સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.176

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
દૃષ્ટ્વા પ્રતિષ્ઠિતં લિંગં યાજ્ઞવલ્ક્યેન ધીમતા ॥
સ્વમાતુઃ શુદ્ધિહેતોઃ સ તન્નામ્ના લિંગમુત્તમમ્

સ્થાપયામાસ વિપ્રેંદ્રાઃ શ્રદ્ધયા પરયા યુતઃ ॥
તતશ્ચાનીય વિપ્રેંદ્રં મધ્યગં નાગરોદ્ભવમ્ ॥ ॥
ગર્તાતીર્થસમુદ્ભૂતમાહિતાગ્નિં પ્રયાજિનમ્ ॥
યથૈતન્નગરસ્થાનં તથા ત્વમપિ દીક્ષિતઃ

અષ્ટષષ્ટિષુ ગોત્રાણાં નાયકત્વે વ્યવસ્થિતઃ ॥
તવ વાક્યેન સર્વાણિ ગોત્રાણિ દ્વિજસત્તમ

વર્તયિષ્યંતિ કૃત્યેષુ યાવચ્ચન્દ્રાર્કતારકાઃ ॥
ગોવર્ધન ત્વયા ચિંતા કાર્યા ચાસ્ય સમુદ્ભવા

લિંગસ્ય પૂજનાર્થાય પ્રેરણીયાશ્ચ નાગરાઃ॥
પૂજયા તસ્ય લિંગસ્ય વૃદ્ધિં યાસ્યતિ તેઽન્વયઃ

અપૂજયા વિનાશં ચ યાસ્યત્યત્ર ન સંશયઃ ॥
તવ વંશોદ્ભવા યે ચ પૂજયિત્વા પ્રભક્તિતઃ

એતલ્લિંગં કરિષ્યંતિ કૃત્યાનિ વિવિધાનિચ ॥
તાનિ સિદ્ધિં પ્રયાસ્યંતિ પ્રસાદાદસ્ય દીક્ષિત

॥ ગોવર્ધન ઉવાચ ॥ ॥
અહમર્ચાં કરિષ્યામિ લિંગસ્યાસ્ય સદા દ્વિજ ॥
ભક્તિં ચ પ્રકરિષ્યામિ હેતોરસ્ય હેતોરસ્ય કૃતે દ્વિજ ॥
પૂજાર્થં ચૈવ યે ચાન્યે મમ વંશસમુદ્રવાઃ

॥ પિપ્પલાદ ઉવાચ ॥ ॥
ગોવર્ધન દ્રુતં વિપ્રાંસ્તત્ર ચાનય નાગરાન્॥
તેષાં મતેન દેવસ્ય નામમાત્રં કરોમ્યહમ્

તતશ્ચાનાયયામાસ વિપ્રાંશ્ચૈવ વિચક્ષણાન્ ॥
શ્રુતાધ્યયનસંપન્નાન્યજ્ઞકર્મપરાયણાન્

તાનબ્રવીત્પ્રણમ્યોચ્ચૈઃ પિપ્પલાદો મહામુનિઃ ॥
મમ માતા મૃતા પૂર્વં કંસારીતિ ચ નામતઃ

તસ્યા ઉદ્દેશતો લિંગં મયૈતત્સંપ્રતિષ્ઠિતમ્ ॥
યુષ્મદ્વાક્યાત્પ્રસિદ્ધિં ચ પ્રયાતુ દ્વિજસત્તમાઃ

અષ્ટમ્યાં ચ ચતુર્દશ્યાં યશ્ચૈતત્સ્નાપયિષ્યતિ ॥
યાજ્ઞવલ્ક્યેશ્વરોત્થં ચ સ વૈ શ્રેયો હ્યવાપ્સ્યતિ

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
અથ તૈર્બ્રાહ્મણૈઃ સર્વૈસ્તસ્ય નામ પ્રતિષ્ઠિતમ્ ॥
કંસારીશ્વર ઇત્યેવં ગૌરવાત્તસ્ય સન્મુ નેઃ

એતદ્વઃ સર્વમાખ્યાતં યત્પૃષ્ઠોઽસ્મિ દ્વિજોત્તમાઃ ॥
કંસારીશ્વરસંજ્ઞસ્તુ યથા જાતસ્તુ પાપહા ॥
સ્થાપિતઃ પિપ્પલાદેન સ્વયં ચૈવ મહાત્મના

યશ્ચૈતત્પુણ્યમાખ્યાનં તસ્ય દેવસ્ય સંનિધૌ ॥
સંપઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ સમ્યક્છક્તિસમન્વિતઃ

મનસા ચિંતિતં પાપં પરદારકૃતં ચ યત્ ॥
તસ્ય તન્નાશમાયાતિ પિપ્પલાદ વચો યથા

યસ્તસ્ય પુરતો ભક્ત્યા નીલરુદ્રા ન્સદા જપેત્ ॥
પ્રાણરુદ્રાન્વિશેષેણ ભવરુદ્રસમન્વિતાન્

બ્રહ્મહત્યોદ્ભવં ચૈવ અપિ તસ્ય પ્રણશ્યતિ ॥
પરચક્રભયે જાતે હ્યના વૃષ્ટિભયે તથા

અથર્વવેદે સાદ્યંતે પઠિતે તસ્ય ચાગ્રતઃ ॥
શત્રુર્વિલયમભ્યેતિ વૃષ્ટિઃ સઞ્જાયતે દ્રુતમ્

રાજદૌઃસ્થ્યે સમુત્પન્ને રાજા ભવતિ ધાર્મિકઃ ॥
સર્વરોગવિનિર્મુક્તઃ પ્રજાપાલનતત્પરઃ

ઉપસર્ગભયે જાતે તસ્ય દોષઃ પ્રશામ્યતિ ॥
શનૈઃ શનૈરસંદિગ્ધં પિપ્પલાદવચો યથા

કિં વા તે બહુનોક્તેન યત્કિંચિદ્વ્યસનં મહત્ ॥
તત્તસ્ય વ્યસનં કિંચિદથર્વણઃ પ્રકી ર્તનાત્

અસ્ય દેવસ્ય પુરતો યાતિ નાશં ચ વૈ દ્રુતમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે કંસારેશ્વરોત્પત્તિમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ષટ્સપ્તત્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