સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.189

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
અથ યાવચ્ચ તાઃ શપ્તા માતરો દ્વિજસત્તમાઃ ॥
સાવિત્ર્યા તાસ્તુ ગંધર્વ્યઃ પ્રાપ્તાઃ સા યત્ર તિષ્ઠતિ

તતઃ પ્રણમ્ય તા ઊચુઃ સર્વા દીનતરં વચઃ ॥
વયં સમાગતા દેવિ સર્વાસ્તવ મખે યતઃ

યજ્ઞભાગં લભિષ્યામ ઔદુંબર્યાઃ પ્રસાદતઃ ॥
ન ચાસ્માભિઃ પરિજ્ઞાતા સાવિત્રી ચાત્ર તિષ્ઠતિ

દૌર્ભાગ્યદોષસંપન્ના નાગરીભિઃ સમાવૃતા ॥
અસ્માકં સુખમાર્ગોઽયં નૃત્યગીતસમુદ્ભવઃ

તત્કુર્વાણાસ્તતો રાત્રૌ શપ્તા ગાંધર્વસત્તમે ॥
સ્ત્રીણાં દુઃખેન દુઃખાર્તા જાયંતે સર્વયોષિતઃ

યૂયમાનંદિતાઃ સર્વાઃ સપત્ન્યા મમ ચોત્સવે ॥
તાં પ્રણમ્ય પ્રપૂજ્યાદ્ય નાહં સંભાષિતાપિ ચ

વિશેષાન્નૃત્યગીતં ચ પ્રારબ્ધં મમ ચાગ્રતઃ॥
તસ્માદ્વ્યોમગતિ ર્નૈવ ભવતીનાં ભવિષ્યતિ

અસ્મિન્સ્થાને સદા દીનાસ્તથાઽઽશ્રયવિવર્જિતાઃ ॥
સંતિષ્ઠધ્વં ન વઃ પૂજાં કરિષ્યંતિ ચ માનવાઃ

દીનાનામસમર્થાનાં યાત્રાકૃત્યેષુ સર્વદા ॥
તસ્યાસ્તદ્વચનં દેવિ નાન્યથા સંભવિષ્યતિ

ઔદુમ્બર્યાઃ પૂજનાય ગત્વા તસ્યૈ નિવેદ્યતામ્ ॥
સા હિ વ્યપનયેદ્દુઃખં ધ્રુવં સા હિ પ્રકામદા

તેનાઽત્ર સહસા પ્રાપ્તા યાવન્નષ્ટમનોરથાઃ

તસ્માત્કુરુષ્વ કલ્યાણિ યથાસ્માકં ગતિર્ભવેત્ ॥
માહાત્મ્યં તવ વર્દ્ધેત ત્રૈલોક્યેઽપિ ચરાચરે

॥ ઔદુમ્બર્યુવાચ ॥ ॥
કા શક્તિર્વિદ્યતેઽસ્માકં કૃતં સાવિત્રિસંભવમ્ ॥
અન્યથા કર્તુમેવાદ્ય સર્વૈરપિ સુરાસુરૈઃ

તથાપિ શક્તિતો દેવ્યો યતિષ્યામિ હિતાય વઃ ॥
અષ્ટષષ્ટિષુ ગોત્રેષુ ભવત્યઃ સંનિયોજિતાઃ

પિતામહેન તુષ્ટેન તત્ર પૂજામવાપ્સ્યથ ॥
યૂયં રાત્રૌ ચ સંજ્ઞાભિર્હાસ્યપૂર્વાભિરેવ ચ

અદ્યપ્રભૃતિ યસ્યાત્ર નાગરસ્ય તુ મંદિરે ॥
વૃદ્ધિઃ સંપત્સ્યતે કાચિદ્વિ શેષાન્મંડપોદ્ભવા

તથા યા યોષિતઃ કાશ્ચિત્પુરદ્વારં સમેત્ય ચ ॥
અદૃષ્ટહાસ્યમાધ્યાય ક્ષપિષ્યંતિ બલિં તતઃ

તેન વો ભવિતા તૃપ્તિર્દેવાનાં ચ યથા મખૈઃ ॥
યાઃ પુનર્ન કરિષ્યંતિ પૂજામેતાં મયોદિતામ્

યુષ્માકં નગરે તાસાં સુપુત્રો નાશમાપ્સ્યતિ ॥
યુષ્માકમપમાને ન સદા રોગી ભવિષ્યતિ

તસ્માત્તિષ્ઠધ્વમત્રૈવ રક્ષાર્થં નગરસ્ય ચ ॥
શાપવ્યાજેન યુષ્માકં વરોઽયં સમુપસ્થિતઃ

એતસ્મિન્નંતરે પ્રાપ્તો દેવશર્મા દ્વિજોત્તમાઃ ॥
ગંધર્વઃ પર્વતો જાતઃ સ્વપત્ન્યા સહિતસ્તદા

યદા ચૌદુમ્બરી શપ્તા નારદેન સુરર્ષિણા ॥
માનુષી ભવ ક્રુદ્ધેન તદા સંપ્રાર્થિતસ્તયા

મદર્થં માનુષો ભૂત્વા તતા ત્વં ચાનયા સહ॥
સૃજ માં માનુષીં ચેવ યેન ગચ્છામિ નો ભુવિ

વિણ્મૂત્રસંયુતે ગર્ભે સર્વદોષસમન્વિતે॥
તતઃ સા કૃપયા તસ્યાઃ સત્પત્ન્યા દેવશર્મણઃ

અવતીર્ણા ધરાપૃષ્ઠે વાનપ્રસ્થાશ્રમે તતઃ॥
એવં સા પઞ્ચમી રાત્રિસ્તસ્ય યજ્ઞસ્ય સત્તમાઃ

ઉત્સવેન મનોજ્ઞેન ચૌદુમ્બર્યા વ્યતિક્રમાત્॥
પ્રત્યૂષે ચ તતો જાતે યદા તેન વિસર્જિતા

ઔદુમ્બરી તદા પ્રાહ પર્વતં જનકં નિજમ્॥
કલ્યેઽત્રાવભૃથો ભાવી વિધિયજ્ઞસમુદ્ભવઃ

સર્વતીર્થમયસ્તસ્મિન્સ્નાનં ન સ્યાત્તતઃ પરમ્॥
યાસ્યામઃ સ્વગૃહાન્ભૂયઃ સર્વૈર્દેવૈઃ સમન્વિતાઃ

અનેનૈવ વિમાનેન ત્રયો વાપિ યથાસુખમ્॥
મમાપિ ચ વરો જાતો યઃ શાપાન્નારદોદ્ભવાત્॥
યજ્ઞભાગો મયા પ્રાપ્તો દેવાનામપિ દુર્લભઃ॥
પૌર્ણમાસીદિને પ્રાપ્તે વિશેષાત્સ્ત્રીજનૈઃ કૃતઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્ય ઔદુંબર્યુત્પત્તિપૂર્વકતત્પ્રાગ્જન્મવૃત્તાંતવર્ણનંનામૈકોનનવત્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