સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.169

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
કસ્માત્સા તુષ્ટિદા પ્રોક્તા નાગરાણાં વિશેષતઃ ॥
ધારાનામેતિ વિખ્યાતા કસ્માત્સા ધરણીતલે

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
ચમત્કારપુરે પૂર્વં ધારાનામેતિ વિશ્રુતા ॥
આસીત્તપસ્વિની સાધ્વી નાગરી બ્રાહ્મણોત્તમા ॥
તસ્યાઃ સખ્યમરુન્ધત્યા આસીત્પૂર્વં સુમેધયા

અરુન્ધતી યદા પ્રાપ્તા ચમત્કારપુરે શુભે ॥
સ્નાનાર્થં શંખતીર્થં તુ વસિષ્ઠેન સમાગતા

તયા દૃષ્ટાથ સા તત્ર અંગુષ્ઠાગ્રેણ સંસ્થિતા ॥
વાયુભક્ષા નિરાહારા દિવ્યેન વપુષાન્વિતા

તયા પૃષ્ટા ચ સા સાધ્વી કા ત્વં કસ્ય સુતા શુભે ॥
કિમર્થં તુ સ્થિતા ચોગ્રે તપસિ બ્રૂહિ મે શુભે

॥ ધારોવાચ ॥ ॥
દેવશર્માખ્યવિપ્રસ્ય સુતાહં નાગરસ્ય ચ ॥
બાલત્વે વર્તમાનાયા વૈધવ્યં મે વ્યવસ્થિતમ્

શંખતીર્થસ્ય માહાત્મ્યં શ્રુત્વા શંખેશ્વરસ્ય ચ ॥
તતોઽહં સંસ્થિતા હ્યત્ર તસ્યૈવારાધને સ્થિતા

॥
॥ અરુન્ધત્યુવાચ ॥ ॥
તવોપરિ મહાન્સ્નેહો દર્શનાત્તે વ્યવસ્થિતઃ ॥
તસ્માદાગચ્છ ગચ્છાવો મમાશ્રમપદં શુભમ્

સરસ્વત્યા સ્તટે શુભ્રે સર્વપાતકનાશને ॥
શાસ્ત્રગોષ્ઠીરતા નિત્યં તત્ર તિષ્ઠ મયા સહ

તતઃ સંપ્રસ્થિતા સા તુ તયા સાર્ધં તપસ્વિની ॥
અનુજ્ઞાતા સ્વપિત્રા તુ જનન્યા બાંધવૈસ્તથા

તસ્યાઃ સખ્યં ચિરં કાલં તયા સહ બભૂવ હ ॥
કસ્યચિત્ત્વથ કાલસ્ય સા શક્તિસ્તત્ર ચાગતા ॥

વિશ્વામિત્રેણ સંસૃષ્ટા વસિષ્ઠસ્ય વધાય ચ ॥
સા સ્તંભિતા વસિષ્ઠેન કૃતા દેવીસ્વરૂપિણી ॥
સંપૂજ્યા દેવમર્ત્યાનાં સર્વરક્ષાપ્રદા શુભા

તતસ્તુ ધારયા તસ્યાઃ કૈલાસશિખરોપમઃ ॥
પ્રાસાદો નિર્મિતો વિપ્રા નાનારત્નવિચિત્રિતઃ

ચકારાથ તતઃ સ્તોત્રં તસ્યાઃ સા ચ તપસ્વિની

નમસ્તે પરમે બ્રાહ્મિ ધારયોગે નમોનમઃ ॥
અર્ધમાત્રે પરે શૂન્યે તસ્યાર્ધાર્ધે નમોસ્તુ તે ॥-

નમસ્તે જગદાધારે નમસ્તે ભૂતધારિણિ ॥
નમસ્તે પદ્મપત્રાક્ષિ નમસ્તે કાંચનદ્યુતે

નમસ્તે સિંહયાનાઢ્યે નમસ્તેઽસ્તુમહાભુજે ॥
નમસ્તે દેવતાભીષ્ટે નમસ્તે દૈત્યસૂદિનિ

નમસ્તે મહિષાક્રાંતશરીરચ્છિન્નમસ્તકે ॥
નમસ્તે વિંધ્યનિરતે સુરામાંસબલિપ્રિયે

ત્વં લક્ષ્મીસ્ત્વં શચી ગૌરી ત્વં સિદ્ધિસ્ત્વં વિભાવરી ॥
ત્વં સ્વાહા ત્વં સ્વધા તુષ્ટિસ્ત્વં પુષ્ટિસ્ત્વં સુરેશ્વરી

