૪ ૩ ॥
અથાબ્રવીચ્ચ તં પ્રાપ્ય કસ્માત્ત્વં પ્રસ્થિતો નૃપ ॥
પાણિગ્રહમકૃત્વા તુ મમ કન્યાસમુદ્ભવમ્

॥ દશાર્ણ ઉવાચ ॥ ॥
દૂષિતેયં તવ સુતા કન્યકાત્વવિવર્જિતા ॥
યસ્યાઃ પીતોઽધરોઽન્યેન મર્દિતૌ ચ તથા સ્તનૌ

પુનર્ભૂરિતિ સંજ્ઞા સા સઞ્જાતા દુહિતા તવ ॥
પુનર્ભૂર્જનયેત્પુત્રં યં કદાચિત્કથંચન

સ પાતયત્યસંદિગ્ધં દશ પૂર્વાન્દશાપરાન્ ॥
એકવિંશતિમં ચૈવ તથૈવાત્માનમેવ ચ

ન વરિષ્યામ્યહં તેન સુતાં તેઽહં નરસિપ ॥
નિર્દાક્ષિણ્યમિતિ પ્રોચ્ય દશાર્ણાધિપતિસ્તદા

છંદ્યમાનોઽપિ વિવિધૈર્હસ્ત્યશ્વરથપૂર્વકૈઃ ॥
અવજ્ઞાય મહીપાલં પ્રસ્થિતઃ સ્વપુરં પ્રતિ

અથાનર્ત્તો ગૃહં પ્રાપ્ય મૃગાવત્યાઃ સમાકુલઃ ॥
તદ્વૃત્તં કથયામાસ યદુક્તં તેન ભૂભુજા ॥
સ્વભાર્યાયાઃ સુતાયાશ્ચ મન્ત્રિણાં દુઃખસંયુતઃ

તે પ્રોચુઃ સંતિ ભૂપાલાઃ સંખ્યાહીના મહીતલે ॥
રૂપાઢ્યા યૌવનોપેતા હસ્ત્યશ્વરથસંયુતાઃ

તેષામેકતમસ્ય ત્વં દેહિ કન્યાં નિજાં વિભો ॥
મા વિષાદે મનઃ કૃત્વા દુઃખસ્ય વશગો ભવ

આનર્તોઽપિ ચ તચ્છ્રુત્વા તેષાં વાક્યં સુદુઃખિતમ્ ॥
તતઃ પ્રાહ પ્રહૃષ્ટાત્મા તાન્સર્વાન્મન્ત્રિપૂર્વકાન્

તાં ચ કન્યાં સ્થિતાં તત્ર સામ્ના પરમવલ્ગુના ॥
પુત્રિ દૃષ્ટા મહીપાલાઃ સર્વે ચિત્રગતાસ્ત્વયા ॥

તેષાં મધ્યાન્નૃપં ચાન્યં કઞ્ચિદ્વરય શોભને ॥
યસ્તે ચિત્તસ્ય સન્તોષં કુરુતે દૃક્પથં ગતઃ

॥ રત્નાવત્યુવાચ ॥ ॥
ન ચાહં વરયિષ્યામિ પતિમન્યં કથંચન ॥
દશાર્ણાધિપતિં મુક્ત્વા શ્રૂયતામત્ર કારણમ્

સકૃજ્જલ્પંતિ રાજાનઃ સકૃજ્જલ્પંતિ ચ દ્વિજાઃ ॥
સકૃત્કન્યાઃ પ્રદીયંતે ત્રીણ્યેતાનિ સકૃત્સકૃત્

એવં જ્ઞાત્વા ન માં તાત ત્વમન્યસ્મિન્મહીપતૌ ॥
દાતુમર્હસિ ધર્મોઽયં ન ભવેચ્છાશ્વતો યતઃ

॥
॥ આનર્ત ઉવાચ ॥ ॥
વાઙ્માત્રેણ પ્રદત્તા ત્વં દશાર્ણાધિપતેર્મયા ॥
ન તે હસ્તગ્રહં પ્રાપ્તો વિપ્રાગ્નિગુરુસન્નિધૌ

