સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.127

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
યા સા કર્ણોત્પલાનામ ત્વયાસ્માકં પ્રકીર્તિતા ॥
કિઞ્ચિજ્જલાશ્રયં પ્રાપ્ય તપસ્તપતિ સંસ્થિતા ॥
તસ્યાઃ સર્વં સમાચક્ષ્વ યથા તપસિ સા સ્થિતા

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
ગૌરીપાદકૃતસ્થાના શ્રદ્ધયા પરયા યુતા ॥
તાવત્તુષ્ટિં ગતા દેવી ગિરિજા શંકરપ્રિયા

તતઃ પ્રોવાચ તે પુત્રિ તુષ્ટાહં વાંછિતં વદ ॥
યેન યચ્છામ્યસંદિગ્ધં યદ્યપિ સ્યાત્સુદુર્લભમ્

॥ કર્ણોત્પલોવાચ ॥ ॥
મમ પત્યુઃ કૃતે દેવિ મમ તાતઃ સુદુઃખિતઃ ॥
રાજ્યાદ્ભ્રષ્ટઃ સુખાચ્ચાપિ કુટુંબેન વિવર્જિતઃ ॥ ૪ ।
તતશ્ચૈવ તપસ્તેપે વૈરાગ્યં પરમં ગતઃ ॥
અહં વાર્દ્ધક્યમાપન્ના કૌમાર્યેઽપિ ચ સંસ્થિતા

તસ્માદ્ભવતુ મે ભર્ત્તા કશ્ચિદ્રૂપોત્કટઃ સ્મૃતઃ ॥
સર્વેષાં દેવમર્ત્યાનાં ત્વત્પ્રસાદાત્સુરેશ્વરિ

તથા સ્યાત્પરમં રૂપં તારુણ્યં ત્વત્પ્રસાદતઃ ॥
યથાસ્ય જાયતે સૌખ્યં તાપસસ્યાપિ મે પિતુઃ

॥ દેવ્યુવાચ ॥ ॥
માઘમાસતૃતીયાયાં શનૈશ્ચરદિને શુભે ॥
નક્ષત્રે વસુદૈવત્યે રૂપં ધ્યાત્વાથ યૌવનમ્

ત્વયા સ્નાનં પ્રકર્તવ્યં સુપુણ્યેઽત્ર જલાશયે ॥
તતો દિવ્ય વપુર્ભૂત્વા યૌવનેન સમન્વિતા।
ભવિષ્યસિ ન સંદેહઃ સત્યમેતન્મયોદિતમ્

અન્યાપિ યા મહાભાગે નારી સ્નાનં કરિષ્યતિ॥
તસ્મિન્નહનિ સાપ્યેવં રૂપયુક્તા ભવિષ્યતિ ॥ ૬.૧૨૭.૧૦. ॥
॥સૂત ઉવાચ॥ ॥
એવમુક્ત્વાથ સા દેવી ગતા ચાદર્શનં તતઃ ॥
સાપિ ચાન્વેષયામાસ તૃતીયાં શનિના સહ

વસુદેવાત્મકેનૈવ નક્ષત્રેણ પ્રયત્નતઃ ॥
ધ્યાયમાના ચ તાં દેવીં સર્વકામપ્રદાયિનીમ્

તતઃ કતિપયાહસ્ય જાતા સા યોગસંયુતા ॥
તૃતીયા યા યથોક્તા ચ તયા દેવ્યા પુરા દ્વિજાઃ

તતઃ સા રૂપસૌભાગ્યં યૌવનં વાંછિતં પતિમ્ ॥
ધ્યાયમાના જલે તસ્મિન્નર્દ્ધરાત્રે વિવેશ ચ

તતો દિવ્યવપુર્ભૂત્વા યૌવનેન સમન્વિતા ॥
નિષ્ક્રાંતા સલિલાત્તસ્માજ્જનવિસ્મયકારિણી

એતસ્મિન્નંતરે પ્રાપ્તો ગૌરીવાક્યપ્રબોધિતઃ ॥
તદર્થં ભગવાન્કામઃ પત્ન્યર્થં પ્રીતિસંયુતઃ ॥
અબ્રવીચ્ચ મહાભાગે કામોહં સ્વયમાગતઃ