શક્તિરૂપાસિ દેવિ ત્વં સૃષ્ટિસંહારકા રિણી ॥
ત્વયિ દૃષ્ટમિદં સર્વં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્

યથા તિલેસ્થિતં તૈલં દધિસંસ્થં યથા ઘૃતમ્ ॥
હવિર્ભુજશ્ચ કાષ્ઠસ્થઃ સુગુપ્તં લભ્યતે ન હિ

તથા ત્વમપિ દેવેશિ સર્વગાપિ ન લક્ષ્યસે

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
એતેન સ્તોત્રમુખ્યેન સ્મૃતા સા પરમેશ્વરી ॥
બહૂનિ વર્ષ પૂગાનિ પૂજયંત્યા દિનેદિને

કસ્યચિત્ત્વથ કાલસ્ય ચૈત્રશુક્લાષ્ટમી સિતા ॥
તસ્મિન્નહનિ દેવી સા નદ્યાં સંસ્નાપ્ય પૂજિતા

બલિ પૂજાં તતો દત્ત્વા સ્તોત્રેણાનેન ચ સ્તુતા ॥
તતઃ પ્રત્યક્ષતાં ગત્વા તામુવાચ તપસ્વિનીમ્

પુત્રિ તુષ્ટાસ્મિ ભદ્રં તે સ્તોત્રેણાનેન ચાનઘે ॥
વરં વરય ભદ્રં તે તવ દાસ્યામિ વાંછિતમ્

॥ ધારોવાચ ॥ ॥
યદિ તુષ્ટાસિ મે દેવિ યદિ દેયો વરો મમ ॥
તન્મે નામ તવાપ્યસ્તુ પ્રાસાદેઽત્ર હિ કેવલમ્

અપરં નાગરો યોઽત્ર ત્વસ્મિન્નહનિ સંસ્થિતે ॥
પ્રદક્ષિણાત્રયં કૃત્વા તવ દત્ત્વા ફલત્રયમ્

સ્તોત્રેણાનેન ભવતીં સ્તુત્વા ચ કુરુતે નતિમ્॥
તસ્ય સંવત્સરં યાવદ્રોગો રક્ષ્યસ્ત્વયાઽખિલઃ

યા ચ વંધ્યા ભવેન્નારી સા ભૂયાત્પુત્રસંયુતા ॥
દુર્ભગા ચ સસૌભાગ્યા કુરૂપા રૂપસંભવા ॥
રોગિણી રોગનિર્મુક્તા સર્વસૌખ્યસમન્વિતા

॥ દેવ્યુવાચ ॥ ॥
અહં ધારેતિ વિખ્યાતા પ્રાસાદેઽત્ર ત્વયા કૃતે॥
ભવિષ્યામિ ન સન્દેહસ્તવ કીર્તિકૃતે સદા

અત્ર યો નાગરો ભક્ત્યા સમાગત્ય તપસ્વિનિ ॥
પ્રદક્ષિણાત્રયં કુર્યાદ્દત્ત્વા મમ ફલત્રયમ્

સોઽપિ સંવત્સરં યાવદ્ભવિતા રોગવર્જિતઃ ॥
એવમુક્તા તુ સા દેવીતતશ્ચાદર્શનં ગતા

ધારાપિ સંસ્થિતા તત્ર અરુન્ધત્યા સમન્વિતા ॥
અદ્યાપિ દૃશ્યતે વ્યોમ્નિ તસ્યાશ્ચાપિ સમીપગા

એતદ્ધારોદ્ભવં યોઽત્ર વૃત્તાંતં કીર્તયિષ્યતિ ॥
શૃણુયાદ્વા દ્વિજશ્રેષ્ઠા મુચ્યેત્પાપાદ્દિનોદ્ભવાત્

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન પઠનીયં વિશેષતઃ ॥
શ્રોતવ્યં ચ પ્રભક્ત્યેદં નાગરૈશ્ચ વિશેષતઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિ સાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે ધારાનામોત્પત્તિવૃત્તાંત ધારાદેવીમાહાત્મ્યવર્ણનં નામૈકોનસપ્તત્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