તત્કથં સ પતિર્જાતસ્તવઃ પુત્રિ વદસ્વ મે

॥ રત્નાવત્યુવાચ ॥ ॥
મનસા ચિંત્યતે કાર્યં સકૃત્તાતપુરા યતઃ ॥
વાચયા પ્રોચ્યતે પશ્ચાત્ કર્મણા ક્રિયતે તતઃ

તન્મયા મનસા દત્તસ્તસ્યાત્માઽયં પુરા કિલ ॥
ત્વયા ચ વાચયા ચાસ્મૈ પ્રદત્તાસ્મિ તથા વિભો ॥
તત્કથં ન પતિર્મે સ્યાદ્બ્રૂહિ વા યદિ મન્યસે

સાહં તપશ્ચરિષ્યામિ કૌમારવ્રતધારિણી ॥
નાન્યં પતિં કરિષ્યામિ નિશ્ચયોઽયં મયા કૃતઃ

તચ્છ્રુત્વા વચનં રૌદ્રં માતા તસ્યા મૃગાવતી ॥
અશ્રુપૂર્ણેક્ષણા દીના વાક્યમેતદુવાચ હ

મા પુત્રિ સાહસં કાર્ષીસ્તપોઽર્થં ત્વં કથઞ્ચન ॥
બાલા ત્વં સુકુમારાંગી સદૈવ સુખભાગિની

કથં તપઃ સમર્થાસિ વિધાતું ત્વમનિંદિતે ॥
કન્દમૂલફલાહારા ચીરવલ્કલધારિણી

તસ્માન્મુખ્યસ્ય ભૂપસ્ય કસ્યચિત્વાં દદામ્યહમ્॥

એષા તે બ્રાહ્મણીનામ સખી પરમસંમતા ॥
પ્રતીક્ષતે વિવાહં તે કૌમારં ભાવમાશ્રિતા

યસ્ય ભૂપસ્ય ત્વં હર્મ્યે પ્રયાસ્યસિ વિવાહિ તા ॥
પુરોધાસ્તસ્ય યો રાજ્ઞો ભાર્યેયં તસ્ય ભાવિની

॥ રત્નાવત્યુવાચ ॥ ॥
ન ચ ભૂયસ્ત્વયા વાચ્યં વાક્યમેવંવિધં ક્વચિત્ ॥
મદર્થે યદિ મે પ્રાણાસ્ત્વં વાંછસિ સુતૈષિણી

અથવા ત્વં હઠાર્થં ચ તપોવિઘ્નં કરિષ્યસિ

તતસ્ત્યક્ષ્યામ્યહં દેહં ભક્ષયિત્વા મહદ્વિષમ્॥
ખંડયિષ્યામ્યહં જિહ્વાં પ્રવેક્ષ્યામિ ચ વા જલમ્

એવં સા નિશ્ચયં કૃત્વા પ્રોચ્ય તાં જનનીં તદા

તતઃ પ્રોવાચ તાં કન્યાં બ્રાહ્મણીં સંમતાં સખીમ્॥
કૃતાંજલિપુટા ભૂત્વા સમાલિંગ્ય ચ સાદરમ્

ગચ્છ ત્વં સ્વપિતુર્હર્મ્યં પ્રેષિતાસિ મયા શુભે॥
યેન તે યચ્છતિ પિતા નાગરાય મહાત્મને

ક્ષમસ્વ યન્મયા પ્રોક્તા કદાચિત્પરુષં વચઃ ॥
ત્વયાપિ યન્મમ પ્રોક્તં ક્ષાંતં ચૈતન્મયા ધ્રુવમ્

॥
॥ બ્રાહ્મણ્યુવાચ ॥ ॥
અષ્ટવર્ષા ભવેદ્ગૌરી નવવર્ષા તુ રોહિણી ॥
દશવર્ષા ભવેત્કન્યા અત ઊર્ધ્વં રજસ્વલા

કૌમાર્યં ચ પ્રણષ્ટં મે ત્વત્સંપર્કાદ્વરાનને ॥
જાતં ષોડશકં વર્ષં સ્ત્રીધર્મેણ સમન્વિતમ્

