સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.13

॥ ॥સૂત ઉવાચ ॥ ॥
એવં નિવેદ્ય પુત્રાણાં સ રાજ્યં પૃથિવીપતિઃ ॥
પુરં ચ તદ્દ્વિજાતિભ્યઃ પ્રદાય સ્વયમેવ હિ

તત આરાધયામાસ દેવદેવં મહેશ્વરમ્ ॥
કૃત્વા તદાઽઽશ્રમં તત્ર શ્રદ્ધયા પરયા યુતઃ

સ બભૂવ ફલાહારો યાવદ્વર્ષશતં નૃપઃ ॥
શીર્ણપર્ણાશનઃ પશ્ચાત્તાવત્કાલં સમાહિતઃ

તતઃ પરં જલાહારો જાતો વર્ષશતં હિ સઃ ॥
વાયુભક્ષસ્તતોઽભૂત્સ યાવદ્વર્ષશતં પરમ્

તતસ્તુષ્ટો મહાદેવસ્તસ્ય વર્ષશતે ગતે ॥
ચતુર્થે વાયુભક્ષસ્ય દર્શને સમુપસ્થિતઃ

પ્રોવાચ પરિતુષ્ટોઽસ્મિ મત્તઃ પ્રાર્થય વાંછિતમ્ ॥
અહં તે સંપ્રદાસ્યામિ દુર્લભં ત્રિદશૈરપિ

॥ રાજોવાચ ॥ ॥
એતત્પુણ્યતમં ક્ષેત્રં નાનાતીર્થસમાશ્રયમ્ ॥
હાટકેશ્વરમાહાત્મ્યાત્સર્વપાપક્ષયાપહમ્

તસ્માત્તવ નિવાસેન ભૂયાન્મેધ્યતમં પુનઃ ॥
એતન્મે વાંછિતં દેવ દેહિ તુષ્ટિં ગતો યદિ

મયૈતદગ્ર્યં નિર્માય બ્રાહ્મણેભ્યો નિવેદિતમ્ ॥
પુરં શર્વાઽમરાધીશ શ્રદ્ધાપૂતેન ચેતસા

તસ્મિંસ્ત્વયા સદા વાસઃ કર્તવ્યો મમ વાક્યતઃ ॥
નિશ્ચલત્વેન યેન સ્યાદ્ગણૈઃ સર્વૈઃ સમન્વિતમ્

॥ ભગવાનુવાચ ॥ ॥
અચલોઽહં ભવિષ્યામિ સ્થાનેઽત્ર તવ ભૂમિપ ॥
અચલેશ્વર ઇત્યેવ નામ્ના ખ્યાતો જગત્ત્રયે

યો મામત્ર સ્થિતં મર્ત્યો વીક્ષયિષ્યતિ ભક્તિતઃ ॥
ભવિષ્યંત્યચલાસ્તસ્ય સર્વદૈવ વિભૂતયઃ

માઘશુક્લચતુર્દશ્યાં મમ લિંગસ્ય યો નરઃ ॥
શ્રદ્ધયા પરયા યુક્તઃ કર્તા યો ઘૃતકંબલમ્

બાલ્યે વયસિ યત્પાપં વાર્ધકે યૌવનેઽપિ વા ॥
તદ્યાસ્યતિ ક્ષયં તસ્ય તમઃ સૂર્યોદયે યથા

તસ્માત્સ્થાપય મે લિંગં ત્વમત્રૈવ મહીપતે ॥
અહં યેન કરોમ્યેવ તત્ર વાસં સદાચલઃ

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
એવમુક્ત્વા સ દેવેશસ્તતશ્ચાદર્શનં ગતઃ ॥
સોઽપિ રાજા ચકારાશુ પ્રાસાદં સુમનોહરમ્

તત્ર સંસ્થાપયામાસ લિંગં દેવસ્ય શૂલિનઃ ॥
શ્રદ્ધયા પરયા યુક્તઃ સર્વલક્ષણલક્ષિતમ્ ॥।૭॥
યસ્મિન્દૃષ્ટેઽથવા સ્પૃષ્ટે ધ્યાતે વા પૂજિતેઽપિ વા ॥
નરો વિમુચ્યતે પાપાદાજન્મમરણાંતિકાત્ ॥।૮॥
તતઃ સંચિંતયામાસ ભૂપાલઃ કિં મહેશ્વરઃ ॥
સાંનિધ્યં નિશ્ચલો ભૂત્વા લિંગેઽત્રૈવ કરિષ્યતિ

એતસ્મિન્નંતરે જાતા વાણી ગગનગોચરા ॥
હર્ષયન્તી મહીપાલં ચમત્કારં સુનિસ્વના

મા ત્વં ભૂમિપશાર્દૂલ કાર્યચિન્તાં કરિષ્યસિ ॥
અસ્મિન્વાસં સદાત્રૈવ લિંગે કર્તાસ્મિ નિત્યશઃ

