સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.138

॥ ॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
કિં કૃતં ધર્મરાજેન તપોધ્યાનાદિકં ચ યત્॥
માંડવ્યશાપનાશાય તદસ્માકં પ્રકીર્તય

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
માંડવ્ય શાપમાસાદ્ય ધર્મરાજઃ સુદુઃખિતઃ ॥
તપસ્તેપે દ્વિજશ્રેષ્ઠાસ્તસ્મિન્ક્ષેત્રે વ્યવસ્થિતઃ

પ્રાસાદં દેવદેવસ્ય સંવિધાય કપર્દિનઃ ॥
અવ્યગ્રં પૂજયામાસ પુષ્પધૂપાનુલેપનૈઃ

તતઃ કાલેન મહતા તુષ્ટસ્તસ્ય મહેશ્વરઃ ॥
પ્રોવાચ વરદોઽસ્મીતિ પ્રાર્થયસ્વ યદીપ્સિતમ્

॥ ધર્મરાજ ઉવાચ ॥ ॥
અહં દેવ પુરા શપ્તો માંડવ્યેન મહાત્મના ॥
સ્વધર્મે વર્તમાનોઽપિ સર્વદોષવિવર્જિતઃ

કુપિતેન ચ તેનોક્તં શૂદ્રયોનૌ ભવિષ્યસિ

તત્રાપિ ચ મહદ્દુઃખં જ્ઞાતિનાશસમુદ્રવમ્ ॥
મચ્છાપજનિતં સદ્યો જાતિજં સમવાપ્સ્યસિ

તસ્માત્ત્રાહિ સુરશ્રેષ્ઠ તસ્યા યોનેઃ સકાશતઃ ॥
કથં ચૈતદ્વિધો ભૂત્વા તસ્યાં જન્મ કરોમ્યહમ્

તત્રાપિ ચ મહદુઃખં જ્ઞાતિનાશસમુદ્ભવમ્ ॥
એતદર્થે સુરશ્રેષ્ઠ મયા ચારાધિતો ભવાન્

॥
॥ શ્રીભગવાનુવાચ ॥ ॥
ન તસ્ય સન્મુનેર્વાક્યં શક્યતે કર્તુમન્યથા ॥
તસ્માચ્છૂદ્રોઽપિ ભૂત્વા ત્વં ન સંતાનમવાપ્સ્યસિ

જ્ઞાતિક્ષયં પ્રદૃષ્ટ્વાપિ નૈવ દુઃખમવાપ્સ્યસિ ॥
યતો નિષિધ્યમાનાપિ ન કરિષ્યંતિ તે વચઃ

એતસ્માત્કારણાચ્ચિત્તે ન તે દુઃખં ભવિષ્યતિ ॥
જ્ઞાતિજં ધર્મરાજૈતત્સત્યમેવ મયોદિતમ્

સ્થિત્વા વર્ષશતં પ્રાજ્ઞ ત્વં શૂદ્રો ધર્મવત્સલઃ ॥
ઉપદેશાન્બહૂન્દત્ત્વા જ્ઞાતિભ્યો હિતકામ્યયા ॥
અપિ શ્રદ્ધા વિહીનેષુ પાપાત્મસુ સદૈવ હિ

તતો વર્ષશતે પૂર્ણે બ્રહ્મદ્વારેણ કેવલમ્ ॥
આત્માનં સમ્યગુત્સૃજ્ય મોક્ષમેવ પ્રયાસ્યસિ

એવમુક્ત્વા સ ભગવાન્ગતશ્ચાદર્શનં તતઃ ॥
ધર્મરાજોઽપિ તં શાપં ભેજે માંડવ્યસંભવમ્

તદા વિદુરરૂપેણ હ્યવતીર્ય ધરાતલે ॥
માંડવ્યસ્ય વચઃ સત્યં સ ચકાર મહામતિઃ

જાતો ભગવતા સાક્ષાદ્વ્યાસેનામિતતેજસા ॥
પારાશર્યેણ વિપ્રેણ દાસીગર્ભસમુદ્ભવઃ

એતદ્વઃ સર્વમાખ્યાતં ધર્મરાજસમુદ્ભવમ્ ॥
આખ્યાનં યદહં પૃષ્ટઃ સર્વપાતકનાશનમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહરસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે ધર્મરાજેશ્વરોત્પત્તિવર્ણનંનામાષ્ટાત્રિંશદુત્તરશતતમોઅધ્યાયઃ