પાર્વત્યાદેશિતા ભાર્યા તસ્માન્મે ભવ મા ચિરમ્ ॥

યસ્માત્પ્રીત્યા સમાયાતસ્તવાંતિકમહં શુભે ॥
તસ્માત્પ્રીતિરિતિ ખ્યાતા મમ ભાર્યા ભવિષ્યસિ

॥ કર્ણોત્પલોવાચ ॥ ॥
યદ્યેવં સ્મર મત્તાતં તં ગત્વા પ્રાર્થય સ્વયમ્ ॥
સ્વચ્છંદા સ્યાદ્યતઃ કન્યા ન કથંચિત્પ્રવર્તિતા

ય એષ દૃશ્યતે રમ્યઃ પ્રાસાદો નાતિ દૂરતઃ ॥
અસ્યાંતે તિષ્ઠતેઽસ્માકં તાતસ્તપસિ સંસ્થિતઃ

અત્રાહં પૂર્વતો ગત્વા તસ્ય તિષ્ઠામિ ચાંતિકે ॥
ભવાનાગત્ય પશ્ચાચ્ચ પ્રાર્થયિષ્યતિ માં તતઃ

બાઢમિત્યેવ કામોક્તે ગતા સા તત્સમીપતઃ ॥
પ્રણિપત્ય તતઃ પ્રાહ દિષ્ટ્યા તાત મયા પુનઃ

સંપ્રાપ્તં યૌવનં કાંતં સમારાધ્ય હરપ્રિયામ્ ॥
તસ્માત્કુરુ વિવાહં મે હૃત્સ્થં સુખમવાપ્નુહિ

મદર્થે પ્રેષિતો ભર્ત્તા તયા દેવ્યાઽતિસુન્દરઃ ॥
પુષ્પ ચાપઃ સ્વયં પ્રાપ્તઃ સોઽપિ તાત તવાંતિકમ્

અથ તાં સ સમાલોક્ય સ્વાં સુતાં યૌવનાન્વિતામ્ ॥
હર્ષેણ મહતા યુક્તાં કાંતયુક્તાં વિશેષતઃ ॥
અબ્રવીદદ્ય મે પુત્રિ સંજાતં તપસઃ ફલમ્

જીવિતસ્ય ચ કલ્યાણિ યત્વં પ્રાપ્તા નવં વયઃ ॥
ભર્તારં ચ તથાભીષ્ટં દેવ્યા દત્તં મનોભવમ્

એતસ્મિન્નંતરે કામસ્તસ્યાંતિકમુપાદ્રવત્ ॥
અબ્રવીદ્દેહિ મે ભૂપ સ્વાં કન્યાં ચારુહાસિનીમ્

અસ્યા અર્થેઽહમાદિષ્ટઃ સ્વયં ગૌર્યા નૃપોત્તમ ॥
કામદેવ ઇતિ ખ્યાતસ્ત્રૈલોક્યં યેન મોહિતમ્

તતસ્તામર્પયામાસ તાં કન્યાં સ મહીપતિઃ ॥
કૃત્વાગ્નિં સાક્ષિણં વાક્યાદ્બ્રાહ્મણાનાં દ્વિજોત્તમાઃ

સા ચાસ્ય ચાભવત્પ્રીતિસ્થાનં યસ્માત્સુલોચના ॥
રતેરનંતરા તસ્માત્પ્રીતિનામાઽભવચ્છુભા

એવં તયા તપસ્તપ્તં તસ્માત્તત્ર જલાશયે ॥
તન્નામ્ના ખ્યાતિમાયાતં સમસ્તેઽત્ર મહીતલે

સકલં માઘમાસં ચ યા સ્ત્રી સ્નાનં સમાચરેત્ ॥
પુમાન્વા પ્રાતરુત્થાય સ પ્રયાગફલં લભેત્

રૂપવાઞ્જાયતે દક્ષઃ સદા જન્મનિ જન્મનિ ॥
ન વિયોગમવાપ્નોતિ કદાત્રિદ્બાંધવૈઃ સહ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે કર્ણોત્પલાતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનં નામ સપ્તવિંશત્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