તથાન્યદપિ તે વચ્મિ પ્રત્યયાર્થં વચો નૃપ ॥
તચ્છ્રુત્વા નિર્વૃતિં ગચ્છ વીક્ષસ્વૈવ ચ યત્નતઃ

।
સદા મે નિશ્ચલા છાયા લિંગસ્યાસ્ય ભવિષ્યતિ ॥
એકૈવ પૃષ્ઠદેશસ્થા ન દિક્સંસ્થા ભવિષ્યતિ

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
તતઃ સ વીક્ષયામાસ તાં છાયાં લિંગસંભવામ્ ॥
તદ્રૂપાં નિશ્ચલાં નિત્યં તદ્દિક્સંસ્થે દિવાકરે

તતો હર્ષં પરં ગત્વા પ્રણિપત્ય ચ તં ભુવિ ॥
કૃતકૃત્યમિવાત્માનં સ મેને પાર્થિવોત્તમઃ

અદ્યાપિ દૃશ્યતે છાયા તાદૃગ્રૂપા સદા હિ સા ॥
તસ્ય લિંગસ્ય વિપ્રેન્દ્રા જાતા વિસ્મયકારિણી

ષણ્માસાભ્યંતરે મૃત્યુર્યસ્ય સ્યાદ્ભુવિ ભો દ્વિજાઃ ॥
ન સ પશ્યતિ તાં છાયામેષોઽન્યઃ પ્રત્યયઃ પરઃ

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
એવં સ ભગવાંસ્તત્ર સર્વદૈવ વ્યવસ્થિતઃ ॥
અચલેશ્વરરૂપેણ ચમત્કારપુરાંતિકે

નિશ્ચલત્વેન દેવેશોહ્યષ્ટષષ્ટિષુ મધ્યમઃ ॥
ક્ષેત્રાણાં વસતે તત્ર તસ્ય વાક્યાન્મહેશ્વરઃ

તેન તત્પાવનં ક્ષેત્રં સર્વેષામિહ કીર્તિતમ્ ॥
કામદં મુક્તિદં ચૈવ જાયતે સર્વદેહિનામ્

તથાન્યદપિ યદ્વૃત્તં વૃત્તાંતં તત્પ્રભાવજમ્ ॥
તદહં સંપ્રવક્ષ્યામિ શ્રૂયતાં દ્વિજસત્તમાઃ

અચલેશ્વરમાહાત્મ્યાત્તસ્મિન્ક્ષેત્રે નરા દ્રુતમ્॥
વાંછિતં મનસઃ સર્વે લભંતે સકલં ફલમ્

સ્વર્ગમેકે પરે મોક્ષં ધનધાન્યસુતાંસ્તથા ॥
યો યં કામમભિધ્યાય પૂજયેદચલેશ્વરમ્॥
તંતં સ લભતે મર્ત્યઃ સ્વલ્પાયાસેન ચ દ્રુતમ્

અથ દૃષ્ટ્વા સહસ્રાક્ષઃ સર્વે પાપનરા ભુવિ ॥
સ્વર્ગં યાંતિ તથા મોક્ષં પ્રાપ્નુવન્તિ ચ સમ્મુખમ્

તતઃ ક્રોધં ચ કામં ચ લોભં દ્વેષં ભયં રતિમ્ ॥
મોહં ચ વ્યસનં દુર્ગં મત્સરં રાગમેવ ચ

સર્વાન્મૂર્તાન્સમાહૂય તતઃ પ્રોવાચ સાદરમ્॥
સ્વયમેવ સહસ્રાક્ષો રહસ્યે દ્વિજસત્તમાઃ ॥ ૩૬ ।
નરો વા યદિ વા નારી ચમત્કારપુરં પ્રતિ ॥
યો ગચ્છતિ ધરાપૃષ્ઠે યુષ્માભિર્વાર્ય એવ સઃ

તત્રૈવ વસમાનોઽપિ યો ગચ્છેદચલેશ્વરમ્ ॥
મદ્વાક્યાત્સ વિશેષેણ સર્વૈર્વાર્યઃ પ્રયત્નતઃ

તે તથેતિ પ્રતિજ્ઞાય ગત્વા શક્રસ્ય શાસનાત્ ॥
ચક્રુસ્તતઃ સમુચ્છિન્નં તન્માહાત્મ્યં ગતં ભુવિ

એતદ્વઃ સર્વમાખ્યાતમાખ્યાનં પાપનાશનમ્ ॥
અચલેશ્વરદેવસ્ય તસ્મિન્ક્ષેત્રે નિવાસિનઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યેઽચલેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ત્રયોદશોધ્યાયઃ ॥