ન મે પાણિગ્રહં કશ્ચિન્નાગરોઽત્ર કરિષ્યતિ ॥
બુધ્યમાનસ્તુ સ્મૃત્યર્થં વક્ષ્ય માણં વરાનને

રજસ્વલાં ચ યઃ કન્યામુદ્વાહયતિ નિર્ઘૃણઃ ॥
તસ્યાઃ સન્તાનમાસાદ્ય પાતયેત્પુરુષાન્દશ

રજસ્વલા તુ યઃ કન્યાં પિતા યચ્છતિ નિર્ઘૃણઃ ॥
સ પાતયેદસંદિગ્ધં દશ પૂર્વાન્દશાપરાન્

તસ્માદહં કરિષ્યામિ ત્વયા સાર્ધં તપઃ શુભે ॥
પિત્રા નૈવ હિ મે કાર્યં ન ચ માત્રા કથંચન

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
એવં તે નિશ્ચયં કૃત્વા કન્યકે દ્વે દ્વિજોતમાઃ ॥
ગતે યત્ર સ્થિતઃ સાક્ષાદ્ભર્તૃયજ્ઞો મહામુનિઃ

સ્થિતો વાસ્તુપદે રમ્યે સર્વતીર્થમયે શુભે ॥
તસ્ય તપઃપ્રભાવેન જાતુ કોપો ન દૃશ્યતે

કસ્યચિત્ક્વાપિ મર્ત્યસ્ય તિર્યગ્યોનિગ તસ્ય ચ ॥
ક્રીડંતિ નકુલાઃ સર્પૈર્માર્જારાઃ સહ મૂષકૈઃ

સારંગા દ્વીપિભિઃ સાર્ધં કાકાશ્ચ સહ કૌશિકૈઃ ॥
ભર્તૃયજ્ઞં સુખાસીનં તત્ર ગત્વા તુ તે શુભે ॥
પ્રોચતુર્વિનયોપેતે કૃતાંજલિપુટે સ્થિતે

॥ બ્રાહ્મણ્યુવાચ ॥ ॥
અહં સખ્યા સમં યાતા હ્યનયા રાજકન્યયા ॥
તપોઽર્થે તવ પાદાંતે તદ્બ્રૂહિ તપસો વિધિમ્

વદસ્વ યેન તત્કૃત્સ્નં પ્રકરોમિ મહામતે

॥ ભર્તૃયજ્ઞ ઉવાચ ॥ ॥
અહં તે કથયિષ્યામિ તપશ્ચર્યાવિધિં પૃથક્ ॥
યેન સંપ્રાપ્યતે મોક્ષઃ કિ પુનસ્ત્રિદશાલયઃ

ચાંદ્રાયણાનિ કૃચ્છ્રાણિ તથા સાંતપનાનિ ચ ॥
ષષ્ઠે કાલે તથા ભોજ્યં દિનાંતરિતમેવ ચ

બ્રહ્મકૂર્ચં ત્રિરાત્રં ચ એકભક્તમયાચિતમ્ ॥
તપોદ્વારાણિ સર્વાણિ કૃતાન્યેતાનિ વેધસા

સ્વશક્ત્યા ચૈવ કાર્યાણિ રાગદ્વેષવિવર્જિતૈઃ ॥
વાંછિતવ્યં ફલં ચૈવ સર્વેષામેવ પુત્રિકે ॥
તતઃ સિદ્ધિમવાપ્નોતિ યા સદા મનસિ સ્થિતા

સમત્વં શત્રુમિત્રાભ્યાં તથા પા ષાણરત્નયોઃ ॥
યદા સંજાયતે ચિત્તે તદા મોક્ષમવાપ્નુયાત્

યો લિંગગ્રહણં કૃત્વા તતઃ કોપપરો ભવેત્ ॥
તસ્ય વૃથા હિ તત્સર્વં યથા ભસ્મહુતં તથા

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
સા તથેતિપ્રતિજ્ઞાય બ્રાહ્મણી સહિતા તયા ॥
રત્નાવત્યા જગામાથ કિંચિચ્ચૈવ જલાશયમ્

