સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.171

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ વિશ્વામિત્રો મહામુનિઃ ॥
તાં શક્તિં વ્યર્થતાં પ્રાપ્તાં જ્ઞાત્વા કોપસમન્વિતઃ

મુમોચ તદ્વધાર્થાય બ્રહ્માસ્ત્રં સોઽભિમંત્રિતમ્ ॥
તસ્ય સંહિતમાત્રસ્ય પ્રસ્વનઃ સમજાયત

તતશ્ચોલ્કાઃ પ્રભૂતાશ્ચ પ્રયાંતિ ચ નભસ્તલાત્ ॥
તતઃ કુન્તાઃ શક્તયશ્ચ તોમરાઃ પરિઘાસ્તથા

ભિંડિપાલા ગદાશ્ચૈવ ખડ્ગાશ્ચૈવ પરશ્વધાઃ ॥
બાણાઃ પ્રાસાઃ શતઘ્ન્યશ્ચ શતશોઽથ સહસ્રશઃ

વસિષ્ઠોઽપિ પરિજ્ઞાય પ્રેષિતં ગાધિસૂનુના ॥
બ્રહ્માસ્ત્રં મૃત્યવે તેન શુચિર્ભૂત્વા તતઃ પરમ્

ઇષીકાં ચ સમાદાય બ્રહ્માસ્ત્રં તત્ર યોજયન્ ॥
અબ્રવીદ્ગાધિપુત્રાય સ્વસ્ત્યસ્તુ તવ પાર્શ્વતઃ

હન્યતામસ્ત્રમેતદ્ધિમમ વાક્યાદસંશયમ્॥
તતસ્તેન હતં તચ્ચ બ્રહ્માસ્ત્રં તત્સમુદ્ભવમ્

વજ્રાસ્ત્રં ચ તતો મુક્તં વજ્રાસ્ત્રેણ વિનાશિતમ્ ॥
યદ્યદસ્ત્રં ક્ષિપત્યેષ વિશ્વામિત્રઃ પ્રકોપિતઃ

તત્તદ્ધંતિ વસિષ્ઠસ્તુ મંત્રસ્ય ચ પ્રભાવતઃ ॥
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ ક્ષુભિતો મકરાલયઃ

શીર્યંતે ગિરિશૃંગાણિ રક્તવૃષ્ટિઃ પરા સ્થિતા ॥
પ્રલયસ્યેવ ચિહ્નાનિ સંજાતાનિ ધરાતલે ॥
કિમકાલે મહાનેષ પ્રલયઃ સંભવિષ્યતિ

તતઃ પિતામહં જગ્મુઃ સર્વે દેવાઃ સવાસવાઃ ॥
પ્રોચુઃ પ્રલયચિહ્નાનિ યાનિ સંતિ ધરાતલે

તતો બ્રહ્મા ચિરં ધ્યાત્વા તાનુવાચ દિવૌકસઃ ॥
વિશ્વામિત્ર વસિષ્ઠાભ્યાં યુદ્ધમેતદ્વ્યવસ્થિતમ્

દિવ્યાસ્ત્રસંભવં દેવાસ્તેનૈતદ્વ્યાકુલં જગત્

તસ્માદ્ગચ્છામહે તત્ર યાવન્નો જાયતે ક્ષયઃ ॥
સર્વેષામેવ ભૂતાનાં દિવ્યાસ્ત્રાણાં પ્રભાવતઃ

તતોઽભિગમ્ય તે દેશં યત્ર તૌ મુનિસત્તમૌ ॥
વિચામિત્રવસિષ્ઠૌ તૌ યુધ્યમાનૌ પરસ્પરમ્

તતઃ પ્રોવાચ તૌ બ્રહ્મા સામ્ના પરમવલ્ગુના ॥
નિવર્ત્યતામિદં યુદ્ધમેતદ્દિવ્યાસ્ત્રસંભવમ્ ॥
યાવન્ન પ્રલયો ભાવિ સમસ્તે ધરણીતલે

॥
॥ વસિષ્ઠ ઉવાચ ॥ ॥
નાહમસ્ત્રં પ્રયુંજામિ વિશ્વામિત્રવધેચ્છયા ॥
આત્મરક્ષાકૃતે દેવ અસ્ત્રમસ્ત્રેણ શામયન્

અયં મમ વિનાશાય કેવલં ચાસ્ત્રમોક્ષણમ્॥
કુરુતે નિર્દયો બ્રહ્મંસ્તં નિવારય સાંપ્રતમ્

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥ ॥
વિશ્વામિત્ર મુનિશ્રેષ્ઠ વસિષ્ઠં બ્રાહ્મણોત્તમમ્ ॥
ત્વં રક્ષ મમ વાક્યેન તથા સર્વમિદં જગત્

અસ્ત્રમોક્ષવિરામં ત્વં બ્રહ્મર્ષે કુરુ સત્વરમ્

॥ વિશ્વામિત્ર ઉવાચ ॥ ॥
ન મામેષ દ્વિજં બ્રૂતે કથંચિત્પ્રપિતામહ ॥
તસ્માદેષ પ્રકોપો મે સંજાતોઽસ્ય વધોપરિ

તસ્માદ્વદતુ દેવેશ મામેષ બ્રાહ્મણં દ્રુતમ્ ॥
નિવારયામિ યેનાસ્ત્રં યદસ્યોપરિ સંધિતમ્

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥ ॥
ત્વં વસિષ્ઠાધુના બ્રૂહિ વિશ્વામિત્રં મમાજ્ઞયા ॥
બ્રાહ્મણો જાયતે તેન તવ જીવસ્ય રક્ષણમ્

॥
॥ વસિષ્ઠ ઉવાચ ॥ ॥
નાહં ક્ષત્રિયસંજાતં બ્રાહ્મણં વચ્મિ પદ્મજ ॥
ન વધે મમ શક્તોઽયં કથંચિત્ક્ષત્રિયોદ્ભવઃ

બ્રાહ્મ્યં તેજો ન ક્ષા ત્ત્રેણ તેજસા સંપ્રણશ્યતિ ।
એવં જ્ઞાત્વા ચતુર્વક્ત્ર યદ્યુક્તં તત્સમાચર

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥ ॥
વિશ્વામિત્ર દ્વિજશ્રેષ્ઠ ત્યક્ત્વા દિવ્યાસ્ત્રસંભવમ્ ॥
કુરુ યુદ્ધં વસિષ્ઠેન નો ચેચ્છપ્સ્યામહં ચ તે

॥ વિશ્વામિત્ર ઉવાચ ॥ ॥
દિવ્યાસ્ત્રાણિ ચ સંત્યજ્ય મયા વધ્યઃ સુદુર્મતિઃ ॥
કિંચિચ્છિદ્રં સમાસાદ્ય ત્વં ગચ્છ નિજસંશ્રયમ્ ॥ ॥ ૨૭ ।
॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
બાઢમિત્યેવમુક્તા ચ બ્રહ્મલોકં ગતો વિધિઃ ॥
વિશ્વામિત્રવસિષ્ઠૌ ચ સરસ્વત્યાસ્તટે સ્થિતૌ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે વસિષ્ઠવિશ્વામિત્ર યુદ્ધે દિવ્યાસ્ત્રનિવર્તનવર્ણનંનામૈકસપ્તત્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