સ્વચ્છોદકેન સંપૂર્ણં પદ્મિનીષંડમંડિતમ્ ॥
તતશ્ચાંદ્રાયણં ચક્રે તપસઃ પ્રથમં વ્રતમ્

તતઃ કૃચ્છ્રવ્રતં ચક્રે તતઃ સાંતપનં ચ સા ॥
ષષ્ઠાન્નકાલભોજ્યા ચ સા ચાભૂદ્વત્સરત્રયમ્

ત્રિરાત્રોપોષણં પશ્ચાદ્યાવદ્વર્ષત્રયં તથા ॥
એકાન્તરોપવાસૈશ્ચ સાઽનયદ્વત્સરત્રયમ્

હેમંતે જલમધ્યસ્થા સા બભૂવ તપસ્વિની ॥
પંચાગ્નિસાધકા ગ્રીષ્મે સા બભૂવ યશસ્વિની

નિરાશ્રયાઽભવત્સાધ્વી વર્ષાકાલ ઉપસ્થિતે ॥
ધ્યાયમાના દિવાનક્તં દેવદેવં જનાર્દનમ્

।
યદ્યદ્વ્રતં પુરા ચક્રે બ્રાહ્મણી સા ચ સુવ્રતા ॥
અન્યં જલાશયં પ્રાપ્ય સા તચ્ચક્રે નૃપાત્મજા ॥
પ્રીત્યા પરમયા યુક્તા તદા સા દ્વિજસ ત્તમાઃ

તતો વર્ષશતં સાર્ધં ફલાહારા બભૂવ સા ॥
શીર્ણપર્ણાશના પશ્ચાત્તાવન્માત્રં વ્યવસ્થિતા

તતશ્ચૈવ જલાહારા યાવદ્વર્ષશતાનિ ષટ્ ॥
વાયુભક્ષા બભૂવાથ સહસ્રં પરિવત્સરાન્

યથાયથા તપશ્ચક્રે સા કુમારી દ્વિજોત્તમાઃ ॥
તથાતથાઽભવત્તસ્યાસ્તેજોવૃદ્ધિરનુત્તમા

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ ભગવાઞ્છશિશેખરઃ

ગૌર્યા સહ પ્રસન્નાત્મા તસ્યા ગોચરમાગતઃ ॥
મેઘગંભીરયા વાચા તતોવચનમબ્રવીત્

વત્સે તપોનિવૃત્તિં ત્વં કુરુષ્વ વચનાન્મમ ॥
પ્રાર્થયસ્વ મનોઽભીષ્ટં યેન સર્વં દદામિ તે

॥ બ્રાહ્મણ્યુવાચ ॥ ॥
અભીષ્ટમેતદેવં મે યત્ત્વં દૃષ્ટોઽસિ શંકર ॥
સ્વપ્નેઽપિ દર્શનં દેવ દુર્લભં તે નૃણાં યતઃ

॥ ભગવાનુવાચ ॥ ॥
ન મે સ્યાદ્દર્શનં વ્યર્થં કથંચિત્સુતપસ્વિનિ ॥
તસ્માદ્વરય ભદ્રં તે વરં યેન દદામ્યહમ્

॥ બ્રાહ્મણ્યુવાચ ॥ ॥
એષા મે સુસખી સાધ્વી રાજપુત્રી યશસ્વિની ॥
ખ્યાતા રત્નાવતીનામ પ્રાણેભ્યોઽપિગરીયસી

મમ તુલ્યં તપશ્ચક્રે શૂદ્રયોનાવપિ સ્થિતા ॥
નિવર્તતે તુ યદ્યેષા તપસસ્તુ નિવર્તનમ્ ॥
કરોમ્યદ્ય જગન્નાથ તદહં સંશયં વિના

અસ્યાઃ સ્નેહેન સંત્યક્તો મયા ભર્તા સુરેશ્વર ॥
તસ્માદ્દેવ વરં દેહિ ત્વમસ્યા મનસિ સ્થિતમ્

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
તસ્યાસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા ભગવાઞ્છશિશેખરઃ ॥
અબ્રવીદ્રાજપુત્રીં તાં મેઘગંભીરયા ગિરા ॥
વત્સે મદ્વચનાદદ્ય તપસ્ત્વં ત્યક્તુમર્હસિ

વરં વરય કલ્યાણિ નિત્યં મનસિ સંસ્થિતમ્ ॥
અદેયમપિ દાસ્યામિ સાંપ્રતં તવ ભામિનિ

॥ રત્નાવત્યુવાચ ॥ ॥
એતજ્જલાશયં પુણ્યં પદ્મિનીષણ્ડ મણ્ડિતમ્

યત્રૈષા બ્રાહ્મણી સાધ્વી નિત્યં ચ તપસિ સ્થિતા ॥
અસ્યા નામ્ના ચ વિખ્યાતિં તીર્થમેતત્પ્રપદ્યતામ્

અત્ર યઃ કુરુતે સ્નાનં શ્રદ્ધયા પરયા યુતઃ ॥
તસ્ય ભૂયાત્સદા વાસો દેવદેવ ત્રિવિષ્ટપે ઔ। ૭૭ ॥
મદીયં મમ નામ્ના તુ શૂદ્રાસંજ્ઞં તુ જાયતામ્ ॥
તસ્ય તુલ્યપ્રભાવં તુ તીર્થસ્ય પ્રતિપદ્યતામ્

આવાભ્યાં નિત્યશઃ કાર્યં કુમારત્વે મહત્તપઃ ॥
આરાધ્યસ્ત્વં સુરશ્રેષ્ઠો વાઙ્મનઃકર્મભિસ્તથા

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ નિર્ભિદ્ય ધરણીતલમ્ ॥
લિંગં માહેશ્વરં વિપ્રા નિષ્ક્રાંતં સૂર્યસંનિભમ્

તતઃ પ્રોવાચ તે દેવઃ સ્વયમેવ મહેશ્વરઃ ॥
તાભ્યાં સુતપસા તુષ્ટઃ સાદરં ભક્તવત્સલઃ

એતત્તીર્થદ્વયં ખ્યાતં ત્રૈલોક્યેપિ ભવિષ્યતિ ॥
શૂદ્રીનામ ત્વદીયં તુ બ્રાહ્મણી ચ સખી તવ

તીર્થદ્વયેઽપિ યઃ સ્નાત્વા એતસ્મિઞ્છ્રદ્ધયાઽન્વિતઃ ॥
ત્વત્તઃ પદ્માનિ સંગૃહ્ય અસ્યાસ્તોયં ચ નિર્મલમ્ ॥
એતચ્ચ મામકં લિંગં સ્નાપયિત્વાઽર્ચયિષ્યતિ

પશ્ચાત્પદ્મૈશ્ચતુર્દશ્યાં શુક્લાયાં સોમવાસરે ॥
ચૈત્રે માસિ ચ સંપ્રાપ્તે ચિરાયુઃ સ ભવિષ્યતિ

સર્વપાપવિનિર્મુક્તો યદ્યપિ સ્યાત્સુપાપકૃત્

એવમુક્ત્વા સ ભગવાંસ્તતશ્ચાદર્શનં ગતઃ ॥
તત્ર નિત્યં ચ તપસિ સ્થિતે સખ્યાવુભાવપિ

યાવત્કલ્પશતં તાવજ્જરામરણવર્જિ તે ॥
અદ્યાપિ ગગને તે ચ દૃશ્યેતે તારકાત્મકે

તતઃપ્રભૃતિ તત્ખ્યાતં તીર્થયુગ્મં ધરાતલે ॥
આગત્યાથ નરો દૂરાત્તાભ્યાં કૃત્વા નિમજ્જનમ્

પૂજયિત્વા તુ તલ્લિંગં તતો યાતિ દિવાલયમ્ ॥
મહાપાતકયુક્તોઽપિ તત્પ્રભાવાદસંશયમ્

એતસ્મિન્નંતરે મર્ત્યે નષ્ટા ધર્મસ્ય ચ ક્રિયા ॥
યજ્ઞદાનકૃતા યા ચ દેવાર્ચનસમુદ્ભવા

વ્યાપ્તસ્તથાખિલઃ સ્વર્ગો માનવૈઃ સ્પર્ધયાન્વિતૈઃ ॥
સાર્ધં દેવૈર્વિમાનસ્થૈરપ્સરોગણસેવિતૈઃ

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ ધર્મરાજઃ સમાયયૌ ॥
યત્ર વેદધ્વનિર્બ્રહ્મા બ્રહ્મલોકં સમાશ્રિતઃ ॥

અબ્રવીદ્દુઃખિતો દીનઃ ક્ષિપ્ત્વાગ્રે પત્રકદ્વયમ્ ॥
એકં પાપસમુદ્ભૂતમન્યદ્ધર્મસમુદ્ભવમ્

ચિત્રેણ લિખિતં યચ્ચ વિચિત્રેણ તથા પરમ્ ॥
હાટકેશ્વરજે ક્ષેત્રે દેવતીર્થયુગં સ્થિતમ્

શૂદ્રાખ્યં બ્રાહ્મણીનામ તથાન્યત્પદ્મમંડિતમ્ ॥
તથા તત્રાસ્તિ લિંગં ચ પુણ્યં માહેશ્વરં મહત્

ત્રયાણામથ તેષાં ચ પ્રભાવાત્સર્વમાનવાઃ ॥
અપિ પાપસમાયુક્તાઃ પ્રયાંતિ ત્રિદશાલયમ્

શૂન્યા મે નરકા જાતાઃ સર્વે તે રૌરવાદયઃ

ન કશ્ચિદ્યજનં ચક્રે ન દાનં ન ચ તર્પણમ્ ॥
દેવતાનાં પિતૄણાં ચ મનુષ્યાણાં વિશેષતઃ

તસ્માન્મુક્તો મયા સર્વો યોઽધિકારસ્તવોદ્ભવઃ ॥
નિયોજયસ્વ તત્રાન્યં કઞ્ચિચ્છક્તતમં તતઃ

અપ્રમાણં સ્થિતં સર્વમેતત્પત્રદ્વયં મમ ॥
તચ્છ્રુત્વા પદ્મજઃ પ્રાહ સમાનીય શતક્રતુમ્

ગત્વા શીઘ્રતમં મર્ત્યે ત્વં શક્ર વચનાન્મમ ॥
હાટકેશ્વરજે ક્ષેત્રે તીર્થદ્વયમનુત્તમમ્

શૂદ્ર્યાખ્યં બ્રાહ્મણીત્યેવ યચ્ચ લિંગમનુત્તમમ્ ॥
તત્રસ્થં નાશય ક્ષિપ્રં કૃત્વા પાંસુપ્રવર્ષણમ્

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
તચ્છ્રુત્વા સત્વરં શક્રો ગત્વા ભૂમિતલં તતઃ ॥
પાંસુભિઃ પૂરયામાસ તે તીર્થે લિંગમેવ ચ

અદ્યાપિ કલિકાલેઽસ્મિન્દ્વાભ્યાં ગૃહ્ય સુમૃત્તિકામ્ ॥
સ્નાત્વા ચ તિલકં કાર્યં સર્વપાપવિશુદ્ધયે

ચતુર્દશીદિને પ્રાપ્તે સોમવારે ચ સંસ્થિતે ॥
દ્વાભ્યાં યઃ કુરુતે શ્રાદ્ધં શ્રદ્ધયા પરયા યુતઃ ॥
ગયાશ્રાદ્ધેન કિં તસ્ય મનુઃ સ્વાયંભુવોઽબ્રવીત્

એતદ્વઃ સર્વમાખ્યાતં યત્પૃષ્ટોઽસ્મિ દ્વિજોત્તમાઃ ॥
યથા સા બ્રાહ્મણી જાતા શૂદ્રી ચાપિ તથાપરા॥૧ ૦૬॥
યશ્ચૈતચ્છૃણુયાદ્ભક્ત્યા પઠેદ્વા દ્વિજસત્તમાઃ ॥
સોઽપિ તદ્દિનજાત્પાપાન્મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ

એવં નરો ન કઃ સિદ્ધસ્તસ્ય લિંગસ્ય પૂજનાત્॥
ચિરાયુશ્ચ તથા જાતો યથાન્યો નાત્ર વિદ્યતે

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે શૂદ્રીબ્રાહ્મણીતીર્થદ્વયમાહાત્મ્યવર્ણનં નામાષ્ટનવત્યુત્તરશતતમમોઽધ્યાયઃ॥